Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu i utvrđuje povredu prava na suđenje u razumnom roku u parničnom postupku koji je trajao osam i po godina. Nedelotvorno postupanje prvostepenog suda, uključujući duži period neaktivnosti, bio je glavni razlog za prekomerno trajanje postupka.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Dragoljuba Palaševića i Dušice Palašević, oboje iz Negotina, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 22. decembra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Dragoljuba Palaševića i Dušice Palašević i utvrđuje da je u parničnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Negotinu u predmetu P. 1034/03 povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

2. Ovu odluku objaviti u "Službenom glasniku Republike Srbije".

O b r a z l o ž e nj e

1. Dragoljub Palašević i Dušica Palašević, oboje iz Negotina su 22. februara 2008. godine, preko punomoćnika - advokata Velibora Mihajlovića iz Negotina, Ustavnom sudu podneli ustavnu žalbu protiv presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine i presude Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i suđenje u razumnom roku zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i povrede prava na imovinu zajemčenog odredbom člana 58. Ustava.

Podnosioci ustavne žalbe su naveli da je postupak pred Opštinskim sudom u Negotinu u predmetu P. 1034/03 trajao skoro sedam godina. Osporili su i prvostepenu i drugostepenu presudu i naveli da su iste nepravilne. Dalje su istakli da im je osporenim presudama povređeno pravo na imovinu, imajući u vidu, da su podnosioci nakon prestanka zajedice života sa tuženom otplatili kredit, a da je tužena dobila svojinski udeo i za neotplaćeni kredit, kao i da je imao troškove održavanja zgrade, a da je i pored toga osporenim presudama obavezan da tuženoj isplati zakupninu. Predložio je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i da u skladu sa odredbom člana 86. Zakona o Ustavnom sudu, ukoliko se podnese zahtev za isplatu utvrđenog potraživanja i parničnih troškova, odloži izvršenje, jer bi se podnosiocima ustavne žalbe nanela nenadoknadiva šteta.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredbom Ustava na čiju se povredu ukazuje u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.), da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne, da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine, da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom (član 58.).

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je izvršio uvid u celokupnu dokumentaciju priloženu kao dokaz uz ustavnu žalbu i spise predmeta Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03, te utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje.

Tužioci, ovde podnosioci ustavne žalbe podneli su 12. novembra 2001. godine Opštinskom sudu u Negotinu tužbu protiv tužene Marije Barbulović iz Negotina, u predmetu P. 1670/01. Tužbom su tražili da sud obaveže tuženu da im naknadi vrednost otplaćenog kredita i radova na pripadajućem delu udela od 25% u izgrađenoj stambenoj zgradi u Negotinu u iznosu od 16.413 DEM u dinarskoj protivvrednosti, sa domicilnom kamatom obračunatom po najpovoljnijem kursu na dan isplate od podnošenja tužbe do konačne isplate ili iznos od 14,48% od tržišne vrednosti predmetnog objekta, kao i da im naknadi troškove parničnog postupka. Podneskom od 21. decembra 2001. godine, tužioci su precizirali tužbeni zahtev u delu koji se odnosi na procenat udela tužene od 42%, što po osnovu otplaćenog kredita iznosi 55.073,76 dinara, a po osnovu radova po prestanku zajednice iznosi 165.511,60 dinara, odnosno ukupno 220.585,36 dinara.

Tužena je protivtužbenim zahtevom od 28. januara 2002. godine tražila da sud obaveže tužioce da joj na ime neosnovanog obogaćenja za period od 2. aprila 1981. godine do dana podnošenja protivtužbe isplate dinarsku protivvrednost od 25.000 DEM, sa zakonskom zateznom kamatom od dana presuđenja do konačne isplate.

Do donošenja prve prvostepene presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1670/01 od 3. decembra 2002. godine, ukupno je bilo zakazano devet ročišta, odnosno jedno pripremno i šest ročišta za glavnu raspravu koja su održana 7. februara, 26. februara, 9. aprila, 8. maja, 12. septembra, 29. oktobra i 3. decembra 2002. godine, a dva ročišta su odložena 27. juna i 15. oktobra 2002. godine zbog izostanka sudskog veštaka i izostanka tužilaca. Glavna rasprava u ovom predmetu zaključena je 3. decembra 2002. godine, a presudom P. 1670/01 je u stavu prvom izreke usvojen tužbeni zahtev tužilaca i utvrđeno njihovo potraživanje prema tuženoj na ime otplate kredita i građevinskih radova izvedenih po prestanku zajednice, na ime pripadajućeg udela od 25% u izgrađenoj stambenoj zgrdi u iznosu od 416.933,93, dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 3. decembra 2002. godine. Stavom drugim izreke presude utvrđeno je da tužena-protivtužilja ima potraživanje prema tužiocima na ime neosnovanog obogaćenja za period od 28. januara 1992. godine do 28. januara 2002. godine kao dana podnošenja protivtužbe u iznosu od 142.353,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev do 3. decembra 2002. godine do isplate, dok je odbijen kao neosnovan protivtužbeni zahtev tužene za isplatu preko utvrđenog iznosa do traženog iznosa od 12.500 evra u dinarskoj protivvrednosti, sa zakonskom zateznom kamatom. Stavom trećim izreke presude izvršeno je prebijanje potraživanja iz stava drugog izreke presude u iznosu od 142.353,00 dinara, sa potraživanjem iz stava prvog izreke u iznosu od 416.933,93 dinara, te je tužena obavezana da tužiocima solidarno isplati iznos od 274.580,93 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 3. decembra 2002. godine do isplate. Stavom četvrtim izreke presude obavezana je tužena da tužiocima solidarno isplati troškove parničnog postupka u iznosu od 22.581,00 dinara. Navedena presuda dostavljena je podnosiocima ustavne žalbe 17. februara 2003. godine, odnosno po proteku dva meseca i 14 dana od zaključenja glavne rasprave.

Odlučujući o žalbi tužene, Okružni sud u Negotinu je rešenjem Gž. 344/03 od 5. septembra 2003. godine ukinuo presudu Opštinskog suda u Negotinu P. 1670/01 od 3. decembra 2002. godine, i to: u delovima izreke u stavu prvom, u odbijajućem delu stava drugog i u stavu trećem i četvrtom izreke, a spisi predmeta su vraćeni prvostepenom sudu na ponovno suđenje u ukinutim delovima.

Po ukidanju navedene presude, pred prvostepenim sudom zakazano je ukupno dvanaest ročišta za glavnu raspravu od kojih je održano devet ročišta (6. novembra 2003. godine, 29. aprila, 9. juna i 17. avgusta 2004. godine, 14. novembra i 28. decembra 2005. godine, 14. februara, 3. aprila i 15. maja 2006. godine), a nisu održana ročišta zakazana za 11. decembar 2003. godine, 6. februar i 18. mart 2004. godine zbog odsustva tužilaca i njihovog punomoćnika i odsustva pozvanih svedoka. Na ročištu od 17. avgusta 2004. godine, sud je doneo rešenje o izvođenju dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka građevinske struke Jovice Pejčić iz Negotina i naveo da će sledeće ročište biti zakazano naknadno pismenim putem. Do održavanja ročišta od 14. novembra 2005. godine sud nije preduzimao parnične radnje, a tek je rešenjem P. 1034/03 od 14. novembra 2005. godine ponovno odredio izvođenje dokaza veštačenjem preko drugog sudskog veštaka građevinske struke. Opštinski sud u Negotinu je rešenjem P. 1034/03 od 2. decembra 2005. godine odredio izvođenje dokaza na licu mesta, odnosno uviđaj za 28. decembar 2005. godine i izvođenje dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka građevinske struke.

Drugom po redu ustavnom žalbom osporenom presudom Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine, u stavu prvom izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca kojim su tražili da sud obaveže tuženu da im isplati: na ime otplaćenog dela kredita za utvrđeni udeo od 25% u izgrađenoj stambenoj zgradi na k.p. broj 3266/5, površine od 0,04,11 ha u KO Negotin iznos od 201.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana veštačenja do isplate; na ime izvedenih građevinskih radova za utvrđeni udeo od 25% iznos od 708.515,84 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14. februara 2006. godine do isplate; na ime tekućeg održavanja stambene zgrade za utvrđeni udeo od 25%, za period od 1. maja 1981. godine do 1. januara 2006. godine iznos od 657.096,38 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14. februara 2006. godine do isplate; na ime poreza za zakupninu za utvrđeni udeo od 25%, za period od 1. maja 1981. godine do 1. januara 2006. godine iznos 153.750,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14. februara 2006. godine do isplate. Stavom drugim izreke presude odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca kojim su tražili da sud obaveže tuženu na povraćaj novca koji joj je isplaćen od strane tužilaca po presudi Opštinskog suda u Negotinu P. 1670/01 od 3. decembra 2002. godine u iznosu od 215.957,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 16. maja 2005. godine do isplate. Stavom trećim izreke presude obavezani su tužioci – protivtuženi da tuženoj-protivtužilji isplate na ime zakupnine za njen suvlasnički udeo od 25%, pored već dosuđenog iznosa od 142.353,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 3. decembra 2003. godine do isplate stavom drugim izreke pravnosnažne presude P. 1670/01 od 3. decembra 2003. godine, još i naknadu na ime zakupnine za potkrovlje za period od 1. novembra 1982. godine do 1. aprila 2003. godine, za sprat za period od 1. novembra 1981. godine do 28. januara 1992. godine i od 28. januara 1992. godine do 15. maja 2006. godine i za prizemlje za period od 2. aprila 1981. godine do 28. januara 1992. godine i od 28. januara 1992. godine do 15. maja 2006. godine u ukupnom iznosu od 499.886,30 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana presuđenja do isplate, dok je protivtužbeni zahtev tužene preko dosuđenog iznosa do ukupno traženog iznosa od 551.000,00 dinara odbijen kao neosnovan. Stavom četvrtim izreke presdude obavezani su tužioci – protivtuženi da tuženoj-protivtužilji solidarno na ime parničnih troškova isplate iznos od 268.980,00 dinara.

Odlučujući o žalbi punomoćnika tužilaca od 10. jula 2006. godine i žalbi tužilaca od 31. jula 2006. godine, Okružni sud u Negotinu je rešenjem Gž. 1026/06 od 22. juna 2007. godine vratio kao nerazmotrene spise predmeta Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03, istom sudu, radi odlučivanja o predlogu tužilaca o oslobađanju od plaćanja sudske takse. Opštinski sud u Negotinu je rešenjem P. 1034/03 od 24. jula 2007. godine odbio kao neosnovan predlog tužilaca koji su tražili da budu oslobođeni od plaćanja sudskih taksi. Tužioci su 20. avgusta 2007. godine izjavili žalbu protiv rešenja Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 24. jula 2007. godine kojim je odbijen kao neosnovan predlog tužilaca za oslobađanje od plaćanja sudskih taksi. Odlučujući o žalbi protiv navedenog rešenja, Okružni sud u Negotinu je rešenjem Gž. 947/07od 15. novembra 2007. godine odbio kao neosnovanu zajedničku žalbu tužilaca i njihovog punomoćnika i potvrdio rešenje Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 24. jula 2007. godine.

Odlučujući o žalbi tužilaca izjavljenoj protiv presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine, Okružni sud u Negotinu je osporenom presudom Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine u stavu prvom izreke odbio kao neosnovanu žalbu tužilaca i potvrdio navedenu presudu u stavu prvom i drugom izreke i u usvajajućem delu odluke iz stava trećeg i četvrtog izreke. Stavom drugim izreke ove presude odbačena je kao nedozvoljena žalba tužilaca izjavljena protiv odbijajućeg dela odluke iz stava trećeg izreke navedene presude. Presuda Okružnog suda Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine dostavljena je strankama 8. februara 2008. godine.

Odlučujući o reviziji tužilaca, Vrhovni kasacioni sud je presudom Rev. 49/10 od 30. juna 2010. godine preinačio presudu Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine i presudu Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine, tako što je usvojio tužbeni zahtev tužilaca i obavezao tuženu da im isplati: na ime otplaćenog dela kredita za utvrđeni udeo od 25% u izgrađenoj stambenoj zgradi iznos od 201.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10. novembra 2005. godine do isplate; na ime izvedenih građevinskih radova za utvrđeni udeo tužene od 25% iznos od 708.515,84 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14. februara 2006. godine do isplate i na ime naknade za tekuće održavanje stambene zgrade iznos od 657.096,38 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 14. februara 2006. godine do isplate, dok je u preostalom delu revizija odbijena.

4. Za odlučivanje Ustavnog suda po predmetnoj ustavnoj žalbi od značaja su odredbe Zakona o parničnom postupku („Službeni list SFRJ“, br. 4/1977, 36/77, 6/80, 36/80, 43/82, 72/82, 69/82, 58/84, 74/87, 57/89, 20/90, 27/90 i 35/91 i "Službeni list SRJ", br. 27/92, 31/93, 24/94, 12/98, 15/98 i 3/02), koji je bio na snazi u vreme pokretanja parničnog postupka, a kojima je bilo propisano: da je sud dužan da nastoji da se postupak sprovede bez odugovlačenja i sa što manje troškova i da onemogući svaku zloupotrebu prava koja strankama pripadaju u postupku (član 10.); da se presuda mora pismeno izraditi u roku od osam dana od dana donošenja (337. stav 1.).

Odredbama Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'', br. 125/04 i 111/09), koji se primenjuje od 24. februara 2005. godine, je propisano: da stranka ima pravo da sud odluči o njenim zahtevima i predlozima u razumnom roku (član 10.); da odluku o oslobođenju od plaćanja troškova postupka donosi prvostepeni sud na predlog stranke (član 165. stav 1.); da sud određuje veštačenje rešenjem koje sadrži: ime i prezime, zanimanje veštaka, predmet spora, predmet i obim veštačenja i rok za dostavljanje nalaza i mišljenja u pisanom obliku; da prepis rešenja dostavlja se veštaku zajedno sa pozivom za ročište za glavnu raspravu i da će sud u pozivu upozoriti veštaka da svoje mišljenje mora izneti savesno i u skladu sa pravilima nauke i struke i upozoriti ga na posledice nedostavljanja nalaza i mišljenja u ostavljenom roku, odnosno neopravdanog izostanka sa ročišta i pravu na nagradu i naknadu troškova (član 256.); da se presuda mora pismeno izraditi u roku od osam dana od donošenja, a da u složenijim predmetima sud može odložiti pismenu izradu presude za još 15 dana (član 341. stav 1.).

5. Ocenjujući period u odnosu na koji je Ustavni sud nadležan da ispituje povredu prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud je utvrdio da je period ocene razumne dužine trajanja ovog sudskog postupka, koji spada u nadležnost Ustavnog suda, počeo 8. novembra 2006. godine, kada je stupio na snagu Ustav Republike Srbije, kojim se ustanovljava ustavna žalba kao pravno sredstvo za zaštitu povređenih ili uskraćenih ljudskih ili manjinskih prava i sloboda i svakome jemči pravo na javno raspravljanje o njegovim pravima i obavezama u razumnom roku. Međutim, Ustavni sud je stao na stanovište da se za utvrđivanje razumne dužine sudskog postupka u konkretnom slučaju mora imati u vidu period od dana podnošenja tužbe 12. novembar 2001. godine, pa do okončanja postupka donošenjem presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 49/10 od 30. juna 2010. godine, jer parnični postupak po svojoj prirodi predstavlja jedinstvenu i nedeljivu celinu, koji započinje podnošenjem tužbe, a završava se donošenjem odluke kojom se postupak okončava.

Pri utvrđivanju razumnog vremenskog trajanja sudskog postupka, ovaj sud polazi od činjenice da isti zavisi od niza činilaca koji se procenjuju u svakom pojedinačnom slučaju. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanja podnosilaca ustavne žalbe kao stranke u postupku, ponašanje sudova koji vode postupak i priroda zahteva, odnosno značaj raspravljanog prava za podnosioca, osnovni su činioci koji utiču i na ocenu vremenskog trajanja parničnog postupka i određuju da li je taj postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Ustavni sud je iz priložene relevantne dokumentacije zaključio da je u ovom predmetu bilo složenih pravnih i činjeničnih pitanja koja su zahtevala obiman i dugotrajan dokazni postupak. Stranke su detaljno izlagale svoja pravna shvatanja i zaključke iz postojećih činjenica, koje su utvrđivane uvidom u priloženu pisanu dokumentaciju, uz dodatno saslušanje predloženih svedoka, podnosilaca ustavne žalbe kao parničnih stranaka i izvođenje dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke i sudskog veštaka građevinske struke, kao i izvođenja dokaza dopunskim veštačenjem i uviđajem na licu mesta.

Sud nalazi da je pitanje rešavanja predmetnog parničnog spora veoma značajno za podnosioce, s obzirom da su tražili da se utvrdi pravo na naknadu na ime otplaćenog kredita za izgradnju stambenog objekta, naknadu za izvedene građevinske radove, za tekuće održavanje stambene zgrade nakon prestanka zajednice života sa tuženom, naknadu na ime poreza na imovinu, poreza za zakupninu i povraćaj novca isplaćenog tuženoj na osnovu presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1670/01 od 3. decembra 2002. godine.

Ustavni sud ocenjuje da su podnosioci delimično doprineli dugom vremenskom trajanju sudskog postupka, s obzirom da nisu pristupili na tri ročišta za glavnu raspravu zakazana za 15. oktobar 2002. godine, 11. decembar 2003. godine i 6. februar 2004. godine. Osim toga, odlučivanje o predlogu tužilaca za oslobođenje od plaćanja sudske takse, istaknutom u žalbi izjavljenoj 31. jula 2006. godine, takođe je doprinelo dužem trajnju parničnog postupka, s obzirom da u konkretnom slučaju nisu bili ispunjeni uslovi za oslobođenje od plaćanja sudske takse.

I pored svega navedenog, parnični postupak trajao je osam i po godina, što Ustavni sud ocenjuje kao neopravdano dug vremenski period, koji ne zadovoljava standarde u pogledu razumnog roka.

Razlog za dugo trajanje parničnog postupka je nedelotvorno postupanje prvostepenog suda koji nije preduzimao sve zakonom predviđene procesne mere koje su mu stajale na raspolaganju da se postupak efikasno okonča i da se o istaknutim tužbenim zahtevima odluči bez nepotrebnog odugovlačenja, kao i neažurnost prilikom izrade pismenih otpravaka donetih presuda. Ustavni sud naglašava da je Opštinski sud u Negotinu do donošenja prve prvostepene presude P. 1670/01 od 3. decembra 2002. godine postupao efikasno, da od devet zakazanih ročišta nije održao dva, da je na svakom održanom ročištu izvodio predložene dokaze, te činio sve da se postupak sprovede bez odugovlačenja i sa što manje troškova.

Nakon ukidanja prve prvostepene presude, Opštinski sud u Negotinu je od dvanaest zakazanih ročišta održao devet. Naročito se neažurnost prvostepenog suda ogleda u tome što od donošenja rešenja na ročištu od 17. avgusta 2004. godine kojim je određeno izvođenje dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka građevinske, na koje parnične stranke nisu imale primedbe u pogledu ličnosti sudskog veštaka, pa sve do 14. novembra 2005. godine, nije preduzimao nikakve parnične radnje. Naime, Opštinski sud u Negotinu nije pismeno izradio rešenje, u skladu sa odredbom člana 256. Zakona o parničnom postupku, niti ima dokaza u spisima predmeta da je prepis rešenja dostavio sudskom veštaku.

Po proteku petnaest meseci od ročišta održanog 17. avgusta 2004. godine, Opštinski sud u Negotinu je tek rešenjem P. 1034/03 od 14. novembra 2005. godine odredio izvođenje dokaza veštačenjem preko sudskog veštaka građevinske struke Dragiše Kotujića iz Zaječara i postupio u skladu sa odredbom člana 256. Zakona o parničnom postupku, odnosno odredio predmet i obim veštačenja, rok za dostavljanje nalaza i mišljenja u pisanom obliku i upozorio sudskog veštaka na posledice nedostavljanja nalaza i mišljenja.

Pored toga, prvostepeni sud je pre dostavljanja žalbe tužilaca i punomoćnika tužilaca izjavljene protiv presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine, propustio da odluči o predlogu tužilaca za oslobođenje od plaćanja sudske takse, odnosno nije postupio u skladu sa odredbom člana 165. stav 1. Zakona o parničnom postupku. Usled ovakvog propusta prvostepenog suda, Okružni sud u Negotinu je rešenjem Gž. 1026/06 od 22. juna 2007. godine vratio spise predmeta Opštinskom sudu u Negotinu nerazmotrene, radi odlučivanja o navedenom predlogu tužilaca. Ustavni sud je konstatovao da je od izjavljivanja žalbe tužilaca od 31. jula 2006. godine, u kojoj je istaknut predlog za oslobođenje od plaćanja sudskih taksi do donošenja rešenja prvostepenog suda P.1034/03 od 24. jula 2007. godine, protekla jedna godina i 14 dana.

Pismeni otpravak drugostepene presude Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine dostavljen je strankama 8. februara 2008. godine.

Pored toga, od izjavljene revizije punomoćnika tužilaca 19. februara 2008. godine do donošenja presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 49/10 od 30. juna 2010. godine proteklo je dve godine, tri meseca i 11 dana, a pismeni otpravak revizijske odluke je strankama dostavljena tek 7. septembra 2010. godine.

Prva po redu prvostepena presuda P. 1670/01 je doneta 3. decembra 2002. godine, a pismeni otpravak presude dostavljen je strankama tek 17. februara 2003. godine, odnosno po proteku dva meseca i 14 dana, čime je direktno prekršena odredba člana 337. stav 1. tada važećeg Zakona o parničnom postupku.

Neažurnost u pismenoj izradi presude Opštinskog suda u Negotinu postoji i nakon donošenja druge po redu prvostepene presude P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine, koja je uručena punomoćnicima stranaka 30. juna 2006. godine, odnosno po proteku jednog meseca i petnaest dana, što nije u skladu sa odredbom člana 341. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

6. Ustavnopravna ocena sprovedenog postupka u ovoj građanskopravnoj stvari, zasnovana na praksi Ustavnog suda, kao i Evropskog suda za ljudska prava, potvrđuje da je u konkretnom slučaju povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku. Ustavni sud je zaključio da je neefikasno i nedelotvorno postupanje Opštinskog suda u Negotinu u najvećoj meri dovelo do toga da parnični postupak traje osam godina, sedam meseci i 18 dana.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', broj 109/07), ustavnu žalbu usvojio i utvrdio da je podnosiocima ustavne žalbe u postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Negotinu u predmetu P. 1034/03 povređeno pravo na suđenje u razumnom roku zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava.

Ustavni sud je našao, budući da podnosioci ustavne žalbe nisu podneli zahtev za naknadu štete u smislu člana 89. st. 1. do 3. Zakona o Ustavnom sudu, da je donošenje odluke kojom je utvrđena povreda prava na suđenje u razumnom roku i njeno objavljivanje u "Službenom glasniku Republike Srbije", dovoljno da se postigne adekvatna i pravična satisfakcija podnosiocu ustavne žalbe.

7. Ocenjujući postojanje povrede prava podnosilaca ustavne žalbe na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava i prava na imovinu zajemčenog odredbom člana 58. Ustava, Ustavni sud je ocenio da u vreme podnošenja ustavne žalbe nije bila doneta odluka o reviziji tužilaca. Presudom Vrhovnog kasacionog suda Rev. 49/10 od 30. juna 2010. godine je preinačena presuda Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine i presuda Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine. Kako su podnosioci ustavne žalbe ustavnu žalbu izjavili protiv presude Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine i presude Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine, a presudom Vrhovnog kasacionog suda Rev. 49/10 od 30. juna 2010. godine je odlučeno u njihovu korist, to je s ozbirom na navedeno Ustavni sud, na osnovu odredbe člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, doneo odluku o odbacivanju ustavne žalbe u ovom delu, zbog nepostojanja Ustavom i Zakonom utvrđenih pretpostavki za vođenje postupka.

8. Ustavni sud je, saglasno članu 86. Zakona o Ustavnom sudu, našao da je zahtev za obustavu izvršenja osporenih presuda Opštinskog suda u Negotinu P. 1034/03 od 15. maja 2006. godine i Okružnog suda u Negotinu Gž. 1209/07 od 28. decembra 2007. godine bespredmetan, s obzirom na činjenicu da je doneo konačnu odluku po ovoj ustavnoj žalbi.

9. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti