Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravičnu naknadu policajca

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu policijskog službenika, utvrđujući povredu prava na pravično suđenje i pravičnu naknadu za rad. Niži sudovi su pogrešno zaključili da su dodaci na platu za prekovremeni, noćni i praznični rad obuhvaćeni koeficijentom bez provere postojanja rešenja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-4316/2010
16.01.2013.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Katarina Manojlović Andrić, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Đorđa Cvetkovića iz Topole, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 16. januara 201 3. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Đorđa Cvetkovića i utvrđuje da su presudom Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P1. 1058/07 od 1. decembra 2008. godine i presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 1883/10 od 30. juna 2010. godine povređena prav a podnosi oca ustavne žalbe na pravično suđenje i na pravičnu naknadu za rad, zajemčen a odredb ama člana 32. stav 1. i člana 60. stav 4. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje .

2. Nalaže se Apelacionom sudu u Beogradu da, u roku od 60 dana od dana dostavljanja Odluke Ustavnog suda, ponovi postupak odlučivanja o žalbi tužioca, izjavljenoj protiv presude Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P1. 1058/07 od 1. decembra 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Đorđe Cvetković iz Topole je 5 . oktobra 2010. godine, preko punomoćnika Dragana Blagojevića , advokata iz Beograda , podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu , koju je dopunio 3. februara 2011. godine, protiv presud a navedenih u tački 1. izreke, zbog povrede načela zabrane diskriminacije zajemčenog članom 21. Ustava Republike Srbije, prava na pravično suđenje, zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava i prava na pravičnu naknadu za rad, zajemčen og odredbom člana 60. stav 4. Ustava.

Podnosilac ustavne žalbe navodi: da je osporen im presudama odbijen nj egov tužbeni zahtev za isplatu dodataka na platu za prekovremeni rad, rad noću i rad na dane državnih i verskih praznika za period od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006. godine; da sudovi poistovećuju osnovnu platu sa dodacima na platu i ignorišu materijalne propise iz kojih proističe pravo podnosioca na dodatke na platu ; da su sudovi pogrešno zaključili da su utužena potraživanja obuhvaćena koeficijentom plate, što je u surotnosti sa izvedenim dokazima; da podnosiocu pripada pravo na utužena potraživanja, kao i da mu ista nisu isplaćena što proizlazi iz platnih lista u kojma su rubrike za ove isplate ostale prazne; da u konkretnom slučaju nema mesta primeni člana 147. Zakona o policiji, odnosno ranijeg člana 47. Zakona o unutrašnjim poslovima, već utužena potraživanja pripadaju podnosiocu na osnovu člana 13. Zakona o državnim službenicima, člana 2. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, te sadašnjeg Zakona o platama državnih službenika i nameštenika; da su postupajući sudovi odbili tužbeni zahtev podnosioca ustavne žalbe i koji se odnosio na isplatu troškova za ishranu i regres za korišćenj e godišnjeg odmora za navedeni period; da je odredbama člana 118. Zakona o radu propisano da zaposleni ima pravo na naknadu troškova za ishranu i pravo na regres za korišćenje godišnjeg odmora u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu, te da drugostepeni sud nije mogao da odbije navedeni tužbeni zahtev samo zbog činjenice da ne postoje posebni propisi kojima bi bio utvrđen obim navedenih prava i način ostvarivanja tih prava. Stoga podnosi lac ustavne žalbe smatra da su mu osporenim presudama povređena označena ustavna načela i prava, te je predloži o da Ustavni sud žalbu usvoji i naloži nadležnom su du da ponovi postupak po žalbi izjavljenoj protiv prvostepene presude.

2. Prema odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u osporene presude i dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za rešavanje ove ustavnosudske stvari:

Podnosilac ustavne žalbe je 5 . januara 2007. godine podneo tužbu protiv tužen og Republike Srbije - Ministarstvo unutrašnjih poslova - Sekretarijat u Beogradu, Odeljenje unutrašnjih poslova Novi Beograd, radi isplate dodataka na platu po osnovu prekovremenog rada, rada na dane državnih i verskih praznika i rada noću, kao i isplate naknade za ishranu u toku rada i regresa za godišnji odmor za period od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006. godine, sa zakonskom zateznom kamatom, tražeći istovremeno i oslobađanje od plaćanja sudskih taksi.

Osporenom presudom Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P1. 1058 /07 od 1. decembra 2008. godine je odbijen tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da sud obaveže tuženu da mu isplati na ime neisplaćenih dodataka na platu za prekovremeni rad, rad na dane praznika i rad noću, kao i na ime naknade za ishranu u toku rada i regresa za godišnji odmor za period od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006.godine, označene mesečne iznose sa traženom zakonskom zateznom kamatom, kao i zahtev kojim je tražio oslobađanje od plaćanja sudskih taksi.

Rešavajući o žalbi tužioca, Apelacioni sud u Beogradu je doneo osporenu presudu Gž1. 1883/10 od 30. juna 2010. godine , kojom je odbio žalbu kao neosnovanu i potvrdio prvostepenu presudu. U obrazloženju ove presude je, pored ostalog, navedeno: da je prvostepeni sud na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravo; da je u prvostepenom postupku utvrđeno da je tuži lac zaposlen kod tužene na radnom mestu policajac - Policijska ispostava, Policijska stanica Novi Beograd; da tužilac smatra da je uskraćen u pravu na dodatke za platu i naknadu troškova, a koji dodaci se odnose na naknadu za noćni rad, prekovremeni rad i rad u vreme državnih i verskih praznika za period od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006. godine ; da je tužiocu zarada isplaćivana u skladu sa konačnim rešenjem, saglasno odredbama Zakona o unutrašnjim poslovima i Pravilnika unu trašnje organizacije kod tuženog. Polazeći od odredaba člana 147. Zakona o policiji, drugostepeni sud je zaključio da su prekovremeni rad, rad na dane praznika i rad noću i uslovi rada vrednovani kroz uvećani koeficijent radnog mesta, pa se na obračun plate u spornom periodu ne primenjuju opšti radnopravni propisi o uvećanoj zaradi, već odredbe Zakona o unutrašnjim poslovima odnosno Zakona o policiji koji su lex specialis, kao i da topli obrok i regres za korišćenje godišnjeg odmora uključeni u koeficijent radnog mesta i ulaze u osnovnu platu . Stoga je drugostepeni sud potvrdio prvostepenu presudu.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju povredu se podnosi lac ustavne žalbe poziva, relevantne su sledeće odredbe Ustava i zakona :

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava je utvrđeno da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbom člana 60. stav 4. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo na poštovanje dostojanstva svoje ličnosti na radu, bezbedne i zdrave uslove rada, potrebnu zaštitu na radu, ograničeno radno vreme, dnevni i nedeljni odmor, plaćeni godišnji odmor, pravičnu naknadu za rad i na pravnu zaštitu za slučaj prestanka radnog odnosa, kao i da se niko tih prava ne može odreći.

Odredbama člana 1. st 2. i 3. Zakona o radnim odnosima u državnim organima ("Službeni glasnik RS", br. 48/91, 66/91, 44/98, 49/99, 34/01, 39/02, 49/05 i 79/05) je bilo propisano da se odredbe ovog zakona primenjuju na sve zaposlene u državnim organima i izabrana odnosno postavljena lica, osim onih čija su prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa uređeni posebnim propisima, kao i da se na zaposlene u državnim organima i izabrana odnosno postavljena lica primenjuju propisi o radnim odnosima u pogledu onih prava, obaveza i odgovornosti koja zakonom nisu posebno uređena.

Odredbama Zakona o državnim službenicima (“Službeni glasnik RS“, br. 79/05, 81/05, 83/05, 64/07, 67/07, 116/08 i 104/09) je propisano: da se ovim zakonom uređuju se prava i dužnosti državnih službenika i pojedina prava i dužnosti nameštenika, a da se pojedina prava i dužnosti državnih službenika u pojedinim državnim organima mogu posebnim zakonom urediti i drukčije ako to proizlazi iz prirode njihovih poslova (član 1.); da je poslodavac državnih službenika i nameštenika Republika Srbija (član 3. stav 1.); da se na prava i dužnosti državnih službenika koji nisu uređeni ovim ili posebnim zakonom ili drugim propisom primenjuju opšti propisi o radu i poseban kolektivni ugovor za državne organe (član 4. stav 1.); da državni službenik ima pravo na platu, naknade i druga primanja prema zakonu kojim se uređuju plate u državnim organima(član 13. ); da se Poseban kolektivni ugovor za državne organe (“Službeni glasnik RS“, broj 23/98) primenjuje, izuzev odredaba koje su u suprotnosti sa ovim zakonom, dok ne stupi na snagu Poseban kolektivni ugovor za državne organe, koji će biti zaključen prema ovom zakonu (član 187.).

Odredbama Zakona o platama u državnim organima i javnim službama ("Službeni glasnik RS", broj 34/01), koje su se primenjivale na postavljena i zaposlena lica u ministarstvima do 1. januara 2007. godine, kada je počeo da se primenjuje Zakon o platama državnih službenika i nameštenika ("Službeni glasnik RS", broj 62/06,), bilo je propisano: da plate izabranih, imenovanih i postavljenih lica i zaposlenih iz člana 1. ovog zakona utvrđuju se na osnovu osnovice za obračun plata, koeficijenta, dodatka na platu i obaveza koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje iz plate, u skladu sa zakonom (član 2.); da k oeficijent izražava složenost poslova, odgovornost, uslove rada i stručnu spremu, te da koeficijent sadrži i dodatak na ime naknade za ishranu u toku dana i regresa za korišćenje godišnjeg odmora (član 4.); da dodatak na platu, između ostalog, pripada za dežurstvo i druge slučajeve rada dužeg od punog radnog vremena određene propisima (prekovremeni rad), rad na dan državnog i verskog praznika i rad noću (između 22,00 i 6,00 časova narednog dana), ako takav rad nije vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta, kao i da se dodatak na platu obračunava i isplaćuje u visini utvrđenoj Opštim kolektivnim ugovorom. (člana 5. stav 1. tač. 2), 3) i 5)).

Zakonom o platama državnih službenika i nameštenika (“Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 63/06 i 115/06) je propisano: da se ovim zakonom uređuju plate, naknade i druga primanja državnih službenika i nameštenika (član 1.); da se plata državnih službenika i nameštenika sastoji od osnovne plate i dodataka na platu i da se u platu uračunavaju i porezi i doprinosi koji se plaćaju iz plate (član 2.); da se osnovna plata određuje množenjem koeficijenta sa osnovicom za obračun i isplatu plata (u daljem tekstu: osnovica) (član 7. stav 1.); da se posebnim kolektivnim ugovorom za državne organe mogu utvrditi i druga primanja državnih službenika, prema opštim propisima o radu (član 39.); da Zakon o platama u državnim organima i javnim službama (“Službeni glasnik RS“, broj 34/01) i Uredba o koeficijentima za obračun i isplatu plata izabranih, postavljenih i zaposlenih lica (“Službeni glasnik RS“, broj 95/05) prestaju da se primenjuju na državne službenike i nameštenike 1. januara 2007. godine (član 58. stav 1.).

Odredbom člana 8. stav 1. Zakona o radu (“Službeni glasnik RS“, br. 24/05, 61/05 i 54/09) je propisano da kolektivni ugovor i pravilnik o radu (u daljem tekstu: opšti akt) i ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe kojima se zaposlenom daju manja prava ili utvrđuju nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni zakonom. Glava VIII ovog zakona uređuje pitanje zarade, naknade zarade i drugih primanja. Tačkom 5. ove glave Zakona o radu uređeno je pitanje naknade troškova tako što je članom 118. tač. 5) i 6) propisano da zaposleni, pored ostalog, ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora. Tako je članom 120. tač. 2) i 3) ovog zakona propisano da se opštim aktom, odnosno ugovorom o radu, može utvrditi pravo na naknadu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora.

Zakonom o unutrašnjim poslovima ("Službeni glasnik RS", br. 44/91, 79/91, 54/96, 25/00, 8/01 i 106/03), koji je, pored ostalog, uređivao i pitanja iz oblasti radnih odnosa zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova, uključujući i plate i naknade radnika tog ministarstva, bilo je propisano: da se na radnike Ministarstva unutrašnjih poslova primenjuju propisi o državnoj upravi, radnim odnosima, zdravstvenom, penzijskom i invalidskom osiguranju i obrazovanju, ako ovim zakonom nije drukčije određeno (član 37.); da se zbog posebnih uslova rada, težine i prirode zadataka i poslova, ovlašćenim službenim licima i radnicima na određenim dužnostima obezbeđuju za najmanje 30 odsto uvećana sredstva za plate u odnosu na sredstva koja se obezbeđuju za ostale radnike Ministarstva unutrašnjih poslova i radnike drugih ministarstava (član 47. stav 1.); da se zvanje, napredovanje, plate i naknade ovlašćenih službenih lica i radnika na određenim dužnostima i druga pitanja iz radnih odnosa, uređuju propisom ministra u skladu sa zakonom (član 48.). Zakon o unutrašnjim poslovima prestao je da važi stupanjem na snagu Zakona o policiji ("Službeni glasnik RS", broj 101/05), 29. novembra 2005. godine.

Zakonom o policiji uređena su, pored ostalog, i pitanja načina utvrđivanja plata i koeficijenata za obračun plata policijskih službenika i drugih zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova. Ovim zakonom je propisano: da policijski službenici i drugi zaposleni u Ministarstvu imaju pravo na platu koja se sastoji od osnovice koju utvrđuje Vlada i osnovnog i dodatnog koeficijenta u odnosu na zvanje, posebne uslove rada, opasnost, odgovornost i složenost poslova (član 146. stav 1.); da visinu koeficijenta iz stava 1. ovog člana utvrđuje ministar aktom o platama zaposlenih u Ministarstvu, koji donosi uz saglasnost Vlade (član 146. stav 3.); da se zbog posebnih uslova rada, opasnosti po život i zdravlje, odgovornosti, težine i prirode poslova, rada na dan praznika koji je neradni dan, noćnog rada, rada u smenama, prekovremenog rada, dežurstava, pripravnosti i drugih vidova neredovnosti u radu, zaposlenima u Ministarstvu mogu utvrditi koeficijenti za obračun plate koji su od 30 do 50 odsto nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, a u visini mase sredstava potrebnih za isplatu dodatnih koeficijenata iz člana 146. stav 1. ovog zakona (član 147. stav 1.); da se na prava i obaveze proistekle iz napred navedenih posebnih uslova rada ne primenjuju odredbe opštih radno-pravnih propisa o uvećanoj zaradi (član 147. stav 3.). Prelaznim i završnim odredbama Zakona o policiji propisano je: da do donošenja akta o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Ministarstvu u skladu sa ovim zakonom i rešenja o raspoređivanju na radno mesto u skladu sa tim aktom ili donošenja drugog rešenja u skladu sa zakonom, zaposleni u Ministarstvu na dan stupanja na snagu ovog zakona nastavljaju da rade na istim radnim mestima i zadržavaju činove, odnosno zvanja i plate prema dosadašnjim propisima i drugim aktima (član 194.); da će se akt o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta i rešenja iz člana 194. ovog zakona doneti u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona (član 195.).

Pravilnikom o platama radnika Ministarstva unutrašnjih poslova, koji je važio do stupanja na snagu Zakona o policiji i na osnovu tog zakona donetog Pravilnika o platama radnika Ministarstva unutrašnjih poslova od 28. novembra 2005. godine i 13. juna 2006. godine, bilo je propisano da zaposleni u Ministarstvu unutrašnjih poslova ima pravo na koeficijent koji se određuje prema platnoj grupi ili platnom razredu u koji se radno mesto razvrstava, pravo na uvećanje tog koeficijenta za 30% i pravo na koeficijent po osnovu zvanja, odnosno čina koji zaposleni ima.

5. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta navedenih odredaba Ustava i zakona, Ustavni sud je, polazeći od činjenice da je podnosi lac ustavne žalbe, pored ostalog, podneo zahtev za isplatu dodatka na platu za prekovremeni, noćni i rad na dane državnih i verskih praznika u periodu od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006. godine, ocenio da je prilikom odlučivanja o ovom zahtevu bilo neophodno razlikovati način na koji je ovo pitanje bilo uređeno do 29. novembra 2005. godine i nakon tog datuma, kada je stupio na snagu Zakon o policiji.

Odredbama Zakona o unutrašnjim poslovima, koji je važio do 29. novembra 2005. godine, odnosno do stupanja na snagu Zakona o policiji, pitanja iz oblasti radnih odnosa zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova, uključujući i plate i naknade radnika tog ministarstva, bila su drugačije regulisana. Odredbom člana 47. stav 1. Zakona o unutrašnjim poslovima bilo je propisano da se zbog posebnih uslova rada, težine i prirode zadataka i poslova, ovlašćenim službenim licima i radnicima na određenim dužnostima obezbeđuju za najmanje 30% uvećana sredstva za plate u odnosu na sredstva koja se obezbeđuju za ostale radnike Ministarstva unutrašnjih poslova i radnike drugih ministarstava. Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama bilo je, između ostalog, propisano da se plate utvrđuju na osnovu osnovice za obračun plata, koeficijenta koji se množi osnovicom, dodatka na platu i obaveza koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, u skladu sa zakonom, te da dodatak na platu, između ostalog, pripada za dežurstvo i druge slučajeve rada dužeg od punog radnog vremena određene propisima (prekovremeni rad), rad na dan državnog i verskog praznika i rad noću (između 22,00 i 6,00 časova narednog dana), ako takav rad nije vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta. Odredbama Pravilnika o platama radnika Ministarstva unutrašnjih poslova koji je važio u vreme važenja Zakona o unutrašnjim poslovima, bilo je predviđeno da zaposleni u Ministarstvu unutrašnjih poslova ima pravo na koeficijent koji se određuje prema platnoj grupi ili platnom razredu u koji se radno mesto razvrstava i pravo na uvećanje tog koeficijenta za 30%. Iz navedenog proizlazi da, za razliku od Zakona o policiji koji propisuje mogućnost uvećanja koeficijenta po osnovu prekovremenog, noćnog i rada na dane državnog i verskog praznika, te isključuje primenu drugih propisa o uvećanoj zaradi, odredbama Zakona u unutrašnjim poslovima ovi osnovi nisu bili posebno navedeni kao uslov za uvećanje koeficijenta, niti je bila isključena primena drugih propisa o uvećanoj zaradi. Dakle, odredbama Zakona o platama u državnim organima i javnim službama bilo je, pored ostalog, propisano da platu čini osnovica, koeficijent koji se množi osnovicom, dodatak na platu i obaveze koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, te je utvrđeno da se dodaci na platu daju, između ostalog, u slučaju prekovremenog, noćnog i rada na dan državnog i verskog praznika, osim ukoliko taj rad nije vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta.

Nakon stupanja na snagu Zakona o policiji, zaposleni u Ministarstvu unutrašnjih poslova, saglasno odredbi člana 147. stav 1. Zakona o policiji, zbog posebnih uslova rada, opasnosti po život i zdravlje, odgovornosti, težine i prirode poslova, rada na dan praznika koji je neradni dan, noćnog rada, rada u smenama, prekovremenog rada, dežurstava, pripravnosti i drugih vidova neredovnosti u radu, mogu ostvariti pravo na koeficijente za obračun plate koji su od 30% do 50% nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike. Iz navedenog proizlazi da se zaposlenima u Ministarstvu unutrašnjih poslova prekovremeni rad, rad noću i rad na dane državnih i verskih praznika vrednuje uvećanjem koeficijenta, tako da se na njih ne primenjuju odredbe opštih radnopravnih propisa o uvećanoj zaradi. Naravno, primena odredaba opštih radnopravnih propisa o uvećanoj zaradi je isključena ukoliko je zaposleni koji je radio prekovremeno, noću i u dane državnih i verskih praznika, ostvario pravo na uvećanje koeficijenta za obračun plate na prethodno navedeni način. Ukoliko zaposlenom u Ministarstvu unutrašnjih poslova rešenjem poslodavca nije utvrđen koeficijent za obračun plate od 30% do 50% nominalno veći od koeficijenata za druge državne službenike, zaposlenom ne može biti uskraćeno pravo na uvećanu zaradu koju za rad na dan praznika, rad noću, rad u smenama i prekovremeni rad imaju svi zaposleni u Republici Srbiji. Takođe, treba imati u vidu da je prelaznim i završnim odredbama Zakona o policiji izričito propisano da zaposleni u Ministarstvu unutrašnjih poslova zadržavaju, između ostalog, i platu prema dosadašnjim propisima i drugim aktima do donošenja akta o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u skladu sa ovim zakonom i rešenja o raspoređivanju na radno mesto u skladu sa tim aktom (član 194.). Prema tome, po oceni Ustavnog suda, na plate zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova, uključujući i dodatak na platu, i nakon stupanja na snagu Zakona o policiji, primenjivale su se odredbe do tada važećih propisa, a sve do donošenja akta o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u skladu sa novodonetim zakonom i rešenja o raspoređivanju na radno mesto na osnovu tog akta, pri čemu je Zakon, u odredbi člana 195. odredio rok od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona za donošenje novog opšteg akta i pojedinačnih rešenja državnim službenicima u Ministarstvu, a kojima se prilikom raspoređivanja na radna mesta utvrđuju i koeficijenti za obračun plata, saglasno Zakonu.

Saglasno iznetom, Ustavni sud je ocenio da, ukoliko zaposlenom u Ministarstvu unutrašnjih poslova prekovremeni, noćni i rad na dan državnog i verskog praznika nije vrednovan pri utvrđivanju koeficijenta za obračun plate, zaposlenom ne može biti uskraćeno pravo na uvećanu zaradu koju za rad na dan praznika, rad noću, rad u smenama i prekovremeni rad imaju svi zaposleni u Republici Srbiji. Imajući u vidu navedeno i da je u parničnom postupku koji je prethodio podnošenju ustavne žalbe utvrđeno da podnosi lac ustavne žalbe prilikom obavljanja poslova radio prekovremeno, na dane državnih i verskih praznika i noću, po tim osnovima nije isplaćivan dodatak na zaradu, već mu je isplaćivana zarada na bazi prosečnog godišnjeg fonda od 174 sata za svaki mesec, bez obzira koliko je efektivno radi o, Ustavni sud smatra da je osporenim presud ama nj emu povređeno pravo na pravično suđenje i pravo na pravičnu naknadu za rad.

U vezi zaključka drugostepenog suda da su, u smislu člana 147. Zakona o policiji, prekovremeni rad, rad na dane praznika i rad noću vrednovani kroz uvećani koeficijent radnog mesta, pa se na obračun plate u spornom periodu ne primenjuju opšti radnopravni propisi o uvećanoj zaradi, Ustavni sud posebno ukazuje da se navedeni zaključak ne zasniva na utvrđenju da li je i kada za podnosioca ustavne žalbe doneto nov o rešenje o raspoređivanju sa utvrđenim koeficijentom plate koji sadrži zakonom predviđeno uvećanje, saglasno aktu o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta donetom u izvršavanju Zakona o policiji, a što bi moglo biti od uticaja na odluku o osnovanosti njihovog tužbenog zahteva za označeni period, sa stanovišta zajemčenog prava na pravičnu naknadu za rad.

Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, saglasno odredbama člana 89. st. 1. i 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07 i 99/11), u tački 1. izreke usvojio ustavnu žalbu i utvrdio da je osporen im presudama Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P1. 1058/07 od 1. decembra 2008. godine i Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 1883/10 od 30. juna 2010. godine povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na pravičnu naknadu za rad zajemčeno odredbom člana 60. stav 4. Ustava , dok je tačkom 2. izreke odredio način otklanjanja štetnih posledica učinjene povrede, tako što je obavezao Apelacioni sud u Beogradu da, u roku od 60 dana od dana dostavljanja Odluke Ustavnog suda, ponovi postupak odlučivanja o žalbi tužioca izjavljenoj protiv presude Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P1. 1058/07 od 1. decembra 2008. godine .

6. Što se tiče prava podnosioca na naknadu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od 1. januara 2004. godine do 1. novembra 2006. godine, Ustavni sud je najpre konstatovao da je na osnovu Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, proizlazilo da su u periodu do 31. decembra 2006. godine ove naknade ulazile u koeficijent za obračun plata, što znači da su ove naknade isplaćivane kroz platu podnosiocu ustavne žalbe. Za period posle 1. januara 2007. godine , od kada je počeo da se primenjuje Zakon o platama državnih službenika i nameštenika, Ustavni sud je utvrdio da ne postoji osnov ni u posebnim ni u opštim propisima za ostvarivanje prava podnosi oca na naknadu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora, jer nema odgovarajućeg kolektivnog ugovora kao opšteg akta i instrumenta za njihovu konkretnu realizaciju. Naime, Ustavni sud je ocenio da naknade za ishranu u toku rada i regresa za godišnji odmor zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova, pa i policijskih službenika, nisu uređene Zakonom o policiji, te se na njih primenjuju propisi koji važe za ostale državne službenike. Ustavni sud konstatuje da posebnim zakonima koji uređuju prava državnih službenika i nameštenika, pored ostalog i pravo na platu, naknadu i druga primanja, nije izričito garantovano pravo na naknadu za ishranu u toku rada i na regres za korišćenje godišnjeg odmora. Posebni propisi koji uređuju prava državnih službenika ne garantuju kao posebn a primanj a naknadu za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora, te da je Zakonom o radu, kao opštim propisom, predviđena samo mogućnost da se opštim aktom ili ugovorom o radu može utvrditi pravo zaposlenog, odnosno državnog službenika, na ovakvu vrstu drugog primanja. Stoga, po oceni Ustavnog suda, ne postoji obaveza Republike Srbije da, kao poslodavac državnog službenika, utvrdi pravo svojih zaposlenih na ovakvu vrstu drugih, posebnih primanja, već je to zakonom predviđena mogućnost. Obaveza poslodavca da zaposlenom državnom službeniku obezbedi naknadu troškova na ime mesečne ishrane u toku rada za dane provedene na radu, kao i regres za korišćenje godišnjeg odmora, postoji od 1. januara 2009. godine, na osnovu Odluke o primeni Opšteg kolektivnog ugovora na sve poslodavce na teritoriji Republike Srbije („Službeni glasnik RS“, broj 104/08), ali je primena ovih odredaba odložena Aneksom II Opšteg kolektivnog ugovora („Službeni glasnik RS“, broj 8/09).

7. U pogledu navoda podnosioca ustavne žalbe da mu je osporenim presudama povređeno ustavno načelo zabrane diskriminacije, Ustavni sud je utvrdio da u ustavnoj žalbi nisu pruženi ustavnopravno prihvatljivi argumenti i dokazi koji bi ukazali da je sud zbog nekog ličnog svojstva podnosioca pogrešno primenio materijalno pravo na njegovu štetu, što je neophodna pretpostavka da bi se mogla utvrditi povreda načela iz člana 21. Ustava.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je odbacio ustavnu žalbu u ovom delu, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, jer ne postoje pretpostavke utvrđene Ustavom i Zakonom za vođenje postupka i odlučivanje, rešavajući kao u drugom delu tačke 1. izreke.

8. Na osnovu svega izloženog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) , člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", br. 24/08, 27/08 i 76/11), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravičnu naknadu policajca

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti