Odbijena ustavna žalba policijskog službenika u sporu za dodatke na platu

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je ustavnu žalbu policijskog službenika kojom je osporavao presude kojima mu je odbijen zahtev za isplatu dodataka na platu. Utvrđeno je da mu je uvećanjem koeficijenta plata već bila povećana u skladu sa Zakonom o policiji.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Milorada Pavića iz Varne, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 12. decembra 2012. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milorada Pavića izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4382/12 od 12. januara 2012. godine i presude Osnovnog suda u Šapcu P1. 576/10 od 7. jula 2011. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Milorad Pavić iz Varne je 9. maja 2012. godine, preko punomoćnika Julijane Stepanić Pavlović, advokata iz Loznice, podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presuda navedenih u izreci, zbog povrede prava na pravično suđenje garantovanog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i prava na jednaku zaštitu prava garantovanog članom 36. stav 1. Ustava.

U ustavnoj žalbi je, pored ostalog, navedeno: da je podnosilac ustavne žalbe, kao pripadnik Policijske uprave u Šapcu, vodio pred Osnovnim sudom u Šapcu protiv tužene Republike Srbije - Ministarstva unutrašnjih poslova - Policijske uprave u Šapcu, parnični postupak radi naknade štete zbog neisplaćenih dodataka na platu, po osnovu prekovremenog rada, rada noću i rada na dan praznika koji je neradni dan, za period od 1. aprila 2007. godine do 1. juna 2010. godine; da je navedeni postupak pravnosnažno okončan osporenom presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4382/12 od 12. januara 2012. godine, kojom je potvrđena osporena presuda Osnovnog suda u Šapcu P1. 576/10 od 7. jula 2011. godine, a kojom je odbijen tužbeni zahtev podnosioca za isplatu navedenih dodataka na platu; da je podnosilac od suda tražio da naloži tuženom dostavljanje Pravilnika o platama kako bi se pravilno utvrdilo činjenično stanje, odnosno kako bi se utvrdilo da u navedeni Pravilnik nije ugrađen član 147. Zakona o policiji, čime bi, po mišljenju podnosioca, a prema stavu Ustavnog suda izraženom u Odluci Už - 1530/2008 od 21. januara 2010. godine, trebali primeniti Zakon o platama državnih službenika i Zakon o radu, a ne Zakon o policiji; da iako je utvrđeno da u Pravilnik nije ugrađen navedeni član 147. Zakona o policiji, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev podnosioca, i to upoređivanjem dodatnog koeficijenta za podnosioca sa koficijentom uporednog radnika; da je nezakonito i neprihvatljivo tumačenje zakona i Pravilnika od strane drugostepenog suda, pre svega, jer je pogrešno utvrđeno da je razlika u koeficijentu 41,43%, budući da je, po mišljenju podnosioca, razlika 0,05%; da tužena, pri utvrđivanju koeficijenata za obračun plate podnosioca nije posebno vrednovala prekovremeni rad, rad noću i rad na dane praznika, niti je to nesumnjivo utvrđeno rešenjem tužene, niti je naknada za ovaj rad isplaćena podnosiocu; da je navedena ocena drugostepenog suda suprotna Odluci Ustavnog suda Už - 2822/11 od 10. februara 2011. godine; da iz člana 31. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika proizlazi da se o pravu na dodatak i visinu dodatka odlučuje rešenjem rukovodioca državnog organa, ali da tužena u odnosu na podnosioca takvo rešenje nije donela, niti je izvršila uvećanje koeficijenta za obračun plate podnosioca po tom osnovu, pa je nepravilnim radom pričinila štetu podnosiocu; da su iz navedenih razloga sudovi pogrešno primenili materijalno pravo i doneli nezakonite odluke, te povredili podnosiocu pravo na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava.

Obrazlažući navode o povredi prava na jednaku zaštitu prava iz člana 36. stav 1. Ustava, podnosilac je naveo da su u isto vreme oko pet stotina radnika policijskih uprava koje se nalaze na području Apelacionog suda u Kragujevcu, uspeli u sporovima sa istim činjeničnim i pravnim osnovom, s obzirom na to da je Apelacioni sud u Kragujevcu odbio sve žalbe tužene Republike Srbije - Ministarstvo unutrašnjih poslova, izjavljene protiv presuda osnovnih sudova koji su ovakve tužbene zahteve usvajali.

Predloženo je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i utvrdi povredu označenih prava. U ustavnoj žalbi je istaknut zahtev za naknadu materijalne štete u visini opredeljenog tužbenog zahteva, koji je pravnosnažno odbijen osporenom prvostepenom presudom, zahtev za naknadu nematerijalne štete u iznosu od 100.000,00 dinara, kao i za naknadu troškova parničnog postupka i postupka pred Ustavnim sudom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Osnovnog suda u Šapcu P1. 576/10 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Milorad Pavić, ovde podnosilac ustavne žalbe, je 25. juna 2010. godine podneo Osnovnom sudu u Šapcu tužbu protiv Republike Srbije - Ministarstvo unutrašnjih poslova – Policijska uprava u Šapcu, radi isplate dodataka na platu po osnovu prekovremenog rada, rada na dan praznika koji je neradni dan i noćnog rada, u periodu od 1. aprila 2007. godine do 1. juna 2010. godine.

Osporenom presudom Osnovnog suda u Šapcu broj P1. 576/10 od 7. jula 2011. godine odbijen je u tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da mu tužena izvrši isplatu na ime dodataka na platu po osnovu noćnog rada i rada na dan praznika koji je neradni dan za periode i u pojedinačnim iznosima bliže navedenim u stavu prvom izreke presude, dok je u odnosu na traženu isplatu dodataka na platu po osnovu prekovremenog rada za periode bliže navedene u stavu drugom izreke presude, utvrđeno povlačenje tužbe. Stavom trećim izreke osporene prvostepene presude tužilac je obavezan da tuženoj na ime troškova postupka isplati iznos od 10.000,00 dinara, u roku od 8 dana od dana prijema presude.

U obrazloženju ove presude je, pored ostalog, navedeno: da je tužilac u radnom odnosu kod tužene kao policijski službenik u Policijskoj upravi u Šapcu, te da je raspoređen na radno mesto Policijska ispostava (prva kategorija) - Odeljenje policije -"policajac", a što proizilazi iz rešenja kojima je tužiocu utvrđena plata; da je Ministar unutrašnjih poslova doneo Pravilnik o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova str. pov. broj 4908/06-4 od 26. juna 2006. godine i Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilnika o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova str. pov. broj 3070/07-9 od 16. maja 2007. godine; da iz Pravilnika o platama i Priloga koji je sastavni deo Pravilnika proizilazi da se tužiočevo radno mesto nalazi u dvadesetom platnom razredu za koje je predviđen osnovni koeficijent od 9,96 i dodatni koeficijent od 6,52; da su rešenjem načelnika Policijske uprave broj 120-527/2006 od 24. jula 2006. godine utvrđeni koeficijenti za isplatu plate tužiocu, a u skladu sa Pravilnikom o platama radnika Ministarstva unutrašnjih poslova od 26. juna 2006. godine; da je utvrđeno da tužiočev koeficijent po članu 3. Pravilnika - osnovni koeficijent iznosi 9,96, po članu 4. - dodatni koeficijent iznosi 6,52 i po članu 7. -dodatni koeficijent za zvanje, odnosno čin, iznosi 2,04, te da ukupni koeficijent plate iznosi 18,52; da je rešenjem načelnika Policijske uprave 120-527/2006 od 30. decembra 2006. godine utvrđeno da je tužiočev koeficijent po članu 3 . - 9,96, po članu 4 . - 6,52 i po članu 7 . - 2,28 odnosno ukupno 18,76; da je tužilac primio rešenja o utvrđivanju koeficijenata za ceo sporni period protiv kojih nije izjavio žalbu u skladu sa poukom o pravnom leku, te da su navedena rešenja pravnosnažna; da je veštačenjem utvrđeno da je tužiocu isplaćena plata u spornom periodu u skladu sa napred navedenim rešenjima . U obrazloženju je dalje navedeno da je veštačenjem utvrđeno sledeće: da podnosilac u spornom periodu nije imao prekovremeni rad, ali da je imao 1321 časova noćnog rada i 114 časova rada na dan praznika koji je neradni dan; da je podnosilac u spornom periodu imao veći dodatni koeficijent u odnosu na uporednog državnog službenika u Ministarstvu unutrašnjih poslova, sa istim stepenom stručne spreme kao i podnosilac, a koji nije imao neredovnosti u radu, i to za 1,91, odnosno da je primao veću platu za procenat od oko 41,43% od plate zaposlenog sa istim stepenom stručne spreme i istim ostalim uslovima rada, a koji nije imao neredovnosti u radu. Navodeći razloge za svoju ocenu, prvostepeni sud je konstatovao sledeće: da su na osnovu pravilnika doneta rešenja kojima su utvrđeni koeficijenti za isplatu plate tužiocu u spornom periodu, koja rešenja su tužiocu dostavljena i koja nisu pobijana u smislu odredaba čl. 142. i 143. Zakona o državnim službenicima, što znači da tužilac nije tražio zaštitu svojih prava u pogledu tih rešenja, pa mu je na osnovu njih izvršena isplata plate; da je tužiocu kroz dodatni koeficijent vrednovan prekovremeni rad, rad noću i na dan praznika koji nije radni dan, te da stoga nije postojao osnov da tužena donosi rešenja o isplati dodataka na platu po ovim osnovama; da je sud imao u vidu i odluke Ustavnog suda na koje se tužilac poziva, te da odluka suda u ovom sporu nije u suprotnosti sa zaključcima iznetim u odlukama Ustavnog suda, s obzirom na to da iz njih proizlazi da je kod odlučivanja o tužbenim zahtevima policijskih službenika za isplatu dodataka na platu potrebno utvrditi da li je policijskim službenicima prekovremeni rad, rad noću i rad na dan praznika koji nije radni dan vrednovan kroz uvećanje koeficijenta, u skladu sa odredbom člana 147. stav 1. Zakona o policiji, zbog čega bi bila i isključena primena opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi, a što je sud u konkretnom slučaju, donoseći ovu presudu i utvrdio. U obrazloženju ove presude je dalje navedeno: da ne postoji osnov da se tužiocu po osnovu naknade štete dosude traženi iznosi za sporni period iz razloga što u konkretnom slučaju ne postoji nezakonito ili nepravilno postupanje tužene koje bi, shodno odredbi člana 172. Zakona o obligacionim o dnosima, prouzrokovalo odgovornost tužene za eventualnu štetu.

Odlučujući o žalbi tužoca, Apelacioni sud u Beogradu je 12. januara 2012. godine doneo osporenu presudu Gž1. 4382/11 kojom je žalba odbijena kao neosnovana i potvrđena prvostepena presuda. U obrazloženju ove presude je navedeno: da je za pravilnu odluku po zahtevu tužioca u ovoj parnici odlučno da li je kroz uvećani koeficijent izvršeno uvećanje u procentu određenom članom 147. stav 1. Zakona o policiji ili ne, i to u odnosu na druge državne službenike; da je prema činjeničnom stanju utvrđenom u postupku pred prvostepenim sudom, tužiocu utvrđen veći koeficijent u odnosu na uzornog radnika - državnog službenika koji nema neredovnosti u radu za 41,43%; da kako je tužiocu u skladu sa tako uvećanim koeficijentom iskazanim u pravnosnažnom rešenju obračunata i isplaćena plata za period potraživanja, pravilan je zaključak iz prvostepene presude da je tužbeni zahtev neosnovan; da je u skladu sa pravnim shvatanjem izraženim u odlukama Ustavnog suda Už - 2822/2010 od 10. februara 2011. godine i Už-1530/2008 od 21. januara 2010. godine, tužilac primao veću platu za procenat od oko 41,43% od plate zaposlenog sa istim stepenom stručne spreme i istim ostalim uslovima rada, koji nema naznačene neredovnosti, čime je tužena je u celini ispunila obligaciju prema tužiocu iz naznačenog osnova, te da pravilan zaključak iz prvostepene presude da je, u konkretnom slučaju, pravilno primenjena odredba člana 147. stav 1. Zakona o policiji i da je tuženi vrednovanjem poslova na opisani način izvršio povećanje koeficijenata; da nema osnova navod žalbe koji ukazuje da tužena, kao poslodavac, nije u rešenju izvršila povećanje plate zbog ovih neredovnosti, jer je u konkretnom slučaju upravo izvršeno uvećanje po osnovu neredovnosti, a tužilac nije predložio dokaze o suprotnom; da kako je u konkretnom slučaju pravilno primenjena odredba člana 147. stav 1. Zakona o policiji, isključena je sa stanovišta navedenih odluka Ustavnog suda primena opštih propisa o radnim odnosima u državnim organima; da je poseban razlog koji tužbeni zahtev tužioca čini neosnovanim, suprotno navodima žalbe, činjenica da je rešenje o plati tužioca pravnosnažno, jer ga tužilac nije osporavao, zbog čega ono deluje svojom dokaznom snagom i materijalnom pravnosnažnošću na okolnost u njegovom dispozitivu pravilno određenog koeficijenta, odnosno dodatnih koeficijenata; da se ne može prihvatiti navod žalbe da je prvostepeni sud pogrešno ocenio naznačena rešenja i da tužilac nije imao potrebe da u upravnom postupku ospori rešenje kojim je utvrđen osnovni koeficijent; da sud u parnici ne utvrđuje platu državnom službeniku, već je to u nadležnosti organa u upravnom postupku, a ocena zakonitosti tog rešenja vrši se u upravnom sporu, te da stoga nema ni diskriminacije u odnosu na zaposlene na koje se primenjuju opšti radno-pravni propisi, jer postoji samo razlika u načinu na koji se ostvaruje vrednovanje zaposlenih zbog ovih nerednovnosti.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava, na čiju povredu se podnosilac poziva, bitne su sledeće odredbe Ustava i zakona:

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Članom 36. stav 1. Ustava jemči se jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave.

Odredbom člana 146. stav 1. Zakona o policiji ("Službeni glasnik RS", broj 101/05), čijom primenom je odlučivano o tužbenom zahtevu tužioca, propisano je da policijski službenici i drugi zaposleni u Ministarstvu imaju pravo na platu koja se sastoji od osnovice koju utvrđuje Vlada i osnovnog i dodatnog koeficijenta u odnosu na zvanje, posebne uslove rada, opasnost, odgovornost i složenost poslova. Članom 147. istog zakona propisano je: da se zbog posebnih uslova rada, opasnosti po život i zdravlje, odgovornosti, težine i prirode poslova, rada na dan praznika koji je neradni dan, noćnog rada, rada u smenama, prekovremenog rada, dežurstava, pripravnosti i drugih vidova neredovnosti u radu, zaposlenima u Ministarstvu mogu utvrditi koeficijenti za obračun plate koji su od 30 do 50 odsto nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, a u visini mase sredstava potrebnih za isplatu dodatnih koeficijenata iz člana 146. stav 1. ovog zakona (stav 1.); da se na prava i obaveze proistekle iz napred navedenih posebnih uslova rada ne primenjuju odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi (stav 3.).

Odredbama člana 140. Zakona o državnim službenicima („Službeni glasnik RS", br. 79/05, 81/05, 83/05, 64/07, 67/07, 116/08 i 104/09) je propisano: da o pravima i dužnostima državnog službenika odlučuje rukovodilac rešenjem, ako ovim ili drugim zakonom ili drugim propisom nije drukčije određeno (stav 1.); da se pri odlučivanju o pravima i dužnostima državnog službenika primenjuje zakon kojim se uređuje opšti upravni postupak, izuzev kod odlučivanja o odgovornosti za štetu (stav 4.). Odredbama člana 142. istog zakona je propisano da žalbene komisije odlučuju o žalbama državnih službenika na rešenja kojima se u upravnom postupku odlučuje o njihovim pravima i dužnostima i o žalbama učesnika internog i javnog konkursa (stav 1.) i da žalbene komisije primenjuju zakon kojim se uređuje opšti upravni postupak (stav 2.), dok je odredbama člana 143. propisano da je žalbena komisija dužna da odluči o žalbi u roku od 30 dana od dana njenog prijema ako ovim zakonom nije drukčije određeno, inače se smatra da je žalba odbijena (stav 1.) i da protiv odluke žalbene komisije može da se pokrene upravni spor (stav 3.).

Za odlučivanje Ustavnog suda u konkretnom slučaju od značaja su i odredbe drugih zakona navedene, pored ostalih, u odlukama Ustavnog suda Už – 1530/2008 od 21. januara 2010. godine i Už-2822/2010 od 10. februara 2011. godine.

Pravilnik o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova (prečišćen tekst), koji obuhvata Pravilnik o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova (ST 01 str.pov. 4908/06-4 od 26. juna 2006. godine) i Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilnika o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova (ST 01 str.pov. 3070/07-9 od 16. maja 2007. godine), donet je pozivom na odredbe čl. 146. i 147. Zakona o policiji. Navedenim Pravilnikom je propisano: da se ovim pravilnikom, u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom, uređuju plate zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova (u daljem tekstu: Ministarstvo) utvrđivanjem visine koeficijenata, kao i pojedinačno mesečno umanjenje, odnosno uvećanje koeficijenata (član 1.); da su koeficijenti iz člana 1. ovog pravilnika osnovni i dodatni, da se osnovni koeficijent utvrđuje za poslove radnog mesta, a dodatni koeficijent se utvrđuje u odnosu na poslove radnog mesta, posebne uslove rada, odgovornost i složenost poslova, kao i za zvanje, odnosno čin (član 2. st. 1, 2. i 3.). Članom 3. Pravilnika su utvrđeni osnovni koeficijenti u okviru 33 platna razreda, dok je članom 4. propisano da su platni razredi, odnosno osnovni koeficijenti i dodatni koeficijenti za radna mesta u Ministarstvu utvrđena u Prilogu koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo. Članom 7. Pravilnika utvrđeni su dodatni koeficijenti za zvanja, odnosno čin. U Prilogu koji je sastavni deo Pravilnika, za radno mesto policajac je utvrđen dodatni koeficijent od 6,52.

5. Za odlučivanje Ustavnog suda u konkretnom slučaju od značaja su i stavovi Ustavnog suda izneti, pored ostalih, u sledećim odlukama:

Rešenjem Ustavnog suda IU-16/2006 od 21. septembra 2006. godine nije prihvaćena inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti odredbe člana 147. stav 3. Zakona o policiji. U obrazloženju tog rešenja je, pored ostalog, navedeno: "... Ustavni sud je ocenio da nije nesaglasno s Ustavom da se zakonom uredi pravo na uvećanje plate po osnovu specifičnosti i posebnih uslova rada jedne kategorije zaposlenih u državnim organima, kao i način utvrđivanja i visina uvećane zarade po tim osnovima i da se pri tom, kako propisuje osporena odredba člana 147. stav 3. Zakona, odredi da se na prava i obaveze proistekle iz navedenih posebnih uslova rada ne primenjuju odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi. Odredbe člana 147. Zakona koje utvrđuju pravo na uvećanu zaradu po osnovima navedenim u stavu 1. ovog člana Zakona imaju karakter odredaba posebnog zakona, koje samim tim isključuju primenu odredaba opštih radno-pravnih propisa o istom pitanju, jer je uvećana zarada uređena na poseban način, polazeći od karaktera i specifičnosti poslova ovog državnog organa...".

Odlukom Už-1530/2008 od 21. januara 2010. godine je pored ostalog, ocenjeno da „je primena odredaba opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi isključena odredbom člana 147. stav 3. Zakona o policiji samo na prava zaposlenih u Ministarstvu proistekla iz posebnih uslova rada, odnosno samo u slučaju da je zaposleni ostvario pravo na uvećanje koeficijenta zarade na način i u visini propisanoj stavom 1. istog člana. Ukoliko zaposlenom u Ministarstvu unutrašnjih poslova rešenjem poslodavca nije utvrđen koeficijent za obračun plate od 30 do 50 odsto nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, što predstavlja pogodnost proisteklu iz posebnih uslova rada, zaposlenom ne može biti uskraćeno pravo na uvećanu zaradu koju za rad na dan praznika, rad noću, rad u smenama i prekovremeni rad imaju svi zaposleni u Republici Srbiji. U protivnom bi pravo na uvećanu zaradu bilo uskraćeno upravo kategoriji zaposlenih koji svoj odgovoran i težak posao obavljaju u uslovima opasnim po život i zdravlje“.

Odlukom Už- 2822/2010 od 10. februara 2011. godine je Ustavni sud je, pored ostalog, utvrdio da je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na obrazloženu sudsku odluku, kao element prava na pravično suđenje zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije. U ovoj odluci, Sud je ocenio da je „u upravnom postupku i upravnom sporu koji su prethodili podnošenju ustavne žalbe, morala biti utvrđena činjenica da li je koeficijent za obračun plata uvećan za 30% svim zaposlenima u Ministarstvu unutrašnjih poslova, odnosno da li je prekovremeni rad, rad na dan državnog i verskog praznika i rad noću vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta... da ... „s obzirom na to da je podnosilac ustavne žalbe podneo zahtev za isplatu dodatka na platu za prekovremeni, noćni i rad na dane državnih i verskih praznika u periodu od decembra 2004. godine do jula 2006. godine, prilikom odlučivanja o ovom zahtevu bilo je neophodno razlikovati način na koji je ovo pitanje bilo uređeno do 29. novembra 2005. godine i nakon tog datuma, kada je stupio na snagu Zakon o policiji“. U pogledu načina na koji je ovo pitanje uređeno nakon stupanja na snagu Zakona o policiji, Ustavni sud je ponovio već zauzet stav izražen u navedenoj Odluci Už-1530/2008 od 21. januara 2010. godine, dok je u pogledu načina regulisanja ovog pitanja u vreme važenja Zakona o unutrašnjim poslovima zaključio da „ovi osnovi nisu bili posebno navedeni kao uslov za uvećanje koeficijenta, niti je bila isključena primena drugih propisa o uvećanoj zaradi“... te da... „se dodaci na platu daju, između ostalog, u slučaju prekovremenog, noćnog i rada na dan državnog i verskog praznika, osim ukoliko taj rad nije vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta“. Kako upravo ova činjenica nije cenjena u upravnom postupku i upravnom sporu u kome sud doneti osporeni pojedinačni akti, Ustavni sud je utvrdio povredu prava na obrazloženu sudsku odluku.

6. Ocenjujući osnovanost navoda ustavne žalbe o povredi prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud je konstatovao da podnosilac navode o povredi prava na pravično suđenje, u suštini, obrazlaže sledećim tvrdnjama: 1) da su sudovi proizvoljno primenili materijalno pravo, i to na njegovu štetu, budući da podnosilac rešenjem tužene nije ostvario pravo na uvećanje zarade na način i u visini propisanoj članom 147. stav 1. Zakona o policiji, te da su sudovi, u skladu sa Odlukom Ustavnog suda Už-1530/2010, morali primeniti odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi; 2) da tužena, pri utvrđivanju koeficijenata za rad koji je tražen tužbenim zahtevom, nije posebno vrednovala ovaj rad podnosioca i da je u parničnom postupku pogrešno utvrđeno da je razlika u koeficijentu između podnosioca i uporednog radnika 41,43%, jer je, po mišljenju podnosioca, ta razlika 0,05%, te da je ocena sudova o ovom pitanju suprotna Odluci Ustavnog suda Už - 2822/11.

6.1. Ispitujući osnovanost prve tvrdnje podnosioca, Ustavni sud je prethodno konstatovao da je osporenim presudama odlučeno o osnovanosti tužbenog zahteva tužioca za naknadu štete zbog neisplaćenih dodataka na platu, po osnovu rada noću i rada na dan praznika koji je neradni dan, za period od 1. aprila 2007. godine do 1. juna 2010. godine, te da je, stoga, za odlučivanje Suda u konkretnom slučaju relevantan stav Ustavnog suda o ostvarivanja prava na uvećanu zaradu (dodatne koeficijente) u skladu sa članom 147. Zakona o policiji.

Prema navedenom stavu, izraženom u već pomenutoj Odluci Už-1530/2008, zaposlenima u Ministarstvu unutrašnjih poslova se, saglasno članu 147. stav 1. Zakona o policiji, prekovremeni rad, rad noću i rad na dane državnih i verskih praznika primarno vrednuje uvećanjem koeficijenta za obračun plate koji je od 30 do 50 odsto nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, čime se dalje iskuljučuje primena odredba opštih radnopravnih propisa o uvećanoj zaradi. Međutim, ukoliko zaposlenom u Ministarstvu unutrašnjih poslova rešenjem poslodavca nije utvrđen koeficijent za obračun plate na prethodno naveden način, zaposlenom ne može biti uskraćeno pravo na uvećanu zaradu, te se u tom slučaju moraju primeniti odredbe opštih radnopravnih propisa o uvećanoj zaradi.

Primenjujući navedeno na konkretan slučaj, Ustavni sud je konstatovao da je poslodavac na osnovu Pravilnika o platama zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova doneo rešenja o utvrđivanju ukupnog koeficijenta mesečne plate podnosioca ustavne žalbe, odnosno osnovnog i dodatnog koeficijenta. S tim u vezi, Sud je dalje konstatovao da je članom 2. Pravilnika predviđeno da se dodatni koeficijent utvrđuje u odnosu na poslove radnog mesta, posebne uslove rada, odgovornost i složenost poslova, kao i za zvanje, odnosno čin, a što je propisano i navedenim članom 146. Zakona o policiji. Iako članom 4. Pravilnika nisu navedeni vidovi neredovnosti propisani članom 147. stav 1. Zakona o policiji, već su u Prilogu Pravilnika utvrđeni dodatni koeficijenti, ovakav način uređenja, po oceni Ustavnog suda, nije suprotan navedenim odredbama Zakona o policiji. Naime, iz člana 2. Pravilnika jasno proizlazi da se dodatni koeficijenti predviđeni članom 4. Pravilnika upravo odnose, pored ostalog, i na razloge i vidove neredovnosti u radu koje predviđa i Zakon o policiji, a među kojima su, po oceni Ustavnog suda, i prekovremeni rad, rad noću i rad na dan praznika koji je neradni dan. Iz navedenog se zaključuje da su rešenja o utvrđivanju koeficijenta mesečne plate podnosioca, odnosno osnovnog i dodatnog koeficijenta, doneta u smislu člana 146. i člana 147. stav 1. Zakona o policiji, budući da je navedenim rešenjima kroz uvećanje koeficijenta vrednovan ovaj rad podnosioca ustavne žalbe.

Međutim, ono što je, po oceni Ustavnog suda , u konkretnom slučaju od posebnog značaja je da su u sprovedenom postupku sudovi na osnovu veštačenja utvrdili da je koeficijent za isplatu plate podnosioca za 41,43% veći od koeficijenta državnog službenika u Ministarstvu unutrašnjih poslova sa istim stepenom stručne spreme kao i podnosilac, koji u svom radu nema tzv. "neredovnosti", pod kojima se, između ostalih, podrazumevaju prekovremeni rad, noćni rad i rad na dan praznika koji je neradni dan, zaključujući da podnosilac ima nominalno veći koeficijent za isplatu plate, u rasponu od 30 do 50 odsto, propisanom članom 147. stav 1. Zakona o policiji. To dalje znači da je isplatom plate po koeficijentu koji je nominalno veći u odnosu na koeficijent državnog službenika sa istim stepenom stručne spreme, a koji nema opisanih neredovnosti u svom radu, podnosilac, kao zaposleni koji svoj odgovoran i težak posao obavlja u uslovima opasnim po život i zdravlje, ostvario pravo na uvećanu zaradu u skladu sa članom 147. stav 1. Zakona o policiji, te da u konkretnom slučaju nije bilo mesta primeni odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi.

Iz navedenog, po oceni Ustavnog suda, proizlazi da je neosnovana prva tvrdnja podnosioca da su sudovi proizvoljno primenili materijalno pravo i to na njegovu štetu, budući da se obrazloženja osporenih presuda temelje na ustavnopravno prihvatljivom tumačenju propisa koji su od značaja za odlučivanje o spornoj pravnoj stvari.

6.2. Ocenjujući osnovanost druge tvrdnje o povredi prava na pravično suđenje, Ustavni sud je u na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja i prethodno već datih ocena zaključio da su rešenjima poslodavca utvrđeni osnovni i dodatni koeficijenti za rad koji je tražen tužbenim zahtevom, na način propisan članom 147. stav 1. Zakona o policiji, te da je uvećanjem koeficijenta vrednovan rad podnosioca za rad noću i rad na dan praznika koji je neradni dan.

S tim u vezi, Ustavni sud je konstatovao da protiv navedenih rešenja podnosilac ustavne žalbe nije vodio drugostepeni postupak pred Žalbenom komisijom Vlade Republike Srbije, niti je vodio upravni spor, u kojim postupcima je mogao osporavati zakonitost rešenja kojim je utvrđen dodatni koeficijent. U tom smislu, Ustavni sud je ukazao na Odluku Už-2882/2010, u kojoj je predmet ustavne žalbe upravo bila presuda Upravnog suda kojom je cenjena zakonitost rešenja o utvrđivanju koeficijenta za isplatu plate. Stoga je, po oceni Ustavnog suda, ustavnopravno prihvatljiv zaključak Apelacionog suda u Beogradu da sud u parnici ne utvrđuje platu državnom službeniku, već je to u nadležnosti organa u upravnom postupku, a da se ocena zakonitosti tog rešenja vrši u upravnom sporu.

Ustavni sud smatra da je tvrdnja podnosioca o tome da je poslodavac bio dužan da o dodatku na platu i visini dodatka donese posebno rešenje, zasnovana na pogrešnom tumačenju propisa kojima se utvrđuju plate zaposlenih u državnim organima. Naime, u skladu sa odredbama Zakona o platama državnih službenika i nameštenika („Službeni glasnik RS“, br. 62/26, 115/06, 101/07 i 99/10), osnovna plata državnih službenika se određuje množenjem koeficijenta sa osnovicom za obračun i isplatu plate (član 7. stav 1.), dok se pravo na dodatak i visina dodatka na osnovnu platu određuju posebnim rešenjem koje donosi rukovodilac državnog organa (član 31.). Na obračun i isplatu plate zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova se primenjuju odredbe Zakona o policiji, kao lex specialis, kojima je, do donošenja Zakona o izmenama i dopunama Zakona o policiji („Službeni glasnik RS“, broj 92/11), na drugačiji način bilo uređeno ovo pitanje, jer je u osnovnu platu ulazio i dodatni koeficijent koji je, pored ostalog, obuhvatio i sve osnove za isplatu dodataka na osnovnu platu državnog službenika. Stoga nisu donošena posebna rešenja o dodacima na platu zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova, kako se navodi u ustavnoj žalbi, već rešenja o raspoređivanju i određivanju plate koja su mogla biti osporavana žalbom u upravnom postupku, a konačno rešenje tužbom u upravnom sporu.

U vezi navoda podnosioca da je u parničnom postupku pogrešno utvrđeno da je razlika u koeficijentu između podnosioca i uporednog radnika 41,43%, Ustavni sud ističe da nije nadležan da umesto i nakon redovnih sudova utvrđuje i ocenjuje pravilnost i istinitost činjeničnog stanja u postupku koji je prethodio ustavnosudskom.

Imajući u vidu prethodno navedeno, Ustavni sud je ocenio da je i druga tvrdnja podnosioca o povredi prava na pravično suđenje neosnovana.

7. Odlučujući o istaknutoj povredi prava na jednaku zaštitu prava, zajemčenog odredbom člana 36. stav 1. Ustava, Ustavni sud ukazuje na svoj stav da se ovim pravom, kroz jednako odlučivanje suda u istim činjeničnim i pravnim situacijama, obezbeđuje zahtev pravne sigurnosti i zaštite legitimnih očekivanja učesnika u postupku, te da prethodni uslov koji mora postojati da bi Ustavni sud mogao ceniti postojanje povrede prava na jednaku zaštitu prava pred sudovima iz člana 36. stav 1. Ustava, jeste različito postupanje sudova u istoj činjeničnoj i pravnoj situaciji.

Sud je izvršio uvid u priloženu dokumentaciju uz ustavnu žalbu (presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 241/12 od 2. februara 2012. godine, kojom se u pogledu odluke o glavnoj stvari potvrđuje presuda Osnovnog suda u Novom Pazaru P1. 471/11 od 29. novembra 2011. godine, presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 82/12 od 18. januara 2012. godine, kojom se u celosti potvrđuje presuda Osnovnog suda u Kragujevcu P1. 4541/10 od 10. novembra 2011. godine, presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 19/12 od 17. januara 2012. godine, kojom se u celosti potvrđuje presuda Osnovnog suda u Kragujevcu P1. 4417/10 od 3. novembra 2011. godine, presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 2951/11 od 29. decembra 2011. godine, kojom se u celosti potvrđuje presuda Osnovnog suda u Kragujevcu P1. 4526/10 od 31. oktobra 2011. godine, presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 2831/11 od 15. decembra 2011. godine, kojom se u celosti potvrđuje presuda Osnovnog suda u Kragujevcu P1. 4312/10 od 4. novembra 2011. godine, presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 2960/11 od 27. decembra 2011. godine, kojom se u celosti potvrđuje presuda Osnovnog suda u Kragujevcu broj P1. 4226/10 od 3. novembra 2011. godine).

Ustavni sud je utvrdio da su redovni sudovi, Osnovni sud u Novom Pazaru i Osnovni sud u Kragujevcu, u sličnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji usvajali tužbene zahteve za isplatu dodataka na platu po navedenim osnovima, sa obrazloženjem da za tužioce nisu doneta posebna rešenja o uvećanju dodatnog koeficijenta, u smislu člana 147. stav 1. Zakona o policiji, iz kog razloga se u pogledu isplate uvećane zarade supsidijarno primenjuju odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi, konkretno, kada je reč o zaposlenima u Ministarstvu unutrašnjih poslova, to su odredbe Zakona o platama državnih službenika i nameštenika ("Službeni glasnik RS", br. 62/06, 63/06, 116/06 i 101/07). U svom postupanju, Osnovni sud u Novom Pazaru i Osnovni sud u Kragujevcu, u cilju pravilnog i potpunog utvrđenja činjeničnog stanja, nisu vršili upoređivanje koeficijenata tužilaca, sa koeficijentima drugih državnih službenika u Ministarstvu unutrašnjih poslova, sa istom stručnom spremom, koji nemaju neredovnosti u svom radu, kao što je to, u konkretnom slučaju, učinio Osnovni sud u Šapcu.

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud nalazi da ovde ne postoji bitno slična činjenična situacija, koja bi u konkretnom slučaju dovela do nejednakog postupanja redovnih sudova, prilikom rešavanja istog pravnog pitanja. Naime, kako je Osnovni sud u Šapcu vršio upoređivanje koeficijenta podnosioca, sa koeficijentom državnog službenika Ministarstva unutrašnjih poslova, koji ima isti stepen stručne spreme kao i podnosilac, ali za razliku od njega, nema opisanih neredovnosti u radu i tom prilikom utvrdio predmetnu razliku od 41,43%, to su neosnovane tvrdnje podnosioca da je u pitanju identična činjenična situacija u kojoj su Osnovni sud u Novom Pazaru i Osnovni sud u Kragujevcu donosili drugačije odluke u odnosu na osporene odluke Apelacionog suda u Beogradu i Osnovnog suda u Šapcu. Navedeni sudovi se nisu bavili utvrđivanjem opisane razlike u koeficijentu, što je dovelo do toga da se činjenično stanje, utvrđeno od strane Osnovnog suda u Šapcu i prihvaćeno od strane Apelacionog suda u Beogradu, u tom delu razlikuje od činjeničnog stanja koje su povodom istog pravnog pitanja utvrdili Osnovni sud u Novom Pazaru i Osnovni sud u Kragujevcu, a koje je u svojim odlukama prihvatio Apelacioni sud u Kragujevcu.

Ostale odluke priložene uz ustavnu žalbu (presuda Osnovnog suda u Kruševcu P1. 1637/10 od 6. marta 2012. godine, rešenje Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 551/12 od 22. februara 2012. godine, kojim se ukida presuda Osnovnog suda u Loznici P1. 453/10 od 28. oktobra 2011. godine, presuda Upravnog suda u Beogradu U. 4340/10 (2008) od 14. aprila 2011. godine, kojim se poništava rešenje Žalbene komisije Vlade Republike Srbije 120-01-145/2008-01 od 12. juna 2008. godine i presuda Upravnog suda u Beogradu U. 24831/10 od 30. avgusta 2011. godine, kojom se poništava rešenje Vlade Republike Srbije 120-01-440/2010-01 od 31. maja 2010. godine), Ustavni sud nije cenio, s obzirom na to da ne postoji podatak o tome da li su postupci u navedenim pravnim stvarima pravnosnažno okončani.

Imajući u vidu sve napred izloženo, Ustavni sud je ocenio da osporenim presudama Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4382/12 od 12. januara 2012. godine i Osnovnog suda u Šapcu P1. 576/10 od 7. jula 2011. godine nisu povređena prava podnosioca na pravično suđenje i na jednaku zaštitu prava, zajemčena odredbama člana 32. stav 1. i člana 36. stav 1. Ustava, zbog čega je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07 i 99/11), ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu.

Podovom zahteva podnosioca za naknadu troškova na ime sastava ustavne žalbe, Ustavni sud ukazuje da je odredbama člana 6. Zakona o Ustavnom sudu propisano da se u postupku pred Ustavnim sudom ne plaća taksa i da učesnici u postupku pred Sudom snose svoje troškove.

8. Na osnovu svega izlolženog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odbijena ustavna žalba policijskog službenika u sporu za dodatke na platu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti