Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi zbog dugotrajnog parničnog postupka

Kratak pregled

Ustavni sud je usvojio ustavnu žalbu S.M. i utvrdio povredu prava na suđenje u razumnom roku u parničnom postupku koji je trajao preko osam godina. Sud je dodelio naknadu nematerijalne štete, dok je odbio žalbu u delu o povredi prava na pravično suđenje.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran P. Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi S. M . iz K, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 4. decembra 2014. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba S. M . i utvrđuje da je podnosiocu ustavne žalbe u parničnom postupku koji je vođen pred Prvim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu P. 4273/08 povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Utvrđuje se pravo podnosioca ustavne žalbe na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 800 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde.

3. Odbija se kao neosnovana ustavna žalba S. M. izjavljena protiv presude Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 4273/08 od 29. oktobra 2008. godine i presude Apelacionog suda u Beogradu Gž. 3067/10 od 10. marta 2011. godine zbog povrede prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

O b r a z l o ž e nj e

1. S. M . iz K . izjavio je 2. avgusta 2011. godine, preko punomoćnika Đ . K, advokata iz B, ustavnu žalbu protiv presude Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 4273/08 od 29. oktobra 2008. godine i presude Apelacionog suda u Beogradu Gž. 3067/10 od 10. marta 2011. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. Ustava Republike Srbije, kao i zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku u parničnom postupku koji je vođen pred Prvim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu P. 4273/08.

U ustavnoj žalbi je, pored ostalog, navedeno: da podnosilac ustavne žalbe smatra da mu je povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, jer je parnični postupak trajao duže od osam i po godina, iako su sve sporne činjenice u tom postupku bile utvrđene još u aprilu 2005. godine; da podnosilac smatra da mu je povređeno pravo na pravično suđenje i na imovinu, jer je materijalno pravo arbitrerno primenjeno; da su sudovi, pozivajući se na odredbu člana 189. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima, podnosiocu dosudili zakonsku zateznu kamatu od dana donošenja prvostepene presude, a ne od dana kada je utvrđena visina pričinjene štete, tj. od dana kada je izvršeno veštačenje - 25. aprila 2005. godine; da sudovi nisu odgovorili zbog čega u pogledu dospelosti naknade štete nisu primenjene odredbe čl. 186. i 277. Zakona o obligacionim odnosima; da se proizvoljna primena materijalnog prava ogleda i u tome što sudovi nisu primenili č lan 190. Zakona o obligacionim odnosima kojim je propisano da se šteta mora naknaditi u iznosu koji je potreban da se oštećenikova materijalna situacija dovede u ono stanje u kome bi se nalazila da nije bilo štetne radnje ili propuštanja. Podnosilac je predložio da Ustavni sud poništi osporenu drugostepenu presudu u delu kojim je odbijena njegova žalba protiv prvostepene presude, ujedno ističući i zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i spise predmeta Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 4273/08, te utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Podnosilac ustavne žalbe, kao tužilac, podneo je 7. novembra 2002. godine Prvom opštinskom sudu u Beogradu (u daljem tekstu: Opštinski sud) tužbu kojom je tražio da sud obaveže tuženu Narodnu banku Jugoslavije da mu na ime naknade materijalne štete isplati iznos od 770.441,89 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na taj iznos počev od 12. jula 2000. godine, kao dana nastanka štete, pa do konačne isplate.

Tužena je 2. decembra 2002. godine odgovorila na tužbu, ističući da se zbog iste stvari već vodi izvršni postupak pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu.

Pripremno ročište je održano 15. januara 2003. godine, a istoga dana Opštinski sud je uputio dopis Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu kojim je tražio da mu se dostavi izvršni spis tog suda - I. 348/99, radi uvida. Ročište za glavnu raspravu zakazano za 3. april 2003. godine nije održano, jer Četvrti opštinski sud u Beogradu nije dostavio traženi spis na uvid. Opštinski sud je istoga dana ponovio svoj dopis, ponovo tražeći dostavu traženog spisa. Nakon izvršenog uvida u spis predmeta Četvrtog opštinskog suda u Beogradu I. 348/99, ročište za glavnu raspravu održano je 13. juna 2003. godine, a istoga dana Opštinski sud je rešenjem odredio izvođenje dokaza ekonomsko-finansijskim veštačenjem radi utvrđivanja da li je prilikom sprovođenja rešenja o izvršenju Četvrtog opštinskog suda u Beogradu I. 348/99 od 28. oktobra 1999. godine od strane Narodne banke Jugoslavije pravilno obračunato ukupno potraživanje tužioca.

Veštak je svoj nalaz i mišljenje dostavio sudu 14. oktobra 2003. godine, a tužilac je podneskom od 19. februara 2004. godine istakao određene primedbe i predložio da se izvrši dopunsko veštačenje, dok je tužena u celini osporila nalaz i mišljenje veštaka. Prvo ročište za glavnu raspravu u 2004. godini održano je 14. marta, a na sledećem ročištu Opštinski sud je rešenjem P. 6993/02 od 22. juna 2004. godine prekinuo postupak do pravnosnažnog okončanja izvršnog postupka koji se vodio pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu I. 348/99. Tužilac je 4. oktobra 2004. godine podneo predlog za nastavak parničnog postupka, ukazujući da je izvršni postupak koji se vodio pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu I. 348/99, pravnosnažno okončan.

Nakon toga, parnični postupak je nastavljen, a na ročištu za glavnu raspravu održanom 2. decembra 2004. godine određeno je izvođenja dokaza dopunskim veštačenjem. Veštak je svoj dopunski nalaz i mišljenje dostavio sudu 25. aprila 2005. godine, a tužena je 29. juna 2005. godine u svom podnesku osporila u celini nalaz i mišljenje veštaka. Na ročištu za glavnu raspravu održanom 1. jula 2005. godine saslušan je veštak, dok je naredno ročište održano 15. jula 2005. godine. Istoga dana dopisom, po predlogu tužene, pozvana je Direkcija za imovinsko-pravne poslove da stupi u parnicu kao umešač na strani tužene.

Državna zajednica Srbija i Crna Gora - Ministarstvo odbrane - Direkcija za imovinsko-pravne poslove je 18. avgusta 2005. godine obavestila sud da nema pravni interes da uzme učešće u svojstvu umešača na strani tuženog.

Opštinski sud je, nakon održanog ročišta i zaključenja glavne rasprave, doneo presudu P. 1689/04 od 19. oktobra 2005. godine kojom je obavezao Narodnu banku Srbije (pravnog sledbenika Narodne banke Jugoslavije) da tužiocu na ime naknade materijalne štete isplati iznos od 3.796.349,70 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na taj iznos počev od 1. aprila 2005. godine, pa do isplate. Stavom drugim izreke ove presude obavezana je tužena da naknadi troškove postupka tužiocu.

Postupajući po žalbi tužene od 24. marta 2006. godine, Okružni sud u Beogradu je rešenjem Gž. 6196/06 od 11. septembra 2006. godine vratio spise predmeta Opštinskom sudu radi dopune postupka, odnosno zbog toga što dopuna žalbe tužene nije dostavljena tužiocu. Nakon dostave dopune žalbe tužiocu, Opštinski sud je u novembru 2006. godine ponovo dostavio spise predmeta Okružnom sudu u Beogradu.

Rešenjem Okružnog suda u Beogradu Gž. 16525/06 od 24. marta 2008. godine ukinuta je ožalbena presuda Opštinskog suda P. 1689/06 od 19. oktobra 2005. godine i predmet je vraćen istom sudu na ponovno suđenje.

U ponovnom postupku pred Opštinskim sudom, prvo ročište za glavnu raspravu zakazano za 12. jun 2008. godine nije održano, jer punomoćniku tužioca poziv za ročište nije bio uručen na vreme. Nakon ročišta za glavnu raspravu zakazanog za 3. septembar 2008. godine koje je odloženo, Opštinski sud je 29. oktobra 2008. godine zaključio glavnu raspravu i doneo osporenu presudu P. 4273/08, kojom je, u stavu prvom izreke, obavezao tuženu da tužiocu na ime naknade štete isplati iznos od 3.489.732,10 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 29. oktobra 2008. godine, pa do isplate; stavom drugim izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za isplatu zakonske zatezne kamate na iznos od 3.489.732.10 dinara, za period od 1. aprila 2005. godine, pa do 29. oktobra 2008. godine; stavom trećim izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za isplatu iznosa od 306.617,60 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom za period od 1. aprila 2005. godine, pa do isplate; stavom četvrtim izreke obavezana je tužena da tužiocu na ime troškova parničnog postupka isplati iznos od 316.025,00 dinara. U obrazloženju osporene prvostepene presude, pored ostalog, je navedeno da je sud tužiocu dosudio zakonsku zateznu kamatu od dana presuđenja, jer je tada visina štete utvrđena, s obzirom na to da novih predloga za veštačenje nije bilo, kao i da bi dosuđivanje kamate od dana veštačenja – 1. aprila 2005. godine bilo suprotno odredbama čl. 189, 277. i 313. Zakona o obligacionim odnosima.

Postupajući po žalbama stranaka, Apelacioni sud u Beogradu je doneo osporenu presudu Gž. 3067/10 od 10. marta 2011. godine, kojom je, u stavu prvom izreke, odbio žalbe parničnih stranaka i potvrdio presudu Opštinskog suda P. 4273/08 od 29. oktobra 2008. godine u stavovima prvom, drugom i trećem izreke, dok je preinačio rešenje o troškovima postupka, tako što je obavezao tuženu da tužiocu plati iznos od 305.150,00 dinara. U obrazloženju osporene drugostepene presude, pored ostalog, navedeno je da iz činjeničnog stanja utvrđenog u postupku pred prvostepenim sudom proizlazi: da je pravnosnažnom i izvršnom presudom Opštinskog suda u Nišu P. 384/98 od 24. marta 1998. godine obavezana tužena Savezna Republika Jugoslavija - VP. 3755 N. da tužiocu na ime naknade nematerijalne štete isplati iznos od 1.024.080,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 24. marta 1998. godine, pa do isplate i iznos od 16.350,00 dinara na ime troškova parničnog postupka; da je, postupajući po navedenoj presudi, tuženi 26. februara 1999. godine delimično isplatio tužiocu iznos od 581.371,60 dinara; da kako tužiocu nije u celini isplaćen dugovani iznos po navedenoj presudi, tužilac je podneo predlog za izvršenje Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu; da je rešenjem Četvrtog opštinskog suda u Beogradu I. 348/99 od 28. oktobra 1999. godine određeno izvršenje na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Nišu P. 384/98 od 24. marta 1998. godine protiv dužnika Savezne Republike Jugoslavije, radi naplate potraživanja u iznosu od 1.024.080,00 dinara i troškova parničnog postupka u iznosu od 16.350,00 dinara, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, umanjenog za isplaćen iznos od 581.371,56 dinara koji je tužiocu plaćen 26. februara 1999. godine, kao i troškova izvršnog postupka u iznosu od 7.200,00 dinara; da je 12. jula 2000. godine, a po osnovu navedenog rešenja, tužiocu isplaćen iznos od 1.533.486,17 dinara; da se dopisom od 20. jula 2000. godine tužilac obratio Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu kojim je ukazao na nepravilnost sprovođenja izvršenja u pogledu obračuna dugovanog iznosa, a 31. jula 2000. godine podneo je zahtev za otklanjanje nepravilnosti prilikom sprovođenja izvršenja (nepravilnost prilikom obračuna kamate), koji je odbijen rešenjem istog suda I. 348/99 od 23. decembra 2000. godine; da je utvrđeno da je prilikom sprovođenja izvršenja od strane tužene, a po osnovu rešenja od 28. oktobra 1999. godine, na iznos od 442.708,44 dinara (razlika između iznosa od 1.024.080.00 dinara i iznosa od 581.371,56 dinara) obračunata zakonska zatezna kamata za period od 24. marta 1998. godine, pa do 22. juna 2000. godine; da isplaćeni iznos od 1.533.486,17 dinara obuhvata i iznos od 16.340.00 dinara na ime troškova parničnog postupka, sa kamatom obračunatom na navedeni iznos za period od 24. marta 1998. godine, pa do 22. juna 2000. godine i iznos od 7.200,00 dinara na ime troškova izvršenja; da iz nalaza i mišljenja veštaka od 25. aprila 2005. godine proizilazi da na dan veštačenja razlika između isplaćenog iznosa 12. jula 2000. godine i iznosa koji je trebalo da bude isplaćen po osnovu rešenja o izvršenju od 28. oktobra 1999. godine, u skladu sa članom 313. Zakona o obligacionim odnosima iznosi 3.489.732,10 dinara. Dalje je navedeno: da je prvostepeni sud na osnovu navedenih dokaza pravilno i potpuno utvrdio činjenično stanje; da je kod tako utvrđenog činjeničnog stanja pravilno prvostepeni sud primenio materijalno pravo, i to odredbe člana 172, člana 189. stav 2. i člana 313. Zakona o obligacionim odnosima, kada je pobijanom presudom usvojio tužbeni zahtev tužioca za naknadu materijalne štete; da je za svoju odluku dao jasne i međusobno saglasne razloge o svim odlučnim činjenicama, te da ista nema nedostataka zbog kojih se ne može ispitati; da nisu osnovani navodi žalbe tužioca da je prvostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo kada je tuženu obavezao da dosuđeni iznos na ime naknade materijalne štete isplati tužiocu , sa zakonskom zateznom kamatom od dana donošenja prvostepene presude; da se, prema odredbi člana 189. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima, visina naknade materijalne štete određuje prema cenama u vreme donošenja sudske odluke; da vreme donošenja sudske odluke podrazumeva kraći vremenski period od dana utvrđivanja visine štete (veštačenja), do dana donošenja prvostepene presude; da, u konkretnom slučaju, zakonska zatezna kamata na iznos dosuđene naknade štete teče od dana donošenja presude, odnosno 29. oktobra 2008. godine, a ne od dana veštačenja, jer je veštačenje kojim je utvrđena visina štete obavljeno 25. aprila 2005. godine - tri i po godine pre presuđenja, što ne predstavlja razuman rok koji sud toleriše u primeni člana 189. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima; da na osnovu izloženog proizlazi da navodi žalbe tužioca o pogrešnoj primeni materijalnog prava nisu osnovani.

4. Odredbama Ustava, na čije se povrede ustavnom žalbom ukazuje , je utvrđeno: da se svakom jemči pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (član 58. stav 1.).

Za odlučivanje o ovoj ustavnoj žalbi, pored navedenih odredaba Ustava, od značaja su odredbe Zakona o obligacionim odnosima („Službeni list SFRJ“, br. 29/78, 39/85, 45/89 i 57/89 i „Službeni list SRJ“, br. 31/93, (22/99, 23/99, 35/99 i 44/99)) (u daljem tekstu: ZOO) kojima je propisano: da se obaveza naknade štete smatra dospelom od trenutka nastanka štete (član 186.); da se visina naknade štete određuje prema cenama u vreme donošenja sudske odluke, izuzev slučaja kad zakon naređuje što drugo (član 189. stav 2.); da dužnik koji zadocni sa ispunjenjem novčane obaveze duguje, pored glavnice, i zateznu kamatu po stopi utvrđenoj saveznim zakonom (član 277. stav 1.).

5. Ocenjujući najpre navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenog prava na suđenje u razumnom roku, na čiju se povredu podnosilac ustavne žalbe poziva, a polazeći od utvrđenih činjenica i okolnosti, Ustavni sud je utvrdio da je parnični postupak pokrenut 7. novembra 2002. godine, podnošenjem tužbe Opštinskom sudu, a da je pravnosnažno okončan 10. marta 2011. godine , donošenjem pravnosnažne drugostepene presude. Iako je period u kojem se građanima Republike Srbije jemče prava i slobode utvrđene Ustavom i obezbeđuje ustavnosudska zaštita u postupku po ustavnoj žalbi počeo da teče 8. novembra 2006. godine danom proglašenja Ustava Republike Srbije, Ustavni sud, polazeći od toga da parnični postupak po svojoj prirodi predstavlja jedinstvenu celinu, je stanovišta da su, u konkretnom slučaju, ispunjeni uslovi da se prilikom ocene razumnog roka uzme u obzir celokupan period trajanja postupka.

Kada je reč o dužini trajanja predmetnog postupka, Ustavni sud je utvrdio da je isti trajao osam godina i četiri meseca.

Iako na ocenu razumne dužine trajanja konkretnog sudskog postupka, pored vremenskog trajanja utiče i niz drugih činilaca, kao što su složenost činjeničnih i pravnih pitanja koja tokom postupka treba utvrditi i raspraviti, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke tokom trajanja postupka, postupanje nadležnih sudova i priroda, odnosno značaj zahteva o kome se u postupku odlučuje za podnosioca ustavne žalbe, Ustavni sud je utvrdio da nijedan od ovih činilaca ne može biti opravdanje dugom trajanju parničnog postupka. Ustavni sud je, pri tome, imao u vidu da podnosilac ustavne žalbe svojim ponašanjem nije doprineo odugovlačenju postupka.

Dakle, ne ulazeći u detaljnu analizu celokupnog toka postupka, Ustavni sud ukazuje da odgovornost za osmogodišnje trajanje parničnog postupka u dve sudske instance isključivo snose postupajući sudovi koji nisu uspeli da u razumnom roku okončaju postupak.

6. Ustavnopravna ocena sprovedenog postupka u ovoj građanskopravnoj stvari, zasnovana na standardima i praksi Ustavnog suda, kao i Evropskog suda za ljudska prava, potvrđuje da je povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US), ustavnu žalbu usvojio u tački 1. izreke.

7. Na osnovu odredbe člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 2. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnosioca ustavne žalbe zbog konstatovane povrede prava ostvari utvrđenjem prava na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 800 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde.

Prilikom odlučivanja o visini nematerijalne štete koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo zbog utvrđene povrede prava, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja za njeno utvrđenje, u konkretnom slučaju, a posebno dužinu trajanja parničnog postupka. Ustavni sud smatra da navedeni novčani iznos predstavlja adekvatnu pravičnu naknadu za povredu prava koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo zbog neažurnog postupanja sudova. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu postojeću praksu ovog suda, praksu Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, ekonomsko-socijalne prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete kojom se oštećenom pruža odgovarajuće zadovoljenje.

8. Analizirajući presude Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 4273/08 od 29. oktobra 2008. godine i Apelacionog suda u Beogradu Gž. 3067/10 od 10. marta 2011. godine u delu u kome su osporene, sa stanovišta citiranih odredaba ZOO i navoda ustavne žalbe, Ustavni sud ukazuje da podnosilac ustavne žalbe smatra da mu je pravo na pravično suđenje povređeno time što su sudovi arbitrerno primenili materijalno pravo, nalazeći da njemu pripada zakonska zatezna kamata od dana donošenja prvostepene presude, a ne od dana kada je veštačenjem utvrđena ukupna visina materijalne štete koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo.

Saglasno sopstvenoj praksi, Ustavni sud ukazuje da nije, generalno, nadležan da vrši proveru utvrđenih činjenica i načina na koji su redovni sudovi protumačili pozitivno-pravne propise, sem ukoliko odluke tih sudova povređuju ili uskraćuju ustavna prava. To će biti slučaj ukoliko je redovni sud pogrešno protumačio ili primenio neko ustavno pravo, ili je zanemario to pravo, te ako je primena procesnog i/ili materijalnog zakona bila očigledno proizvoljna. Takođe, Ustavni sud naglašava da je van njegove nadležnosti da procenjuje valjanost zaključaka redovnih sudova, ukoliko se takvi zaključci ne čine prima facie proizvoljnim.

U vezi sa iznetim, Ustavni sud ukazuje da su redovni sudovi iz činjeničnog stanja - da je visina potraživanja podnosioca ustavne žalbe prema tuženoj utvrđena veštačenjem od 25. aprila 2005. godine (na dan 1. aprila 2005. godine), izveli ustavnopravno prihvatljiv zaključak - da je tuženi dužan da podnosiocu po osnovu naknade štete , pored glavnice u iznosu od 3.489.732,10 dinara , isplati i zakonsku zateznu kamatu na taj iznos počev od dana presuđenja (29. oktobra 2008. godine), a ne od dana kada je veštačenjem utvrđena ukupna visina materijalne štete koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo. Ovo stoga što se u konkretnom slučaju radi o materijalnoj šteti čija se visina određuje (utvrđuje) prema cenama u vreme donošenja sudske odluke. Prvostepeni sud je posebno ukazao da kako novih predloga za veštačenje nije bilo, to bi dosuđivanje kamate od dana kada je veštačenjem utvrđena visina ukupnog potraživanja podnosioca ustavne žalbe, bilo suprotno odredbama čl. 189, 277. i 313. Zakona o obligacionim odnosima. Ovakav stav je, sa stanovišta primene materijalnog prava i zaštite prava na pravično suđenje prihvatljiv i za Ustavni sud . S tim u vezi videti Odluku Už–6665/2011 od 25. septembra 2014. godine , gde je izražen sličan stav, koja je objavljena na internet stranici Ustavnog suda.

Sledom rečenog, Ustavni sud ocenjuje da iz razloga navedenih u ustavnoj žalbi, kao i razloga datih u obrazloženjima osporenih presuda, ne proizlazi da je zaključivanje redovnih sudova bilo očigledno proizvoljno ili arbitrerno, odnosno da sudski postupak u celini nije bio pravičan na način utvrđen odredbom člana 32. stav 1. Ustava. Suprotna tvrdnja podnosioca je izraz njegove subjektivne ocene o primeni odredaba materijalnog prava, ali ne i prihvatljiv argument ili dokaz o učinjenoj povredi prava na pravično suđenje.

Na osnovu odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je odbio kao neosnovanu ustavnu žalbu podnosioca izjavljenu protiv presuda Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 4273/08 od 29. oktobra 2008. godine i Apelacionog suda u Beogradu Gž. 3067/10 od 10. marta 2011. godine, odlučujući kao u prvom delu tačke 3. izreke.

9. Što se tiče istaknute povrede prava na imovinu, zajemčenog odredbama člana 58. Ustava, Ustavni sud konstatuje da rešavanje imovinskih sporova pred sudovima u parničnom postupku nužno ima za posledicu donošenje nepovoljne odluke za jednu od stranaka u sporu. Međutim, činjenica da je jedna stranka u imovinskoj parnici neizbežno neuspešna, sama po sebi nije dovoljna da bi se utvrdila povreda njenog Ustavom zajemčenog prava na imovinu. Mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona koje se jemči odredbom člana 58. stav 1. Ustava, prvenstveno se odnosi na akte javne vlasti, odnosno mere koje preduzima država u cilju ograničenja ili oduzimanja imovine nekog lica. U konkretnom slučaju, povreda imovinskih prava koja nesporno spadaju u domen građanskih prava prvenstveno treba da bude sagledana u odnosu na garancije iz člana 32. stav 1. Ustava. Imajući u vidu da je Ustavni sud ocenio da nisu osnovani navodi podnosioca o tome da mu je osporenim presudama povređeno pravo na pravično suđenje, ne postoje ni ustavnopravni razlozi koji bi bili osnov za tvrdnju da je podnosiocu povređeno pravo na imovinu.

Saglasno izloženom, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu u delu izjavljenom zbog povrede prava na imovinu odbacio , kao u drugom delu tačke 3. izreke, jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka.

10. Na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) , člana 45 tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, te člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi zbog dugotrajnog parničnog postupka

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti