Povreda prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu i utvrđuje povredu prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku koji je trajao preko četiri godine. Povreda je nastala usled značajnih perioda neaktivnosti suda, iako je i podnosilac delimično doprineo odugovlačenju.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-2057/2012
25.09.2014.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija D raškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran P. Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković , članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi J. V. iz P, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 25. septembra 2014. godine, doneo je

O D L U K U

Usvaja se ustavna žalba J. V . i utvrđuje da je u izvršnom postup ku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Šapcu u predmetu I. 701/10 povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

O b r a z l o ž e nj e

1. J. V. iz P. podneo je 20. marta 2012. godine, preko punomoćnika R. I, advokata iz L, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv rešenja Osnovnog suda u Šapcu Ipv. 15/12 od 31. januara 2012. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, kao i zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava, u izvršnom postupku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Šapcu u predmetu I. 701/10.

Podnosilac je u ustavnoj žalbi, pored ostalog, naveo: da je po njegovom predlogu za dozvolu izvršenja Opštinski sud u Šapcu doneo rešenje o izvršenju I. 1690/07 od 8. oktobra 2007. godine; da sud nije preduzimao radnje u cilju okončanja postupka; da je rešenjem Osnovnog suda u Šapcu I. 701/10 od 28. juna 2011. godine nezakonito obustavljen postupak nakon što je samo jedanput pokušan popis pokretnih stvari izvršnog dužnika; da je osporenim rešenjem Osnovnog suda u Šapcu Ipv. 15/12 od 31. januara 2012. godine potvrđeno rešenje o obustavi postupka, iako je sud morao po službenoj dužnosti da odredi drugo sredstvo izvršenja umesto predloženog. Nije istakao zahtev za naknadu nematerijalne štete.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku, na osnovu navoda ustavne žalbe , i uvidom u spise predmeta Osnovnog suda u Šapcu I. 701/10, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Podnosilac ustavne žalbe je, u svojstvu izvršnog poverioca, podneo 23. avgusta 2007. godine Opštinskom sudu u Šapcu (u daljem tekstu: Opštinski sud) predlog za izvršenje protiv izvršnih dužnika D. L. iz Š. i Z. L. iz Š, sa boravištem u B, Nemačka, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnih dužnika. Predlog je podnet na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Rumi P1. 99/99 od 10. jula 2001. godine, kojom su tuženi D. L. i Z. L. obavezani da tužiocu, ovde podnosiocu ustavne žalbe, na ime neisplaćene zarade isplate iznos od 6.968,00 nemačkih maraka, sa domicilnom kamatom.

Zaključkom Opštinskog suda I. 1690/07 od 31. avgusta 2007. godine naloženo je izvršnom poveriocu da uredi predlog za izvršenje. Izvršni poverilac je podneo uređeni predlog za izvršenje 21. septembra iste godine.

Opštinski sud je rešenjem I. 1690/07 od 8. oktobra 2007. godine usvojio predlog za izvršenje, a rešenjem I. 1690/07 od 26. novembra 2007. godine ispravio navedeno rešenje od 8. oktobra 2007. godine.

Zaključkom Opštinskog suda I. 1690/07 od 25. jula 2008. godine naloženo je službenom licu da izađe na teren, uruči rešenje o izvršenju izvršnom dužniku D. L. i izvrši popis stvari. Službeno lice je izašlo na lice mesta 14. avgusta iste godine, te je na zapisniku o popisu i proceni konstatovano da nisu pronađene stvari koje mogu biti predmet popisa i procene.

Postupajući po nalogu suda od 12. decembra 2008. godine, izvršni poverilac je podneskom od 3. marta 2009. godine predložio da se ponovo sprovede popis pokretnih stvari izvršnih dužnika.

18. marta 2009. godine izvršen je popis pokretnih stvari izvršnih dužnika.

Zaključkom Opštinskog suda I. 1690/07 od 19. marta 2009. godine naloženo je izvršnom poveriocu da se izjasni o daljem toku postupka, s obzirom na to da su popisane stvari izvršnih dužnika „dovoljne za neznatno namirenje potraživanja“.

Podneskom od 3. aprila 2009. godine izvršni poverilac je predložio da se popiše i putničko vozilo u svojini izvršnog dužnika D. L, a u podnesku od 13. maja iste godine naveo je da izvršni dužnik D. L. u svojini ima putničko vozilo marke „Peugeot 206 ” registarske oznake ŠA 584-84, te je kao dokaz priložio uverenje Ministarstva unutrašnjih poslova – Policijska uprava Šabac (u daljem tekstu: MUP) broj 221-631 od 27. aprila 2009. godine.

Službeno lice je izlazilo na teren 18, 22, 28. maja i 1, 8. i 9. juna 2009. godine, ali na adresi nije zateklo izvršne dužnike.

MUP je dopisom od 29. jula 2009. godine obavestio sud o sledećem: da je putničko vozilo marke „Peugeot 206 ” registarske oznake ŠA 584-84 bilo u vlasništvu „H. A. A. L.“ DOO iz B, a korisnik lizinga je bio D. L; da je D. L. postao vlasnik navedenog vozila 28. maja 2009. godine, te da je 25. juna 2009. godine vozilo odjavio, priloživši kao dokaz kupoprodajni ugovor zaključen između njega i B. Z. iz Prištine.

Nakon 1. januara 2010. godine i formiranja nove mreže sudova u Republici Srbiji, postupak je nastavljen pred Osnovnim sudom u Šapcu (u daljem tekstu: Osnovni sud).

Službeno lice je ponovo izlazilo na teren 29. januara i 21. aprila 2010. godine, a 29. aprila iste godine je na zapisniku o popisu i proceni konstatovano da u stanu izvršnog dužnika D. L. nisu pronađene stvari koje mogu biti predmet popisa i procene.

Postupajući po nalogu suda od 29. juna 2010. godine, izvršni poverilac je 9. jula 2010. godine obavestio sud „da za sada ne predlaže izmenu sredstva izvršenja“, te je predložio nastavak postupka popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnih dužnika.

Zaključkom Osnovnog suda I. 701/10 od 20. jula 2010. izvršni poverilac je upućen da u skladu sa odredbama Zakona o izvršnom postupku može da predloži promenu sredstva izvršenja, kao i da zahteva izjavu o imovini izvršnih dužnika.

Službeno lice je 4. oktobra 2010. godine na zapisniku o popisu i proceni konstatovalo da na adresi izvršnih dužnika nema pokretnih stvari koje mogu biti predmet popisa i procene.

Po predlogu izvršnog poverioca od 21. septembra 2010. godine, rešenjem Osnovnog suda I. 701/10 od 6. oktobra 2010. godine naloženo je izvršnom dužniku D. L. da dostavi sudu izjavu o imovini.

Ročišta zakazana za 28. decembar 2010. i 19. januar 2011. godine nisu održana jer izvršnom dužniku nije uručen poziv, dok je izvršni dužnik odbio prijem poziva za ročište 18. februara i 25. marta 2011. godine.

Izvršni dužnik je na ročištu održanom 20. aprila 2011. na sudski zapisnik dao izjavu o imovini. Kopija zapisnika je 26. aprila iste godine dostavljena izvršnom poveriocu.

Rešenjem Osnovnog suda I. 701/10 od 28. juna 2011. godine obustavljen je izvršni postupak i ukinute su sve sprovedene radnje. U rešenju je, između ostalog, navedeno: da je sud više puta pokušao popis i procenu pokretnih stvari izvršnih dužnika, ali da nisu pronađene stvari koje mogu biti predmet popisa; da izvršni dužnik nije predložio promenu sredstva izvršenja. Izvršni dužnik je protiv navedenog rešenja 6. jula 2011. godine izjavio žalbu.

Osnovni sud u Šapcu je osporenim rešenjem Ipv. 15/12 od 31. januara 2012. godine potvrdio prvostepeno rešenje tog suda I. 701/10 od 28. juna 2011. godine. U obrazloženju ovog drugostepenog rešenja je, pored ostalog, istaknuto: da je sud izjavljenu žalbu izvršnog poverioca smatrao prigovorom u skladu sa odredbama Zakona o izvršenju i obezbeđenju; da odredbom člana 8. stav 4. Zakona o izvršnom postupku, koji se primenjivao u konkretnom predmetu, promena sredstva izvršenja nije bila propisana kao obaveza suda, već samo kao mogućnost, to jest kao radnja koju sud preduzima po predlogu stranke i ukoliko to smatra celishodnim.

4. Odredbama člana 32. stav 1. Ustava, na čiju se povredu poziva podnosilac ustavne žalbe, utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbom člana 8. stav 4. Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 124/04), koji se u konkretnom slučaju primenjivao do 17. septembra 2011. godine, bilo je propisano da sud može, na predlog izvršnog poverioca odnosno izvršnog dužnika, u skladu sa ovim zakonom, odrediti drugo sredstvo izvršenja, odnosno obezbeđenja, umesto onoga koje je predloženo.

5. Razmatrajući osnovanost ustavne žalbe sa stanovišta istaknute povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud ukazuje da je razumna dužina trajanja sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca, koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinačnom slučaju prema njihovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, ponašanje nadležnih sudova koji vode postupak, kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj raspravljanog prava za podnosioca ustavne žalbe, kriterijumi su koji utiču na ocenu dužine trajanja postupka i određuju da li je postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Analizirajući dužinu trajanja osporenog izvršnog postupka, Ustavni sud je utvrdio da je izvršni postupak, koji je pokrenuo podnosilac ustavne žalbe u svojstvu izvršnog poverioca podnošenjem predloga za izvršenje Opštinskom sudu 23. avgusta 2007. godine, a koji je okončan donošenjem rešenja Osnovnog suda Ipv. 15/12 od 31. januara 2012. godine, trajao četiri godine i pet meseci.

Ustavni sud je ocenio da u ovom predmet u nije bilo naročito složenih činjeničnih i pravnih pitanja o kojima bi se sud izjašnjavao. Sud je trebalo da odluči o podnet om predlo gu za izvršenje i da sprovede odgovarajuće radnje kako bi izvršni poverilac namir io svoj e potraživanj e.

Ustavni sud je ocenio da je postavljeni zahtev bio od nesumnjivog značaja za podnosioca ustavne žalbe, s obzirom na to da je pre dlogom za izvršenje traži o namirenje novčanog potraživanja na ime neisplaćene zarade. Ispitujući ponašanje podnosioca ustavne žalbe u predmetnom izvršnom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je on doprineo dužem trajanju postupka, imajući u vidu da je u avgustu 2007. godine podneo sudu neuredan predlog za izvršenje, kao i činjenicu da je postupajući po zaključku suda od 20. jula 2010. godine, tek dva meseca posle toga, predložio da sud pribavi izjavu o imovini od izvršnih dužnika, ali da tom prilikom nije predložio i promenu sredstva izvršenja, već nastavak postupka popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnih dužnika, iako je u postupku dva puta utvrđeno da izvršni dužnici ne poseduju stvari koje mogu biti predmet popisa.

Po oceni Ustavnog suda, dugom trajanju postupka doprinelo je pre svega neažurno postupanje Opštinskog suda. Naime, taj sud nije preduzeo nijednu radnju u cilju okončanja postupka i namirenja izvršnog poverioca u periodu od 26. novembra 2007. godine (kada je ispravljeno rešenje o izvršenju I. 1690/07 od 8. oktobra 2007. godine) do 25. jula 2008. godine (kada je zaključkom naloženo službenom licu da izađe na teren i izvrši popis pokretnih stvari izvršnih dužnika), kao ni u periodu od 14. avgusta 2008. godine (kada je izvršen popis stvari) do 12. decembra 2008. godine (kada je naloženo izvršnom poveriocu da se izjasni o daljem toku postupka).

S obzirom na izloženo, Ustavni sud je utvrdio da je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u izvršnom postupku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Šapcu u predmetu I. 701/10, te je, saglasno odredbi člana 89. st. 1. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US), u prvom delu izreke usvojio ustavnu žalbu.

6. Povodom navoda podnosioca da mu je osporenim rešenjem Osnovnog suda Ipv. 15/12 od 31. januara 2012. godine povređeno pravo na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava , Ustavni sud, pre svega, ukazuje da nije nadležan da preispituje zaključke redovnih sudova u pogledu primene materijalnog prava. Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li je eventualno došlo do povrede ili uskraćivanja ustavnih prava usled proizvoljne ili arbitrerne primene merodavnog prava od strane redovnih sudova. S tim u vezi, Ustavni sud je ocenio da je Osnovni sud dao ustavnopravno prihvatljivo obrazloženje za svoju odluku, kojom je odbio žalbu (prigovor) izvršnog poverioca protiv rešenja kojim je izvršni postupak obustavljen, sa obrazloženjem da prema odredbi člana 8. stav 4. Zakona o izvršnom postupku, sud nije dužan da po službenoj dužnosti promeni sredstvo izvršenja, nego da to može da učini samo po predlogu stranaka u postupku i ukoliko to smatra za celishodno.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud je ocenio da se navodi podnosioca ne mogu prihvatiti kao ustavnopravni razlozi kojima se argumentuju tvrdnje o povredi označenog prava, pa je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu odbacio ustavnu žalbu jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka .

7. Na osnovu svega iznetog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1), člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog s uda (''Službeni glasnik RS'', broj 103/13), Ustavni sud je doneo O dluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Povreda prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti