Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti žalbe zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio kao neosnovanu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku. Iako je izvršni postupak trajao duže od šest godina, utvrđeno je da je podnositeljka svojim postupanjem i propustima prvenstveno doprinela dugom trajanju postupka.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Milice Jelić iz Brusa , na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 6. juna 2013. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milice Jelić izjavljena zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Beloj Crkvi u predmetu I. 362/06 .

O b r a z l o ž e nj e

1. Milica Jelić iz Brusa podnela je 14 . juna 2010. godine , preko punomoćnika Bojana Lazarevića, advokata iz Brusa, Ustavnom sudu ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije , u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Beloj Crkvi u predmetu I. 362/06.

U ustavnoj žalbi je, između ostalog, navedeno: da je rešenjem Opštinskog suda u Beloj Crkvi I. 362/06 od 19. decembra 2003. godine dozvoljeno izvršenje po predlogu izvršnog poverioca, ovde podnositeljke ustavne žalbe, a na osnovu presude Opštinskog suda u Brusu P. 225/03 od 26. aprila 2003 . godine; da sud do trenutka podnošenja ustavne žalbe nije preduzeo nijednu radnju u postupku , iako je podnositeljka više puta podnosila urgencije.

Podnositeljka ustavne žalbe je istak la za htev za naknadu nematerijalne štete.



2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 82. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US) propisano je da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.



3 . Ustavni sud j e u sprovedenom postupku, na osnovu navoda ustavne žalbe, odgovora v. f. predsednika Osnovnog suda u Vršcu Su. VIII 43 3/13 od 17. aprila 2013. godine i uvida u spis e predmeta Osnovnog suda u Vršcu I. 362/06, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za rešavanje ove ustavnosudske stvari:

Izvršni poverilac, ovde podnositeljka ustavne žalbe, podne la je 2. oktobra 2006 . godine Opštinskom sudu u Beloj Crkvi (u daljem tekstu: Opštinski sud) predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika Zemljoradničke zadruge „Jasenovo“ iz Jasenova kod Bele Crkve (u daljem tekstu: Zadruga) , na osnovu pravosnažne i izvršne presude na osnovu izostanka Opštinskog suda u Brusu P. 225/03 od 26. aprila 2006 . godine, kojom je utvrđeno da je tužilja, ovde podnositeljka ustavne žalbe, u radnom odnosu na neodređeno vreme kod tužene Zadruge, te je obavezana tužena da na ime minimalne zarade za period od 1. jula 2000. godine do 31. marta 2004. godine , zakonske zatezne kamate i troškova parničnog postupka isplati tužilji odgovarajuće novčane iznose . Predloženo je da se izvršenje sprovede plenidbom i prenosom novčanih sredstava sa računa izvršnog dužnika.

Opštinski sud je 5. oktobra 2006 . godine doneo rešenje o izvršenju I. 362/06. Rešenje je 20. novembra 2006. godine dostavljeno Narodnoj banci Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu Kragujevac (u daljem tekstu: Narodna banka).

Narodna banka je u prilogu dopisa od 22. novembra 2006. godine vratila sudu rešenje o izvršenju I. 362/06 od 5. oktobra 2006. godine i obavestila Opštinski sud da po istom ne može da postupi iz razloga što je tekući račun izvršnog dužnika naveden u rešenju neispravan.

Opštinski sud je zaključkom I. 362/06 od 24. novembra 2006. godine naložio izvršnom poveriocu, pod pretnjom propuštanja, da u roku od 20 dana od prijema zaključka dostavi tačan broj računa izvršnog poverioca .

Rešenjem Opštinskog suda I. 362/06 od 5. aprila 2007. godine prekinut je predmetni izvršni postupak, jer izvršni poverilac nije postupio po nalogu suda iz zaključka od 24. novembra 2006. godine.

Izvršni poverilac je 15. juna 2007. godine podneo predlog za nastavak izvršnog postupka, a istovremeno je dostavi o i novi broj tekućeg računa izvršnog dužnika. Uz podnesak je dostav ljen i podnositeljki upućen dopis Narodne banke, iz kog proističe da je naznačeni račun dužnika blokiran po osnovu prinudne naplate, ali tom prilikom nije predložila promenu sredstva izvršenja i predmeta izvršenja.

Opštinski sud je rešenjem I. 362/06 od 27. juna 2007. godine nastavio izvršni postupak i naložio Narodnoj banci da sprovede rešenje o izvršenju I. 362/06 od 5. oktobra 2006. godine, obustavom sredstava sa računa izvršnog dužnika.

Izvršni poverilac, ovde podnositeljka ustavne žalbe, je 21. jula 2008. godine podnela predlog da se odredi izvršenje procenom i prodajom nepokretnosti izvršno g dužnika, dakle promenom predmeta izvršenja. U podnesku je navela da je račun dužnika u neprekidnoj blokadi već više od tri godine.

Opštinski sud je rešenjem I. 362/06 od 13. avgusta 2008. godine odbio predlog izvršnog poverioca da se odredi izvršenje na nepokretnosti izvršnog dužnika, jer je na osnovu uvida u posedovni list priložen uz predlog utvrđeno da je nepokretna imovina navedena u njemu u društvenoj svojini, a da je korisnik Zadruga, te da shodno tome izvršni poverilac nije dostavio dokaz o svojini izvršnog dužnika na predmetu izvršenja . Protiv navedenog rešenja izvršni poverilac je 1. septembra 2008. godine izjavila žalbu.

Okružni sud u Pančevu je rešenjem Gž. 1336/08 od 20. januara 2009. godine odbio kao neosnovanu žalbu izvršnog poverioca i potvrdio rešenje Opštinskog suda I. 362/06 od 13. avgusta 2008. godine. Rešenje je 27. marta 2009. godine dostavljeno tadašnjem punomoćniku izvršnog poverioca.

Podneskom od 18. maja 2010. godine izvršni poverilac je tražila od suda da je obavesti da li je po njenoj žalbi odlučeno, kao i da joj se odluka po žalbi dostavi. Rešenje Okružnog suda u Pančevu Gž. 1336/08 od 20. januara 2009. godine je dostavljeno sada i novom punomoćniku izvršnog poverioca 27. maja 2009. godine.

Nakon toga se izvršni poverilac nije obraćala sudu sa predlogom za nastavak sprovođenja izvršenja.

Rešenjem Privrednog suda u Pančevu St. 169/10 od 16. aprila 2010. godine pokrenut je stečajni postupak nad izvvršnim dužnikom, koji je i dalje u toku.



4. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava, na čiju povredu ukazuje podnosilac u ustavnoj žalbi , utvrđeno je: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbom člana 5. stav 1. Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 124/04) bilo je propisano da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno.

Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, broj 31/11), koji se primenjuje od 17. septembra 2011. godine , u članu 358. sta v 1. propisuje da će se postupci izvršenja i obezbeđenja u kojima do dana početka primene ovog zakona započeto sprovođenje izvršenja , okončati po odredbama ovog zakona. Takođe, i odredbom člana 6. stav 1. Zakona propisano je da je postupak izvršenja i obezbeđenja hitan.



5. Razmatrajući navode ustavne žalbe, Ustavni sud najpre konstatuje da je razumna dužina trajanja sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca, koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinačnom slučaju, prema njihovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova koji vode postupak, kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj raspravljanog prava za podnosioca ustavne žalbe, predstavljaju najvažnije kriterijume koji utiču na ocenu dužine trajanja postupka i određuju da li je postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Analizirajući dužinu trajanja osporenog sudskog postupka, Ustavni sud je utvrdio da izvršni postupak koji je pokrenula podnositeljka ustavne žalbe, kao poverilac, u predmetu Opštinskog suda u Beloj Crkvi I. 362/06 traj e već duže od šest godina.

U tom smislu, Ustavni sud je ocenio da u ovom predmetu nije bilo složenih činjeničnih i pravnih pitanja o kojima bi se sud izjašnjavao. Sud je trebalo da odluči o podnetom predlogu za izvršenje i da sprovede odgovarajuće radnje propisane Zakonom o izvršnom postupku kako bi izvršni poverilac namirio svoje potraživanje.

Ispitujući postupanje nadležnog suda u predmetnom izvršnom postupku, Ustavni sud nalazi da je Opštinski sud postupao u skladu sa načelom hitnosti. Naime, tri dana nakon podnošenja predloga, sud je doneo rešenje o izvršenju, te je isto dostavljeno Narodnoj banci da po njemu postupi. Dva dana nakon što je zaprimljen dopis Narodne banke o netačno navedenom računu izvršnog dužnika , sud je zaključkom I. 362/06 od 24. novembra 2006. godine naložio izvršnom poveriocu da dostavi tačan broj dužnikovog računa. Takođe, nakon što je izvršni poverilac podnela predlog za nastavak postupka, dostavljajući i novi broj tekućeg računa izvršnog dužnika, sud je doneo rešenje o nastavku postupka, kao i nalog Narodnoj banci da postupi po rešenju o izvršenju I. 362/06 od 5. oktobra 2006. godine.

Ustavni sud je ocenio da je postavljeni zahtev bio od nesumnjivog značaja za podnositeljku ustavne žalbe, s obzirom na to da je predlogom za izvršenje tražila namirenje novčanog potraživanja iz radnog odnosa koje joj je dosuđeno u parničnom postupku. Međutim, podnositeljka se nije ponašala u skladu s tim u predmetnom izvršnom postupku, već je svojim radnjama i neaktivnošću doprinela njegovom dugom trajanju. Izvršni poverilac je tek nakon skoro sedam meseci i pošto je izvršni postupak prethodno prekinut, postupila po nalogu suda iz zaključka I. 362/06 od 24. novembra 2006. godine da dostavi novi broj računa izvršnog dužnika . Pri tome, iz podnesaka koji je izvršni poverilac dostavljala nadeležnom sudu proilazi da je ona imala saznanja da je tekući račun izvršnog dužnika u blokadi, te da je isti bio blokiran i pre podnošenja predloga za izvršenje 2. oktobra 2006. godine, ali uprkos tome do 28. jula 2008. godine nije podnela predlog za promenu predmeta izvršenja. Osim toga, nakon što je sud odbio takav njen predlog, s obzirom na to da je nepokretnost navedena u predlogu za promenu predmeta izvršenja u društv enoj svojini na kojoj izvršni dužnik ima samo pravo korišćenja, izvršni poverilac se nije obraćala sudu sa predlogom za nastavak sprovođenja postupka izvršenja.

Polazeći od svega navedenog, Ustavni sud nalazi je podnositeljka ustavne žalbe svojim postupanjem prevashodno doprinela dugom trajanju postupka i nemogućnosti da se traženo izvršenje sprovede , te da joj u osporenom postupku zbog toga nije povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava. Stoga je Ustavni sud, saglasno članu 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu.



6. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević