Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti ustavne žalbe zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud odbija kao neosnovanu ustavnu žalbu Milenka Mrvoša zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku. Utvrđeno je da postupak nije mogao biti sproveden zbog objektivnih okolnosti – neprekidne blokade računa i kasnijeg prestanka postojanja izvršnog dužnika.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća , u postupku po ustavnoj žalbi Milenka Mrvoša iz Krčedina , na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 27. juna 2013. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milenka Mrvoša zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, u postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Novom Sadu u predmetu I. 397/09.

O b r a z l o ž e nj e

1. Milenko Mrvoš iz Krčedina, preko punomoćnika Rajka Jasike, advokata iz Inđije, podneo je Ustavnom sudu 21. septembra 2010. godine ustavnu žalbu, zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku , u postupku koji se vodio pred Opštinskim sudom u Novom Sadu u predmetu I. 397/09.

U ustavnoj žalbi je navedeno da se povreda označenog prava sastoji u tome što o žalbi izvršnog dužnika od 9. septembra 2009. godine do podnošenja ustavne žalbe nije bilo odlučeno, kao i da je vremensko trajanje postupka nerazumno dugo, jer se ne radi o komplikovanom pravnom postupku. Takođe je navedeno da je izvršnom dužniku izrečena novčana kazna usled neizvršavanja obaveze, koja je i sprovedena, ali je izvršni sud naložio da se izvrši povraćaj naplaćenih sredstava na račun izvršnog dužnika. Tako do podnošenja ustavne žalbe nije sprovedeno ni izvršenje u pogledu vraćanja podnosioca na rad, ni u pogledu novčane kazne. Od Ustavnog suda je traženo da utvrdi povredu označenog Ustavom zajemčenog prava, kao i prava na naknadu štete i troškova za sastav ustavne žalbe .

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredbom člana 82. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', br. 109/07, 99/11 i 18/13 - US) propisano je da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Osnovnog suda Novom Sadu I. 309/11 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Pravnosnažnom presudom zbog propuštanja P.1 37/08 od 27. maja 2008. godine Opštinskog suda u Inđiji utvrđeno je da je tužilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, zasnovao radni odnos na neodređeno vreme kod tuženog privrednog društva „KAMEN KOP“ d.o.o. Novi Sad, počev od 23. marta 2007. godine, pa da je obavezan tuženi da tužioca prijavi nadležnom fondu penzijskog i invalidskog osiguranja kao zaposlenog na neodređeno vreme, počev od 23. marta 2007. godine. Istom presudom tuženi je obavezan da tužioca vrati na rad, kao i da nadležnom fondu penzijskog i invalidskog osiguranja uplati odgovarajuće doprinose. Takođe, ovom presudom obavezan je tuženi da tužiocu na ime naknade štete zbog neisplaćene zarade isplati iznos od 41.500,00 dinara, sa zak onskom zateznom kamatom počev od 1. decembra 2007. godine, pa do konačne isplate, kao i da isplati troškove parničnog postupka u iznosu od 20.440,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom.

Na osnovu ove presude podnosilac ustavne žalbe je, kao izvršni poverilac, podneo 19. decembra 2008. godine Opštinskom sudu u Inđiji predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika privrednog društva „KAMEN KOP“ d.o.o. Novi Sad, kojim je predloženo da sud odredi izvršenje , i to da izvršnom dužniku ostavi ro k od osam dana da postupi u celini po izvršnoj ispravi, a ukoliko ne postupi u ostavljenom roku, da mu izrekne novčanu kaznu u iznosu od 1.500.000,00 dinara, te ako u novoostavljenom roku ne ispuni svoju obavezu, da sud po službenoj dužnosti sprove de izvršenje rešenja o izrečenoj novčanoj kazni u visini od 1.500.000,00 dinara , prenosom novčanih sredstava sa računa izvršnog poverioca na označeni račun Opštinskog suda u Inđiji i izrekne nov e kazn e u većem iznosu nego prethodni put, pa ako ni u tom novom roku ne ispuni obavezu, da izvršni sud i dalje izriče novčane kazne, sve dok zbir novčanih kazni ne dostigne desetostruki iznos prve izrečene kazne. Takođe je pr edloženo da troškove izvršnog postupka sprovede prenosom novčanih sredstava izvršnog dužnika na račun izvršnog poverioca.

Rešenjem I. 574/08 od 26. decembra 2008. godine Opštinski sud u Inđiji se oglasio mesno nenadležnim za odlučivanje o podnetom predlogu za izvršenje i za sprovođenje izvršenja, te je po pravnosnažnosti ovog rešenja spise predmeta 5. februara 2009. godine dostavio Opštinskom sudu u Novom Sadu, kao stvarno i mesno nadležnom sudu.

Opštinski sud u Novom Sadu je 6. februara 2009. godine doneo rešenje I. 397/09, kojim je odredio predloženo izvršenje. Ovo rešenje je dostavljeno Narodnoj banci Srbije – Direkcija za prinudnu naplatu 11. februara 2009. godine

Protiv označenog rešenja izvršni dužnik je 6. marta 2009. godine izjavio žalbu (označena kao prigovor), navodeći, između ostalog da je sporazumnim prekidom radni odnos izvršnom poveriocu kod izvršnog dužnika prestao 1. oktobra 2007. godine, kada je poverilac i odjavljen sa osiguranja kod nadležno g fond a penzijskog i invalidskog osiguranja, kao i da su mu sa tim datumom isplaćeni svi zaostali prihodi i doprinosi . Takođe je navedeno da izvršnog poverioca nije moguće vratiti na rad, jer izvršni dužnik kao privredni subjekt više nema ni jednog zaposlenog zbog smanjenog obima posla, niti više postoji radno mesto na kome je poverilac nekada radio.

Opštinski sud u Novom Sadu je 28. aprila 2009. godine doneo rešenje I. 397/09, kojim se ispravlja rešenje o izvršenju tog suda I. 397/09 od 6. februara 2009. godine, tako što se reči: „račun Opštinskog suda u Inđiji“ i broj navedenog računa tog suda, zamenjuju rečima: „račun Opštinskog suda u Novom Sadu“ i broj navedenog računa tog suda. Narednog dana Opštinski sud u Novom Sadu je doneo zaključak kojim je naložio Narodnoj banci Srbije da izvrši povraćaj novčanih sredstava u iznosu od 1.500.000,00 dinara, zaplenjenih sa računa privrednog društva „KAMAN KOP“ d.o.o. Novi Sad u korist Opštinskog suda u Inđiji, a po rešenju o izvršenju I. 397/09 od 6. februara 2007. godine koje je doneo Opštinski sud u Novom Sadu, na račun navedenog privrednog društva koji je blokiran u označenom iznosu. Dopisom od 14. jula 2009. godine izvršni sud je zatražio od Narodne banke Srbije da ga obavesti da li je izvršen traženi povraćaj novčanih sredstava. Narodna banka Srbije je, dopisom od 17. jula 2009. godine, obavestila izvršni sud da je rešenje o izvršenju uneto u Program prinudne naplate 11. februara 2009. godine, ali da po njemu nije započeto sprovođenje izvršenja, tako da nije ni vršen povraćaj, već je samo nalog za isplatu 1.500.000,00 dinara povučen iz prinudne naplate.

U međuvremenu, na ročištu održanom 29. aprila 2009. godine povodom prigovora izvršnog dužnika, izvršni dužnik je izjavio da je izvršni poverilac u radnom odnosu kod drugog lica, te je zaključkom suda zatraženo od nadležnog fonda penzijskog i invalidskog osiguranja da obavesti sud da li je izvršni poverilac zasnovao radni odnos kod drugog poslodavca. Nadležni fond je dopisom od 27. jula 2009. godine obavestio sud da je izvršni poverilac od 19. januara 2009. godine prijavljen u redovni radni odnos kod označenog poslodavca.

Rešavajući o žalbi izvršnog dužnika izjavljenoj protiv rešenja o izvršenju, Okružni sud u Novom Sadu je 5. novembra 2009. godine doneo rešenje Gž. 5818/09, kojim je odbio ovu žalbu i potvrdio rešenje Opštinskog suda u Novom Sadu I. 397/09 od 6. februara 2009. godine.

U 2010. godini, nakon uspostavljanja nove mreže sudova u Republici Srbiji, postupak je nastav ljen pred Osnovnim sudom u Novom Sadu, a predmet je dobio broj I. 765/10.

Osnovni sud u Novom Sadu je 22. februara 2010. godine doneo rešenje kojim je odredio izvršenje radi naplate novčane kazne u iznosu 1.500.000,00 dinara izrečene izvršnom dužniku reše njem o izvršenju od 6. februara 2009. godine, te je naložio Narodnoj banci Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu, da navedeni novčani iznos prenese sa računa izvršnog dužnika na račun izvršnog suda, a izvršnom dužniku je ostavljen novi rok da postupi po rešenju o izvršenju od 6. februara 2009. godine, odnosno da vrati na rad izvršnog poverioca. Protiv ovog rešenja izvršni dužnik je izjavio žalbu 9. marta 2010. godine, koja je rešenjem Višeg suda u Novom Sadu Gž. 4336/10 od 12. avgusta 2010. godine odbijena, te je prvostepeno rešenje potvrđeno.

Podneskom od 9. septembra 2010. godine izvršni poverilac je obavestio izvršni sud da izvršni dužnik nije postupio po rešenju o izvršenju i nije vratio izvršnog poverioca na rad, kao i da je izvršni dužnik u blokadi poslednjih godinu dana , te da blokada na dan 8. septembra 2010. godine iznosi 4.747.330,45 dinara.

Rešenjem Osnovnog suda u Novom Sadu I. 765/10 od 22. septembra 2010. godine ponovo je određeno sprovođenje izvršenja radi naplate novčane kazne u iznosu od 1.500.000,00 dinara izrečene izvršnom dužniku, izvršenjem na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i naloženo je Narodnoj banci Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu, da navedeni novčani iznos prenese sa računa izvršnog dužnika na račun izvršnog suda, a izvršnom dužniku je ostavljen novi rok od osam dana da postupi po rešenju o izvršenju od 6. februara 2009. godine. Protiv ovog rešenja izvršni dužnik je izjavio žalbu 1. novembra 2010. godine, koja je usvojena rešenjem Višeg suda u Novom Sadu Gž. 7067/10 od 6. januara 2011. godine , s obzirom na to da je ovo prvostepeno rešenje identično ranije donetom od 22. februara 2010. godine, kojim već odlučeno o novčanoj kazni izvršnog dužnika.

Nakon vraćanja spisa Osnovnom sudu u Novom Sadu predmet je dobio broj I. 309/11. Osnovni sud u Novom Sadu je doneo još dva rešenja, od 28. aprila i 14. oktobra 2011. godine , o sprovođenju izvrše nja radi naplate novčane kazne od izvršnog dužnika. Takođe, izvršni sud je od Narodne banke Srbije tražio obaveštenje da li su rešenja o izvršenju radi naplate novčane kazne izvršena. Narodna banka Srbije obavestila izvršni sud da su predmetna rešenja uneta u evidenciju prinudne naplate , ali da nalozi nisu izvršeni, jer na računima dužnika nije bilo priliva kako bi se rešenje izvršilo. Takođe, izvršni sud je obavešten da je izvršen prenos sredstava na račun izv ršnog poverioca, a na ime troškova postupka.

Rešenjem Privrednog suda u Novom Sadu St. 646/12 od 15. maja 2012. godine otvoren je stečajni postupak nad izvršnim dužnikom, s obzirom na to da je Narodna banka Srbije 2. marta 2011. godine dostavila stečajnom sudu obaveštenje da je dužnik u obustavio plaćanja u neprekidnom trajanju od dve godine. Istim rešenjem je i zaključen postupak stečaja nad ovim dužnikom, jer nije postojao pravni interes poverilaca i stečajnog dužnika za sprovođenje stečajnog postupka.

Osnovni sud u Novom Sadu je 22. februara 2013. godine doneo rešenje I. 309/11, kojim je utvrdio da se prekida postupak u ovoj pravnoj stvari, jer je privredni subjekat prestao da postoji 4. jula 2012. godine .

4. Članom 32. stav 1. Ustava, na čiju povredu se poziva podnosilac ustavne žalbe, propisano je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

5. Ocenjujući navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava, a polazeći od utvrđenih činjenica i okolnosti, Ustavni sud je konstatovao da je predmetni izvršni postupak, od dostavljanja predloga za izvršenje nadležnom sudu 5. februara 2009. godine, do donošenja rešenja od 22. februara 2013. godine, kojim je taj postupak prekinut usled prestanka postojanja izvršnog dužnika, trajao četiri godine, kao i da je izvršni dužnik prestao da postoji 4. jula 2012. godine.

Međutim, Ustavni sud konstatuje da se u konkretnom slučaju radilo o izvršenju radi vraćanja izvršnog poverioca na rad, a koje se, saglasno odredbi člana 229. Zakona o izvršnom postupku, sprovodilo jedino izricanjem novčane kazne poslodavcu i odgovornom licu, u slučaju da izvršni dužnik ne izvrši obavezu iz rešenja o izvršenju.

U osporenom postupku, prema obaveštenju Narodne banke Srbije dostavljenom Osnovnom sudu u Novom Sadu pred kojim se vodio predmetni izvršni postupak, izvršni dužnik je od 2. marta 2009. godine, odnosno mesec dana od donošenja rešenja o izvršenju, a koje je doneto dan nakon dostavljanja predloga nadležnom sudu, bio neprekidno u blokadi, te izrečene novčane kazne nisu ni mogle da se izvrše.

Takođe, Ustavni sud konstatuje da je za činjenicu postojanja blokade računa izvršnog dužnika, kao i o visini duga tog subjekta, znao i izvršni poverilac, koji je, podnesk om od 9. septembra 2010. godine obavestio sud da je izvršni dužnik u blokadi poslednjih godinu dana, kao i da blokada na dan 8. septembra 2010. godine iznosi 4.747.330,45 dinara.

6. Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je ocenio da je izvršni sud u Novom Sadu preduzimao mere kako bi se predmetni izvršni postupak okončao u razumnom roku, ali da zbog objektivnih okolnosti, taj postupak nije mogao da se sprovede. Takođe, Ustavni sud je ocenio i da je izvršni dužnik ubrzo nakon pokretanja postupka saznao za okolnosti koje onemogućavaju sprovođenje izvršenja, te da za njega nije bio neizvestan tok, odnosno konačan ishod ovog izvršnog postupka.

U pogledu navoda ustavne žalbe da izvršni sud nije do podnošenja ustavne žalbe odlučio o žalbi izvršnog dužnika od 9. septembra 2009. godine, kao i da je bez osnova izvršen povraćaj izvršnom dužniku novčanih sredstava koja su naplaćena na ime novčane kazne, Ustavni sud je, imajući u vidu utvrđeno činjenično stanje, ove navode ocenio kao netačne. Prvo, jer izvršni dužnik nije ni izjavio žalbu 9. septembra 2009. godine , drugo, jer nije ni izvršen prenos sa računa izvršnog poverioca novčanih sredstava na ime novčane kazne, te nije ni vršen povraćaj tih sredstava iako je, usled greške u označavanju izvršnog suda kome je trebalo izvršiti prenos, dat nalog nadležnoj organizaciji da vraćanje izvrši.

S obzirom na navedeno, Ustavni sud je utvrdio da podnosiocu ustavne žalbe nije povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu .

7. Na osnovu svega navedenog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević