Odbijanje ustavne žalbe u sporu radi otkaza ugovora o zakupu stana

Kratak pregled

Ustavni sud odbija ustavnu žalbu vlasnice stana, smatrajući da Vrhovni sud Srbije nije povredio njeno pravo na imovinu kada je odbio tužbeni zahtev za otkaz ugovora o zakupu stana. Nisu bili ispunjeni zakonski uslovi za otkaz zakupa.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-236/2008
25.03.2009.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Dragiša Slijepčević, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Jasmine Milović iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 25. marta 2009. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Jasmine Milović izjavljena protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 2358/06 od 20. decembra 2007. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Ustavnom sudu je podneta blagovremena i dozvoljena ustavna žalba Jasmine Milović iz Beograda, preko punomoćnika Miroslava Đorđevića, advokata iz Beograda, izjavljena protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 2358/06 od 20. decembra 2007. godine.
Podnosilac ustavne žalbe navodi da je osporenom presudom povređeno njeno pravo na imovinu zajemčeno članom 58. Ustava, jer je onemogućena da uživa i štiti prerogative svojine koju poseduje. Smatra da je kao vlasnik stana dovedena u neravnopravan položaj sa stanarom - zakupcem, koji može svoje stambeno pitanje da reši prodajom nepokretnosti koje sa članovima porodičnog domaćinstva poseduje u drugim mestima, ali to ne želi, jer joj odgovara beneficirani status trajnog zakupca na stanu u privatnoj svojini. Ističući da se odredbe Zakona o stanovanju koje utvrđuju pravo na otkaz daljeg zakupa stana moraju šire tumačiti nego što to čini Vrhovni sud, pre svega u cilju zaštite prava vlasnika na mirno uživanje imovine i otklanjanja jedne istorijske nepravde, predlaže da Ustavni sud ustavnu žalbu usvoji i poništi osporenu revizijsku presudu.
2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.
U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.
3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u celokupan parnični spis Petog opštinskog suda u Beogradu u predmetu
P. 1788/04-06, kao i osporenu revizijsku presudu i utvrdio činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj pravnoj stvari.
Srbislav Gerdević, sada pok. iz Beograda, podneo je 21. maja 1998. godine tužbu Petom opštinskom sudu u Beogradu protiv Danice Stanković iz Beograda, radi otkaza korišćenja stana i iseljenja. Parnicu je tokom 2004. godine, kao tužilja, preuzela njegova kćerka i zakonska naslednica Jasmina Milović. Peti opštinski sud u Beogradu je, nakon prethodno donete tri odbijajuće prvostepene presude, koje su ukinute rešenjima Okružnog suda u Beogradu, 23. januara 2006. godine doneo presudu P. 1788/04 kojom se tužbeni zahtev usvaja i tuženoj Danici Stanković otkazuje korišćenje dvosobnog stana sa nusprostorijama u Beogradu, ulica Kumodraška br.2, površine 43 m2, te se tužena obavezuje da se sa svim licima i stvarima iz ovog stana iseli i preda ga u posed tužilji Jasmini Milović, kao i da joj naknadi parnične troškove.
Iz parničnog spisa proističe da se tužena u predmetni stan doselila sa porodicom iz Niša 1952. godine, kada je imala šest godina, da je kasnije stekla svojstvo nosioca stanarskog prava na ovom stanu u privatnoj svojini, koje je po zakonu preraslo u pravo trajnog zakupa, te da stan koristi sa suprugom, dvoje dece (rođ. 1980. i 1984. godine) i bratom, kao članovima porodičnog domaćinstva. Sada pok. Srbislav Gerdević, otac podnosioca ustavne žalbe, je 1956. godine kupio i stekao u svojinu kuću u kojoj se nalazi i predmetni stan, kao delimično neuseljivu - opterećenu stanarskim pravom. Tužena Danica Stanković je, zajedno sa svojim bratom Blagojević Sotirom, po osnovu nasleđa postala suvlasnik u jednakim idealnim delovima na dva neuseljiva stana koji se nalaze u spojenim prizemnim dvorišnim zgradama u Nišu, ulica Orlovića Pavla br. 1. Prvi stan u površini od 60 m2 koristi sama kao trajni zakupac Danica Stefanović, a drugi u površini od 48 m2 kao trajni zakupac koristi Radmila Stojanović sa porodicom. Suprug tužene Dragan Stanković je sa svojim bratom Vladanom suvlasnik sa jednakim idealnim delovima na kući u Jagodini, ul. Boška Đuričića br. 8/1, koja ima oko 47 m2 i sastoji se od dve sobe i nusprostorija. Kuća nije fizički deljiva i koristi je u celini dever tužene. Prema nalazu sudskog veštaka, tržišna vrednost stana u kome živi tužena u Beogradu u ul. Kumodraška br. 2 je 32.892 evra, zbirna tržišna vrednost dva neuseljiva stana u Nišu je 55.584 evra, dok je tržišna vrednost polovine kuće u Jagodini 10.536 evra.
Na osnovu ovako utvrđenih i suštinski nespornih činjenica, prvostepeni sud je izveo zaključak o osnovanosti tužbenog zahteva, jer bi se prodajom neuseljivih stanova u Nišu od strane tužene i njenog brata, koji je takođe korisnik predmetnog stana u Beogradu, mogao obezbediti odgovarajući stan za njihovo porodično domaćinstvo, tim pre što stanovi u Nišu tržišno više vrede od spornog stana u Kumodraškoj ulici br. 2, a dopunski je uzeta u obzir i mogućnost da suprug tužene i njegov brat izvrše tzv. civilnu deobu prodajom zajedničke kuće u Jagodini.
Okružni sud u Beogradu je presudom br. Gž. 4381/06 od 12. jula 2006. godine odbio žalbu tužene i potvrdio presudu Petog opštinskog suda u Beogradu P. 1788/04 od 23. januara 2006. godine, prihvatajući u svemu date razloge i pravni stav prvostepenog suda.
Vrhovni sud Srbije je, postupajući po reviziji tužene, 20. decembra 2007. godine doneo osporenu presudu Rev. 2358/06, kojom je preinačio obe presude nižestepenih sudova, tako što je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev da se tuženoj otkaže korišćenje stana u ulici Kumodraškoj br. 2 u Beogradu, površine 43 m2, kao i da se tužena iz ovog stana iseli sa svim licima i stvarima i preda ga tužilji. U obrazloženju osporene presude Vrhovni sud ističe da očigledno nisu ispunjeni uslovi za otkaz daljeg korišćenja stana tuženoj po odredbi člana 35. stav 1. tačka 4. Zakona o stanovanju. Naime, stanovi u Nišu, u kojima žive nosioci stanarskog prava, nisu useljivi, a isto se može smatrati i za kuću u Jagodini u kojoj živi dever tužene, kao suvlasnik polovine kuće. Osim toga, kada se ima u vidu površina kuće u Jagodini i broj članova porodičnog domaćinstva tužene, taj stan se nikako ne može smatrati odgovarajućim za to porodično domaćinstvo. Iz navedenog, po nalaženju Vrhovnog suda, sledi da su potpuno nebitne činjenice u pogledu tržišne vrednosti stanova u Nišu i kuće u Jagodini u odnosu na tržišnu vrednost spornog stana, kao i hipotetička mogućnost prodaje tih neuseljivih nepokretnosti i kuće u Jagodini, radi kupovine odgovarajućeg stana za porodično domaćinstvo tužene. Izneti razlozi su i doveli do preinačenja nižestepenih odluka od strane Vrhovnog suda.
4. Odredbama člana 58. Ustava, na čiju povredu su ukazuje u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1.); da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2.); da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine (stav 3.); da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza, drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom.
Odredbom člana 35. stav 1. tačka 4. Zakona o stanovanju („Službeni glasnik RS“, br. 50/92, 76/92, 84/92, 33/93, 53/93, 67/93, 46/94, 47/94, 48/94, 44/95, 49/95, 16/97, 46/98, 26/01 i 101/2005) propisano je da zakupodavac može dati otkaz ugovora o zakupu stana - ako zakupac, njegov bračni drug ili drugi član njegovog porodičnog domaćinstva stekne u svojinu useljiv stan koji je odgovarajući za to porodično domaćinstvo, dok se odredbom člana 17. stav 2. Zakona definiše da se pod odgovarajućim stanom, u smislu ovog zakona, smatra stan u kome je broj soba jednak broju članova porodičnog domaćinstva, a najviše četvorosoban stan.
5. Ocenjujući navode i razloge iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta navedenih odredaba Ustava i zakona, Ustavni sud je utvrdio da osporenom revizijskom presudom Vrhovnog suda Srbije nije povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na imovinu.
Podnosilac ustavne žalbe je stan u ulici Kumodraškoj broj 2. u Beogradu nasledila od pok. oca Gerdević Srbislava tokom 2004. godine, a njen pravni prethodnik je svojinu stekao na osnovu kupoprodajnog ugovora iz 1956. godine, kada je stan već bio neuseljiv, odnosno opterećen stanarskim pravom u korist trećeg lica, u skladu sa tada važećim propisima kojima je ograničen način korišćenja privatne imovine. Po oceni Ustavnog suda, osporena presuda ni na koji način ne utiče na već uspostavljeni režim korišćenja ove nepokretnosti, niti dovodi do oduzimanja ili ograničenja prava svojine podnosioca. Podnosilac i dalje ima zadržano i ničim uslovljeno pravo raspolaganja na predmetnoj nepokretnosti, što uključuje i pravo da je bez mešanja države otuđi, kao i pravo ubiranja plodova od nepokretnosti, koje je ograničeno jedino važećim zakonskim propisima o visini zakupnine. Pravo na posed, odnosno korišćenje stana nije imao ni pravni prethodnik podnosioca ustavne žalbe, zbog isključivog državinskog prava trećeg lica, kao titulara prava zakupa stana na neodređeno vreme. Po oceni Ustavnog suda, osporenom revizijskom presudom nije došlo do povrede ranije ustanovljenog prava podnosioca na mirno uživanje imovine, već je odlučivano o tome da li su ispunjeni zakonom propisani uslovi da podnosilac ustavne žalbe kao vlasnik otkaže zakupcu stana dalje korišćenje predmetne nepokretnosti. Pri tome je Vrhovni sud Srbije za svoju odluku dao u svemu ustavnopravno prihvatljivo tumačenje merodavnog materijalnog prava, pošto ni zakupac stana ni članovi njegovog porodičnog domaćinstva u vreme presuđenja nesporno nisu stekli u svojinu useljiv stan koji odgovara njihovim stambenim potrebama.
S obzirom na navedeno, Ustavni sud smatra da Vrhovni sud Srbije nije povredio pravo podnosioca ustavne žalbe na imovinu zajemčeno članom 58. Ustava, kada je osporenom presudom preinačio pravnosnažnu presudu Okružnog suda u Beogradu i Petog opštinskog suda u Beogradu i odbio kao neosnovan tužbeni zahtev podnosioca ustavne žalbe da se zakupcu otkaže dalje korišćenje stana u privatnoj svojini. Ustavna žalba je stoga odbijena kao neosnovana, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik Republike Srbije“, br.109/07).
6. Na osnovu izloženog i odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Sud je doneo odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK
USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odbijanje ustavne žalbe u sporu radi otkaza ugovora o zakupu stana

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti