Odbijanje ustavne žalbe zbog doprinosa podnosioca trajanju izvršnog postupka

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku. Iako je postupak trajao preko 13 godina, utvrđeno je da je podnosilac, kao izvršni poverilac, svojim ponašanjem u pretežnom delu doprineo dužini trajanja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-2306/2010
17.07.2013.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Slobodana Grubora iz Bačke Palanke , na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 17. jula 2013. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Slobodana Grubora zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Odžacima u predmetu I. 73/99, a koji je okončan pred Osnovnim sudom u Somboru u predmetu I. 1154/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Somboru I. 208/09).

O b r a z l o ž e nj e

1. Slobodan Grubor iz Bačke Palanke podneo je Ustavnom sudu, 11. maja 2010. godine, preko punomoćnika Dejane Spasojević – Ivančić , advokata iz Novog Sada, ustavnu žalbu, koja je dopunjena podneskom od 22. jula 2010. godine, zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Odžacima u predmetu I. 73/99, a koji je okončan u predmetu Osnovnog suda u Somboru I. 1154/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Somboru I. 208/09). Podnosilac ustavne žalbe se pozvao i na povredu prava iz člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. U ustavnoj žalbi i njenoj dopuni podnosilac ustavne žalbe je hronološki naveo radnje koje su preduzete u osporenom izvršnom postupku.

Podnosilac ustavne žalbe predložio je Ustavnom sud u da utvrdi povredu navedenog ustavnog prava, kao i naknadu nematerijalne štete.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 82. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US) propisano je da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno ili uskraćeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku, na osnovu navoda ustavne žalbe i izvršenog uvida u spise predmeta Osnovnog suda u Somboru I. 1154/10, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Podnosilac ustavne žalbe je, u svojstvu izvršnog poverioca , 19. februara 1999. godine podneo predlog za izvršenje Opštinskom sudu u Odžacima protiv izvršnog dužnika Ilije Danilova, na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Novom Sadu P. 3486/97 od 9. septembra 1997. godine, radi namirenja novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika.

Opštinski sud u Odžacima je rešenjem I. 73/99 od 21. juna 1999. godine dozvolio izvršenje na nepokretnostima izvršnog dužnika.

Opštinski sud u Odžacima je rešenjem I. 73/99 od 13. jula 2000. godine odredio vrednost nepokretnosti izvršnog dužnika. Nakon utvrđivanja vrednosti nepokretnosti izvršnog dužnika, Opštinski sud je zaključkom I. 73/99 od 17. oktobra 2000. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 24. novembar 2000. godine. Ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem od 24. novembra 2000. godine je odloženo zbog toga što je izvršni dužnik prethodno podnescima tražio izuzeće postupajućeg sudije. Predsednik Opštinskog suda u Odžacima je rešenjem Su. 50/2000-17 od 15. decembra 2000. godine odbio zahtev izvršnog dužnika za izuzeće postupajućeg sudije

Opštinski sud u Odžacima je zaključkom I. 73/99 od 6. februar 2001. godine zakazao r očište za prodaju nepokretnosti javnim nadmetanjem za 13. mart 2001. godine. Ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem od 13. marta 2001. godine je odloženo zbog toga što je izvršni dužnik prethodno podnescima tražio izuzeće predsednika suda i svih sudija tog suda. Predsednik Okružnog suda u Somboru je rešenjem Su. 37/01-7 od 7. maja 2001. godine odbio kao neosnovan zahtev izvršnog dužnika za izuzeće predsednika opštinskog suda i svih sudija opštinskog suda.

Opštinski sud u Odžacima je zaključkom I. 73/99 od 28. maja 2001. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti javnim nadmetanjem za 2. jul 2001. godine. Ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem od 2. jula 2001. godine nije uspelo, jer nije bilo zainteresovanih kupaca, te je zaključkom suda zakazano drugo ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 11. septembar 2001. godine. Navede no ročište od 11. septembra 2001. godine je odloženo na predlog izvršnog poverioca, sa kojim predlog om se saglasio izvršni dužnik.

Opštinski sud u Odžacima je zaključkom I. 73/99 od 10. januara 2002. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 22. februar 2002. godine. Navedeno ročište od 22. februara 2002. godine takođe je odloženo na predlog izvršnog poverioca, sa kojim predlogom se saglasio izvršni dužnik.

Nakon odlaganja ročišta na predlog izvršnog poverioca, Opštinski sud u Odžacima je rešenjem I. 73/99 od 22. februara 2002. godine odložio izvršenje u ovoj pravnoj stavri na neodređeno vreme i odredio da će se izvršenje nastaviti na predlog stranaka u postupku. Izvršni poverilac je tek podneskom od 12. juna 2006. godine tražio nastavak izvršnog postupka. Opštinski sud u Odžacima je rešenjem I. 73/99 od 28. juna 2006. godine pravnosnažno odredio nastavak postupka izvršenja.

Opštinski sud u Odžacima je zaključkom od 22. novembar 2006. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 25. decembar 2006. godine. Na navedenom ročištu od 25. decembra 2006. godine pristupila je supruga izvršnog poverioca koja je izvestila sud da su punomoćnik njenog supruga, kao i njen suprug lično, sprečeni da prisustvuju predmetnom ročištu, te je tražila odlaganje ročišta, a sa kojim predlogom se saglasio izvršni dužnik. Ročište za prodaju nepokretnosti javnim nadmetanjem je odloženo na neodređeno vreme. Izvršilac poverilac je podneskom od 2. marta 2007. godine predložio nastavak postupka izvršenja.

Opštinski sud u Odžacima je zaključkom od 2. marta 2007. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 18. april 2007. godine. Na predmetnom ročištu od 18. aprila 2007. godine je konstatovano da nema zainteresovanih kupaca za nepokretnosti izvršnog dužnika, te je zaključkom suda od 8. maja 2007. godine zakazano ročište za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem za 8. jun 2007. godine. Na predmetnom ročištu od 8. juna 2007. godine izvršni dužnik je lišio života punomoćnika izvršnog poverioca, a zatim i postupajućeg sudiju.

Okružni sud u Somboru je 4. jun 2008 . godine nakon pravnosnažno okončanog krivičnog postupka protiv izvršnog dužnika vratio spise predmeta Opštinskom sudu u Odžacima.

Opštinski sud u Odžacima je rešenjem od 24. septembra 2008. godine prekinuo postupak, jer je izvršni dužnik preminuo , a koji postupak je nastavljen rešenjem suda od 24. decembra 2008. godine protiv zakonskih naslednika pok. izvršnog dužnika (supruge i dece).

Na predlog izvršnih dužnika od 29. januara 2009. godine da se drugi stvarno nadležni sud odredi kao postupajući sud u konkretnom izvršnom postupku, Vrhovni sud Srbije je rešenjem R. 71/09 od 12. februara 2009. godine za postupanje u ovoj pravnoj stvari odredio Opštinski sud u Somboru.

Opštinski sud u Somboru je zaključkom I. 208/09 od 27. maja 2009. godine zakazao ročište za prodaju nepokretnosti izvršnih dužnika javnim nadmetanjem za 21. jul 2009. godine. Na predmetnom ročištu od 21. jula 2009. godine konstatovano je da je izvršni poverilac dao najvišu ponudu za nepokretnosti izvršnog dužnika, te su mu predmetne nepokretnosti dosuđene 23. jula 2009. godine, a predate 23. oktobra 2009. godine.

Izvršni poverilac je podneskom od 15. marta 2010. godine tražio od suda da se izvršnim dužnicima naloži da nepokretnosti isprazne i predaju mu ih kao kupcu. Osnovni sud u Somboru je zaključkom I. 1154/10 od 19. aprila 2010. godine naložio izvršnim dužnicima da isprazne nepokretnosti od lica i stvari i predaju izvršnom poveriocu. Kako izvršni dužnici nisu postupili po zaključku suda, Osnovni sud u Somboru je zaključkom od 2. juna 2010. godine odredio da će se dalje sprovođenje izvršenja sprovesti iselje njem izvršnih dužnika i uvođenjem u posed izvršnog poverioca i to 29. juna 2010. godine.

Neposredno pre iseljenja izvršnih dužnika, izvršni poverilac je tražio odlaganje izvršenja iseljenjem izvršnih dužnika do 15. avgusta 2010. godine. Izvršni poverilac je podneskom od 20. avgusta 2010. godine obavestio sud da je sa izvršnim dužnicima postigao dogovor da se do 1. septembra 2010 . godine izmiri njegovo potraživanje, te je predložio sudu da se odloži sprovođenje izvršenja radi ispražnjenja i predaje nepokretnosti do 1. septembra 2010. godine. Izvršni poverilac je i podneskom od 13. septembra 2010. godine tražio da se odloži dalje sprovođenje izvršenja radi ispražnjenja i predaje nepokretnosti za 30 dana. Zatim, izvršni poverilac je i podneskom od 23. novembra 2010. godine tražio da se izvršenje radi ispražnjenja i predaje nepokretnosti odloži do 1. januara 2011. godine, a podneskom od 26. januara 2011. godine je tražio da se izvršenje radi ispražnjenja i predaje nepokretnosti odloži do 20. februara 2011. godine. Na kraju, izvršni poverilac je podneskom od 2. marta 2011. godine obavestio sud da je postignut sporazum sa izvršnim dužnicima, te da nema potrebe za dalje sprovođenje izvršenja, jer su mu nepokretnosti predate u državinu.

Osnovni sud u Somboru je 21. maja 2012. godine najpre doneo zaključak I. 1154/10 o namirenju, a zatim i rešenje I. 1154/10 kojim se delimično zaključuje postupak izvršenja, i to u delu namirenog i znosa, dok se u delu nenamirenog iznosa (37.089,39 evra) izvršenje obustavlja.

4. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava, na čiju povredu ukazuje podnosilac u ustavnoj žalbi, utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Član 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, na čiju povredu se pozvao podnosilac ustavne žalbe, sadržinski se ne razlikuje od člana 32. stav 1. Ustava.

Odredbom člana 10. stav 1. Zakonom o izvršnom postupku (Službeni list SFRJ", br. 20/78, 6/82, 74/87, 57/89, 20/90, 27/90, 35/91 i "Službeni list SRJ", br. 27/92, 31/93 i 24/94), koji je važio u vreme podnošenja predlog za izvršenje, bilo je propisano da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno.

Zakon o izvršnom postupku ( „Službeni list SRJ“, br. 28/00, 73/00 i 71/01), koji je počeo da se primenjuje od jula meseca 2000. godine i koji se primenjivao u konkretnom izvršnom postupku do 17. septembra 2011. godine, u članu 262 . je propisivao da će se postupak izvršenja i obezbeđenja započet do dana stupanja na snagu ovog zakona okončati po odredbama ovog zakona. Odredbom člana 4. ovog zakona je bilo propisano da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno.

Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, broj 31/11), koji se primenjuje od 17. septembra 2011. godine, u članu 358. stav 1. propisuje da će se postupak izvršenja i obezbeđenja u kojima je do dana početka primene ovog zakona započeto sprovođenje izvršenja okončati po odredbama ovog zakona. Takođe, i odredbom člana 6. stav 1. ovog zakona propisano je da je postupak izvršenja i obezbeđenja hitan.

5. Ustavni sud najpre konstatuje da je razumna dužina trajanja sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca, koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinačnom slučaju, prema njihovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova koji vode postupak, kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj raspravljanog prava za podnosioca ustavne žalbe, predstavljaju najvažnije kriterijume kriterijumi koji utiču na ocenu dužine trajanja postupka i određuju da li je postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Razmatrajući period u odnosu na koji je Ustavni sud nadležan da ispituje povredu prava na suđenje u razumnom roku, Sud je utvrdio da je period u kome se građanima Srbije jemče prava i slobode utvrđene Ustavom i obezbeđuje ustavnosudska zaštita u postupku po ustavnoj žalbi počeo da teče 8. novembra 2006. godine, danom stupanja na snagu Ustava Republike Srbije. Međutim, polazeći od toga da sudski postupak po svojoj prirodi predstavlja jedinstvenu celinu koja započinje pokretanjem postupka a završava se donošenjem odluke kojom se postupak okončava, Ustavni sud je ocenio da se radi utvrđivanja opravdanosti dužine trajanja postupka mora uzeti u obzir i stanje predmeta na dan 8. novembra 2006. godine i da su, u konkretnom slučaju, ispunjeni uslovi da se prilikom ocene razumnosti roka uzme u obzir celokupan period trajanja predmetnog sudskog postupka.

Analizirajući dužinu trajanja osporenog sudskog postupka, Ustavni sud je utvrdio da je navedeni izvršni postupak od podnošenja predloga za izvršenje 19. februara 1999. godine, do donošenja rešenja Osnovnog sud u Somboru I. 1154/10 od 21. maja 2012. godine kojim se delimično zaključuje i delimično obustavlja postupak izvršenja, trajao 13 godine i tri meseca .

Ustavni sud je ocenio da u ovom predmetu nije bilo složenih činjeničnih i pravnih pitanja o kojima bi se sud izjašnjavao. Sud je trebalo da odluči o podnetom predlogu za izvršenje i da sprovede odgovarajuće radnje propisane Zakonom o izvršnom postupku kako bi izvršni poverilac namirio svoje novčano potraživanje.

Ustavni sud je, takođe, ocenio da je postavljeni zahtev bio od značaja za podnosioca ustavne žalbe, s obzirom na to da je predlogom za izvršenje tražio namirenje novčanog potraživanja koje mu je dosuđeno u parničnom postupku. Međutim, bez obzira na to što je podnosilac ustavne žalbe kao izvršni poverilac nesumnjivo imao pravni ineteres da svoje novčano potraživanje ostvari u prinudnom postupku u razumnom roku, ipak je on svojim postupanjem i ponašanjem u pretežnom delu doprineo trajanju postupka izvršenja.

Najpre, sud je na predlog izvršnog poverioca odložio čak tri ročišta za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem koja su bila zakazana za 11. septembar 2001. godine, 22. februar 2002. godine i 25. decembar 2006. godine .

Zatim, kako je podnosilac ustavne žalbe tražio odlaganje ročišta za prodaju nepokretnosti, sud je, pored odlaganja ročišta od 22. februara 2002. godine, rešenjem od 22. februara 2002. godine odložio izvršenje na neodređeno vreme i odredio da će se izvršenje nastaviti na predlog stranaka u postupku. Podnosilac ustavne žalbe je predlog za nastavak postupka izvršenje tražio tek podneskom od 12. juna 2006. godine, dakle nakon četiri i po godine. Iako je glavna karakteristika izvršnog postupka oficijelnost, ipak je podnosilac ustavne žalbe, kao stranka koja teži da efikasno ostvari svoje potraživanje, u ovoj fazi izvršenja morao da pokaže inicijativu da se izvršenje nastavi u što kraćem vremenskom periodu. Za traženje nastavka postupka izvršenja nisu postojale određene proceduralne smetnje, te je podnosilac mogao da traži nastavak postupka izvršenja u svakom trenutku, ali je on to učinio nakon četiri ipo godine, što pokazuje da podnosilac u ovoj fazi izvršenja nije bio zainteresovan za ekspeditivno postupanje suda. Dakle, za vremenski period nečinjenja suda od 22. februara 2002. godine do 12. juna 2006. godine odgovoran je sam podnosilac ustavne žalbe.

Na kraju, sud nije sproveo radnju izvršenja radi ispražnjenja nepokretnosti od lica i stvari i predaje ispražnjene nepokretnosti u posed podnosiocu ustavne žalbe kao kupcu iz razloga jer je podnosilac sam tražio da se odloži sprovođenje ove poslednje faze izvršenja i to čak pet puta - prvi put neposredno pre iseljenja izvršnih dužnika 29. juna 2010. godine, a zatim i podnescima koji su podneti sudu u različitim vremenskim trenucima, da bi na kraju podneskom od 2. marta 2011. godine obavestio sud da je postignut sporazum sa izvršnim dužnicima, te da nema potrebe za daljim sprovođenje m izvršenja .

Ispitujući postupanje nadležnih sudova u konkretnom izvršnom postupku, Ustavni sud je ocenio da nije bilo neopravdanih perioda neaktivnosti i nepostupanja redovnog suda. Ustavni sud je utvrdio da je postajao period kada sud nije preduzimao radnje u cilju sprovođenja izvršenja, a to je period od 8. juna 2007. godine, kada je izvršni dužnik na ročištu lišio života punomoćnika izvršnog poverioca i postupajućeg sudiju, do 27. maja 2009. godine, kada je zakazano novo ročište za prodaju nepokretnosti. Međutim, Ustavni sud nalazi da se ovaj period ne može staviti u odgovornost redovnom sudu. Naime, nakon lišavanja života punomoćnika izvršnog poverioca i postupajućeg sudije nastupile su okolnosti koje su objektivno sprečavale sud da preduzima radnje sprovođenja izvršenja. Prvo su izvršni spisi Opštinskog suda u Odžacima združeni krivičnim spisima Okružnog suda u Somboru u krivičnom postupku koji se vodio protiv izvršnog dužnika kao optuženog. Okružni sud u Somboru je spise predmeta vratio Opštinskom sudu u Odžacima nakon pravnosnažno okončanog krivičnog postupka 4. juna 2008. godine, dakle nakon godinu dana od tragičnog događaja. Zatim, izvršni postupak je bio u prekidu, jer je izvršni dužnik preminuo. Izvršni postupak je bio u prekidu u periodu od 24. septembra 2008. godine do 24. decembra 2008. godine, kada je izvršni postupak nastavljen protiv zakonskih naslednika izvršnog dužnika. Na kraju, naknadno označeni izvršni dužnici su podneskom od 29. januara 2009. godine od Vrhovnog suda Srbije tražili da se drugi stvarno nadležni sud odredi kao postupajući sud u konkretnom izvršnom postupku iz razloga koji su vezani za događaj od 8. juna 2007. godine, a što je Vrhovni sud Srbije dozvolio rešenjem R. 71/09 od 12. februara 2009. godine i odredio da će Opštinski sud u Somboru u daljem postupku izvršenja postupati kao nadležni sud. Naravno, Opštinskom sudu u Somboru je bio potreb an opravdano određeni vremenski period da se upozna sa sadržinom spisa predmeta.

Takođe, za odlaganje ročišta za prodaju nepokretnosti izvršnog dužnika javnim nadmetanjem od 24. novembra 2000. godine i 13. marta 2001. godine odgovornost se ne može prepisati redovnom sudu, zbog toga što je izvršni dužnik prethodno podnescima tražio izuzeće popstupajućeg sudije, odnosno izuzeće predsednika Opštinskog suda u Odžacima i svih sudija tog suda.

Polazeći od svega navedenog, Ustavni sud nalazi da podnosiocu ustavne žalbe u osporenom postupku nije povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava, te je ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu, saglasno članu 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu.

6. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odbijanje ustavne žalbe zbog doprinosa podnosioca trajanju izvršnog postupka

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti