Odbijena ustavna žalba vojnog lica zbog manje isplaćene plate i penzije

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je žalbu bivšeg profesionalnog vojnog lica protiv presuda kojima mu je odbijen zahtev za naknadu štete zbog manje isplaćene plate i penzije. Sud je potvrdio da parnični sud nije nadležan da preispituje zakonitost odluka o visini plate.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: zamenica predsednika Suda dr Marija Draškić, zamenica predsednika Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Ljubomira Trajkovića iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 29. maja 2013. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Ljubomira Trajkovića izjavljena protiv presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4325/10 od 3. marta 2010. godine i Drugog opštinskog suda u Beogradu P. 3438/05 od 8. aprila 2009. godine .

O b r a z l o ž e nj e

1. Ljubomir Trajković iz Beograda je 1 6. juna 201 0. godine podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presuda navedenih u tački 1. izreke, zbog povrede prava na pravično suđenje, prava na naknadu štete, prava na imovinu i prava na pravičnu naknadu za rad , zajemčen ih odredb ama člana 32. stav 1, člana 35. stav 2, člana 58. stav 1. i člana 60. stav 4. Ustava Republike Srbije.

U ustavnoj žalbi se, između ostalog, navodi: da je presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4325/10 od 3. marta 2010. godine odbijena žalba podnosioca izjavljena protiv presude Drugog opštinskog suda u Beogradu P. 3438/05 od 8. aprila 2009. godine kojim mu je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev za naknadu štete zbog manje isplaćene plate u periodu od 1. januara 2000. godine do 3. septembra 2001. godine, kao i zbog manje isplaćene penzije za period od 3. septembra 2001. godine do 31. decembra 2007. godine, kao posledica manje obračunate i isplaćene plate ; da je tužena Republika Srbije bila dužna da mu kao profesionalnom vojnom licu isplaćuje platu u skladu sa odgovarajućim odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije, Uredbe Savezne Vlade o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnih lica i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije, te u skladu sa Odlukom Savezne Vlade o određivanju koeficijenta za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnih lica i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije; da mu je isplatom plate u iznosima nižim od propisanih povređeno pravo na pravičnu naknadu za rad; da mu je utvrđivanjem iznosa starosne penzije na bazi iznosa manje isplaćenih plata povređeno i pravo na mirno uživanje stečene imovine – starosne penzije ; da mu je isplatom plata i penzija u iznosima manjih od onih koji su mu pripada le pričinjena šteta, zbog čega smatra da mu je osporenim presudama povređeno i pravo na naknadu štete iz člana 35. stav 2. Ustava. P redložio je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu, poništi osporen e presud e i Prvom osnovnom sudu u Beogradu naloži "vraćanje postupka u stanje pre donošenja osporene presude".

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u osporen e presud e i dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari :

Presudom Drugog opštinskog suda u Beogradu P. 3438/05 od 8. aprila 2009. godine odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca Ljubomira Trajkovića, ovde podnosioca ustavne žalbe, kojim je tražio da mu tužena Republika Srbija-Ministarstvo odbrane isplati naknadu štete u visini razlike zarade, tako što će mu za period od 1. januara 2000. godi ne do 31. decembra 2007. godine isplatiti ukupan iznos od 3.162.107,00 dinara , zatim na ime obračunate kamate na taj iznos do 1. januara 2008. godine iznos od 1.679.332,00 dinara, kao i razlik u imeđu iznosa izmakle koristi od približno 4.800.000,00 dinara i iznosa kamate od 1.679.332,00 dinara, dok je u delu kojim je tužilac tražio naknadu štete u visini razlike u zarad i za period od 1. marta 1994. godine do 31. decembra 1999. godine , tužba povučena. U obrazloženju osporene prvostep ene presude se, između ostalog, navodi: da je po nalaženju prvostepenog suda , neosnovan tužbeni zahtev tužioca u delu u kome je tražio naknadu štete u visini razlike zarade za period od 1. januara 2000. god ine do 3. septembra 2001. godine, kada je penzionisan; da je zarade profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci, u skladu sa ovlašćenjima iz čl. 87. i 150. Zakona o Vojsci Jugoslavije, propisivala Savezna Vlada svojim opštim aktom, odnosno Uredbom o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije, kojom su određeni uslovi i merila za utvrđivanje p lata i drugih novčanih primanja; da je prosečna plata iz člana 75. Zakona o Vojsci Jugoslavije bila samo osnov za određivanje ukupnog iznosa sredstava za plate vojnih lica, dok je iz mase sredstava izdvojenih iz budžeta , plata vojnim licima isplaćivana na osnovu merila i kriterijuma utvrđenih Uredbom i Odlukom Savezne Vlade, prema vrednosti boda, odnosno vrednosti koeficijenta za obračun plata koju je utvrđivao Savezni ministar za odbranu; da je tužilac u periodu od 1. januara 2000. godine do 3. septembra 2001. godine bio profesionalno vojno lice i da mu je plata bila utvrđena naredbom, odnosno rešenjima o postavljenju na formacijsko, odnosno radno mesto i na osnovu podataka o oceni rezultata rada; da iz razloga što je konačno i prav nosnažno rešenje nadležnog organa o visini plate bilo osnov za njenu isplatu, sud u parničnom postupku, postupajući po tužbi za isplatu eventualne razlike u plati, n ije ovlašćen da utvrđ uje da li je odluka nadležnog organa o visini plate zakonita, odnosno da li je tom odlukom plata pravilno obračunata; da se o obavezi tužene da tužiocu naknadi štetu moglo govoriti samo u slučaju da je tužena tužiocu vršila isplatu plate u iznosima manjim od onih koji su određeni konačnim i pravnosnažnim rešenjem, što u dokaznom postupku nije utvrđeno; da je neosnovan i tužbeni zahtev tužioca u delu u kome je tražio naknadu štete u visini razlike u penzij i za period od 3. septembra 2001. godine do 31. decembra 2007. godine, usled ne postojanja pasivne legitimacije na strani tužene; da je tužilac od 3. septembra 2001. godine korisnik vojne penzije koju ost varuje preko Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika, koji ima svojstvo pravnog lica i kao takav je nosilac prava, obaveza i odgovornosti u pravnom prometu, u odnosu na sredstva kojima raspolaže.

Odlučujući o žalbi tužioca, Apelacioni sud u Beogradu je osporenom presudom Gž. 4325/10 od 3. marta 2010. godine odbio žalbu i presudu Drugog opštinskog suda u Beogradu P. 3438/05 od 8. aprila 2009. godine potvrdio. U obrazloženju osporene presude se uglavnom ponavljaju razlozi koje je za osporenu prvostepenu presudu dao Drugi opštinski sud u Beogradu, sa konstataciojm da je prvostepeni sud na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravvo.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava, na čiju povredu se podnosilac ustavne žalbe poziva, bitne su sledeće odredbe Ustava i zakona:

Odredbama Ustava, na čije s e povrede ustavnom žalbom ukazuje , je utvrđeno: da svako ima pra vo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da svako ima pravo na naknadu materijalne ili nematerijalne štete koju mu nezakonitim ili nepravilnim radom prouzrokuje državni organ, imalac javnog ovlašćenja, organ autonomne pokrajine ili organ jedinice lokalne samouprave (član 35. stav 2.); da se svakom jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (član 58. stav 1.); da svako ima pravo na poštovanje dostojanstva svoje ličnosti na radu, bezbedne i zdrave uslove rada, potrebnu zaštitu na radu, ograničeno radno vreme, dnevni i nedeljni odmor, plaćeni godišnji odmor, pravičnu naknadu za rad i na pravnu zaštitu za slučaj prestanka radnog odnosa, kao i da se niko tih prava ne može odreći i da se ženama, omladini i invalidima omogućuju posebna zaštita na radu i posebni uslovi rada, u skladu sa zakonom (član 60. stav 4.).

Odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije („Službeni list SRJ“, br. 43/94, 28/96, 44/99, 74/99, 3/02 i 37/02), merodavnog za konkretan spor, bilo je propisano: da se ukupan iznos sredstava za plate profesionalnih vojnika utvrđuje prema zvaničnom podatku o neto-zaradi koja služi kao osnov za utvrđivanje zarada zaposlenih u republici članici na čijoj teritoriji je sedište Saveznog ministarstva za odbranu, objavljenom u službenom glasilu te republike, s tim da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih oficira i oficira po ugovoru ne može biti manja od tri niti veća od pet neto-zarada iz ovog stava, s tim da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih podoficira i podoficira po ugovoru iznose od 65% do 70%, a prosečna plata vojnika po ugovoru, po činu i dužnosti od 55% do 60% od prosečne plate po činu i položajne plate svih profesionalnih oficira, da ako su ukupna sredstva za plate iz stava 1. ovog člana veća od sredstava koja bi se utvrdila primenom propisa koji se odnose na utvrđivanje sredstava za isplatu zarada zaposlenih u republici članici na čijoj teritoriji se nalazi sedište Saveznog ministarstva za odbranu, Savezna vlada može umanjiti do 20% iznose sredstava za plate utvrđene prema odredbama stava 1. ovog člana (član 75.); da Savezna vlada propisuje, između ostalog, platu po činu, platu po činu i dužnosti, položajnu platu, vojni dodatak, posebni deo plate, rokove za isplatu i najnižu položajnu grupu za čin (član 87.).

Uredbom o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije („Službeni list SRJ“, br. 35/94, 9/96, 1/2000 i 54/02), merodavnom za konkret an spor, bilo je propisano: da se ovom uredbom propisuju uslovi i merila za utvrđivanje plate i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije (u daljem tekstu: Vojska), da se plata i druga novčana primanja profesionalnih vojnika izražavaju bodovima (član 1.); da Savezna vlada, u smislu čl. 75. i 137. Zakona, određuje koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci, da ministar odbrane, u okviru ukupnih iznosa novčanih sredstava iz stava 1. ovog člana, donosi odluku o vrednosti boda odnosno vrednosti koeficijenta za obračunavanje plata i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci (član 52.); da se plata profesionalnom vojniku utvrđuje na osnovu naredbe, odnosno rešenja o postavljenju na formacijsko, odnosno radno mesto i podataka o oceni rezultata rada, a obračunava se i isplaćuje po platnom spisku (član 53.).

Odredbom tačke 1. Odluke Savezne vlade o izmeni Odluke o određivanju koeficijenta za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije („Službeni list SRJ“, br. 35/94, 9/96 i 1/2000), relevantne za konkret an spor, bilo je propisano da koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika iznosi 3,0, prema neto zaradi po zaposlenom isplaćenoj za prethodni mesec u privredi republike članice na čijoj je teritoriji sedište Saveznog ministarstva za odbranu.

Uredbom o nadležnosti, delokrugu, organizaciji i načinu poslovanja Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika ("Službeni list SRJ", broj 36/94), kona je takođe od značaja za konkretan spor, bilo je propisano: da je Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika (u daljem tekstu: Fond) pravno lice, sa pravima i obavezama utvrđenim ovom uredbom (član 1. stav 1.); da Fond , pored ostalog, obezbeđuje ostvarivanje prava i obaveza iz socijalnog osiguranja vojnih osiguranika propisanih Zakonom o Vojsci Jugoslavije (u daljem tekstu: Zakon) , propisima donesenim na osnovu tog zakona i opštim aktima Fonda i da vrši isplatu i penzija i drugih novčanih davanja i njihovo usklađivanje sa Zakonom i propisima donesenim na osnovu Zakona (član 4. tač. 1) i 4)).

5. Razmatrajući navode ustavne žalbe o povredi prava na pravično suđenje, prava na naknadu štete, prava na imovinu i prava na pravičnu naknadu za rad, Ustavni sud konstatuje da se podnosilac kroz tvrdnje o navodno učinjenim povredama navedenih Ustavom zajemčenih prava, u suštini žali na proizvoljnu primenu materijalnog prava od strane Apelacionog suda u Beogradu i Drugog opštinskog suda u Beogradu.

Stoga Ustavni sud smatra da, u okviru ocene osnovanosti navoda o povredi navedenih ustavnih prava, zapravo treba sagledati sprovedeni postupak kao jedinstvenu celinu i oceniti da li je postupak bio vođen na način koji je podnosiocu osigurao pravo na pravično suđenje, garantovano članom 32. stav 1. Ustava, odnosno da li je od strane redovnih sudova došlo do povrede ili uskraćivanja Ustavom garantovanih prava ili sloboda, te da li je primena procesnog i/ili materijalnog prava bila proizvoljna, čime bi ukazala na očiglednu arbitrernost i nepravičnost u postupanju redovnih sudova, a na štetu podnosioca ustavne žalbe.

Po oceni Ustavnog suda, utvrđeno činjenično stanje, kao i obrazloženje zauzetog pravnog stava u konkretnoj pravnoj stvari, predstavljaju ustavnopravno utemeljen osnov za donošenje osporenih presuda , zbog čega Ustavni sud nalazi da osporenim presudama nije povređeno Ustavom garantovano pravo podnosioca ustavne žalbe na pravično suđenje. Po shvatanju Ustavnog suda , zakonitost odluka o isplati plata, kao i pravilnost obračuna visine plata se ne ocenjuje u parničnom postupku. Naime, podnosiocu ustavne žalbe je plata redovno isplaćivana u visini utvrđenoj odlukom nadležnog organa, iz čega proizlazi da isplata vršena u skladu sa pravosnažnim pojedinačnim aktom ne predstavlja nepravilan i nezakonit rad državnog organa. Takva odgovornost bi, nasuprot tome, mogla postojati samo u situaciji kada bi nadležni organ bez zakonskih razloga uskratio isplatu, odnosno na drugi način nepravilno ili nezakonito postupao u izvršenju pojedinačnih rešenja. Ovakav stav je Ustavni sud zauzeo i u svojim ranijim odlukama (videti, pored ostalih, odluke Už-189/2009 od 27. januara 2010. godine i Už-498/2008 od 11. februara 2010. godine). U pogledu prava na naknadu štete zbog manje isplaćenih penzija, Ustavni sud nalazi da su redovni sudov i pravilno zaključili da je Fond za socijalno osiguranje vojnih osiguranika posebna organizacija nadlež na da vrši isplatu penzija i drugih novčanih davanja, sa sopstvenim pravnim subjektivitetom, ustanovljenim odredbom člana 1. stav 1. Uredbe o nadležnosti, delokrugu, organizaciji i načinu poslovanja Fonda za socijalno osiguranje vojnih osiguranika , iz kog razloga nezavisno od Republike Srbije odgovara za sve obaveze koje nasta nu u vezi sa obavljanjem poslova iz njegovog delokruga .

Na osnovu svega iznetog, Ustavni sud je utvrdio da ocena redovnih sudova u konkretnom slučaju nije posledica proizvoljnog tumačenja ili neprihvatljive primene materijalnog prava, te da osporenim presudama Apelacionog suda u Beogradu Gž. 4325/10 od 3. marta 2010. godine i Drugog opštinskog suda u Beogradu P. 3438/05 od 8. aprila 2009. godine podnosiocu ustavne žalbe nije povređeno pravo na pravično suđenje, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava. Stoga je Sud odbio kao neosnovanu ustavnu žalbu, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US) i odlučio kao u izre ci.

6. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu , doneo Odluku kao u izreci.

ZAMENICA

PREDSEDNIKA VEĆA

dr Marija Draškić

Odbijena ustavna žalba vojnog lica zbog manje isplaćene plate i penzije

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti