Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud je usvojio ustavnu žalbu i utvrdio povredu prava na suđenje u razumnom roku u jedanaest izvršnih postupaka koji traju preko 17 godina. Sud je naložio hitno okončanje postupaka i dosudio podnosiocima naknadu nematerijalne štete zbog neefikasnog postupanja nadležnog suda.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće , u sastavu: zamenik predsednika Suda dr Goran P. Ilić, zamenik predsednika Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, Predrag Ćetković, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi M. N, S . G, V . R, Lj . B, M . M, Z . M, M . N, Lj . R, P . Đ, M . M, Č . V . i V . R, svih iz N, D . N . iz B . i Z . N . iz O, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 8. maja 2014. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba M. N, D . N, Z . N, S . G, V . R, Lj . B, M . M, Z . M, M . N, Lj . R, P . Đ, M . M, Č . V . i V . R . i utvrđuje da je u izvršnim postupcima koji se vode pred Osnovnim sudom u Nišu u predmetima I. 20845/10, I. 20665/10, I. 20826/10, I. 20825/10, I. 20832/10, I. 20854/10, I. 3258/10, I. 2651/10, I. 20823/10, I. 20822/10 i I. 20812/10 povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

2. Nalaže se Osnovnom sudu u Nišu da preduzme sve neophodne mere kako bi se izvršni postupci iz tačke 1. okončali u najkraćem roku.

3. Utvrđuje se pravo podnosilaca ustavne žalbe S. G, V . R, Lj . B, M . M, Z . M, M . N, P . Đ, M . M . i Č . V . na naknadu nematerijalne štete svakom u iznosu od po 1.000 evra, a podnosilaca M . N, D . N, Z . N, Lj . R . i V . R . svakom u iznosu od po 200 evra, u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava – razdeo Ministarstva pravde.

4. Odbacuje se zahtev podnosilaca ustavne žalbe za naknadu materijalne štete.

O b r a z l o ž e nj e

1. M. N . iz N . i drugi podnosioci ustavne žalbe navedeni u uvodu i izreci su 21. oktobra 2011. godine, preko punomoćnika M . K, advokata iz K, podneli Ustavnom sudu ustavnu žalbu zbog povrede prava na pravično suđenje i na suđenje u razumnom roku, prava na jednaku zaštitu prava i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1, člana 36. stav 1. i člana 58. stav 1. Ustava Republike Srbije, u izvršnim postupcima koji su se vodili pred Opštinskim sudom u Nišu, u predmetima I. 387/97, I. 388/97, I. 389/97, I. 390/97, I. 391/97, I. 392/97, I. 393/97, I. 394/97, I. 395/97, I. 396/97 i I. 397/97.

Podnosioci ustavne žalbe su naveli: da su kao izvršni poverioci podneli Opštinskom sudu u Nišu 11 zajedničkih predloga za izvršenje protiv 11 izvršnih dužnika, radi naknade novčanih potraživanja, i to na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Nišu P. 3637/94 od 31. maja 1996. godine; da je Opštinski sud u Nišu 10. marta 1997. godine doneo 11 rešenja kojima je odredio predložena izvršenja u svih 11 formiranih predmeta, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnih dužnika; da do podnošenja ustavne žalbe predmetna izvršenja nisu sprovedena; da su podnosioci više puta urgirali pritužbama nadležnim sudovima i državnim institucijama radi sprovođenja izvršenja; da kako ni posle deset godina od donošenja rešenja o izvršenju popis pokretnih stvari izvršnih dužnika nije izvršen, podnosioci su zahtevali izvršenje na novčanim sredstvima izvršnih dužnika ali ni na taj način izvršenje nije sprovedeno; da su 2008. godine neki podnosioci tražili sprovođenje izvršenja na nepokretnostima izvršnih dužnika ali ni na taj način izvršenje nije sprovedeno. Zatim su podnosioci detaljno obrazložili tok svakog od 11 izvršnih postupaka koji nisu sprovedeni. Podnosioci su naveli: da su im trajanjem predmetnih izvršenja od preko 14 godina povređena prava na pravično suđenje i na suđenje u razumnom roku; da im je povređeno pravo na jednaku zaštitu prava u odnosu na ostale građane jer smatraju da ne postoje predmeti iste starosti u kojima izvršenja nisu sprovedena; da im je povređeno pravo na pravno sredstvo jer su u prvostepenom i drugostepenom postupku učestvovale iste sudije; da im je povređeno pravo na imovinu jer i dalje nisu naplatili svoje novčano potraživanje.

Podnosioci zahtevaju naknadu materijalne i nematerijalne štete i naknadu troškova za rad advokata.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13-Odluka US) je po sadržini identična odredbi člana 170. Ustava, dok je stavom 2. istog člana propisano da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva u slučaju kada je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku, uvidom u spise predmeta Osnovnog suda u Nišu (ranije predmeti Opštinskog suda u Nišu) I. 20845/10 (ranije I. 387/97), I. 20665/10 (ranije I. 388/97), I. 20826/10 (ranije I. 389/97), I. 20825/10 (ranije I. 390/97), I. 20832/10 (ranije I. 391/97), I. 20854/10 (ranije I. 392/97), I. 3258/10 (ranije I. 393/97), I. 2651/10 (ranije I. 394/97), I. 20823/10 (ranije I. 395/97), I. 20822/10 (ranije I. 396/97) i I. 20812/10 (ranije I. 397/97), utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

U svim predmetnim izvršnim postupcima je uglavnom isti tok postupka u kojima su izvršni poverioci, ovde podnosioci ustavne žalbe, kao i pravni prethodnici pojedinih podnosilaca, 6. marta 2007. godine podneli Opštinskom sudu u Nišu 11 predloga za izvršenje radi naplate novčanih potraživanja u iznosu od 60.000,00 dinara protiv različitih izvršnih dužnika, isplatom svakom od izvršnih poverilaca po 4,35% (ili 1/23 deo) od fabričke cene koja važi na dan isplate za putničko motorno vozilo „Jugo 101 Skala 55/v “, kao i 4,35% od potrebnog iznosa poreza na promet za vozilo a prema vrednosti na dan isplate, sa zakonskom zateznom kamatom, a na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Nišu P. 3637/94 od 31. maja 1996. godine, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnih dužnika. U svim postupcima Opštinski sud u Nišu je 10. marta 1997. godine usvojio predloge i odredio predmetna izvršenja. Takođe, dalji tok postupka je skoro istovetan u svim izvršnim postupcima.

1. Predmet Osnovnog suda u Nišu I. 20825/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Nišu I. 390/97)

S. N, pravni prethodnik podnosilaca ustavne žalbe M . N, D . N . i Z . N, S . G, V . R, Lj . B, M . M, Z . M, M . N . i V . R, pravni prethodnik podnositeljke ustavne žalbe Lj . R, P . Đ, M . M, Č . V . i T . R, pravni prethodnik podnositeljke V . R, su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika B . S, radi naplate novčanog potraživanja, a na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Nišu P. 3637/94 od 31. maja 1996. godine. Opštinski sud u Nišu je rešenjem I. 390/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 27. juna 1997. godine odbijen je kao neosnovan prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv rešenja o izvršenju I. 390/97 od 10. marta 1997. godine. Rešenjem Okružnog suda u Nišu Gž. 2219/97 od 19. avgusta 1997. godine odbijena je kao neosnovana žalba izvršnog dužnika i potvrđeno je rešenje Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 27. juna 1997. godine.

Sudski izvršitelj je više puta pokušavao da izvrši popis pokretnih stvari izvršnog dužnika, i to: 12. oktobra, 28. novembra, 22. decembra 2003. godine, 25. septembra, 5. oktobra 2004. godine, 16. oktobra 2005. godine, 16. februara, 16. maja, 5. juna, 23. juna, 6. jula, 15. decembra 2006. godnine i 29. marta 2007. godine, ali bezuspešno jer ili izvršni dužnik nije nađen na licu mesta, odnosno niko nije zatečen u prostorijama izvršnog dužnika ili nisu nađene pokretne stvari koje mogu biti predmet izvršenja. Sudski izvršitelj je i uz asistenciju MUP-a izlazio na lice mesta u pokušaju popisa pokretnih stvari izvršnog dužnika. Imajući u vidu da izvršenje nije moglo da se sprovede na pokretnim stvarima izvršnog dužnika, podnosioci su 17. maja 2007. godine od izvršnog suda tražili promenu sredstava izvršenja, i to sada na novčanim sredstvima izvršnog dužnika, te je sud rešenjem I. 390/97 od 1. avgusta 2007. godine odredio da se menja rešenje o izvršenju Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 10. marta 1997. godine tako što se određuje izvršenje plenidbom novčanih sredstava sa tekućeg računa izvršnog dužnika.

Izvršni poverioci su podneli predlog za donošenje dopunskog rešenja i za ispravku rešenja I. 390/97 od 1. avgusta 2007. godine, navodeći da sud dopunskim rešenjem treba da obaveže dužnika na plaćanje zatezne kamate na iznos dosuđenih troškova izvršenja, kao i da ispravi pobijano rešenje u pogledu naziva tako što će umesto rešenja označiti zaključak. Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 23. avgusta 2007. godine odbijen je kao neosnovan predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i za ispravku rešenja Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 1. avgusta 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. I. 71/07 od 15. oktobra 2007. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 23. avgusta 2007. godine.

Zaključkom Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 14. januara 2008. godine određeno je veštačenje od strane veštaka finansijske struke radi utvrđivanja visine dugovanja izvršnog dužnika prema poveriocima. Nakon izvršenog veštačenja i nalaza veštaka, rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 23. jula 2009. godine, u stavu prvom izreke, nastavljeno je sprovođenje izvršenja koje je određeno rešenjem o izvršenju I. 390/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 390/97 od 1. avgusta 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca, u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara; u stavu drugom izreke obustavljen je postupak izvršenja određen rešenjem o izvršenju ovog suda I. 390/07 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 390/97 od 1. avgusta 2007. godine, radi naplate troškova parničnog postupka.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20825/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik izvršnih poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud da su poverioci S. N, V . R . i T . R . preminuli, kao dokaze je priložio ostavinska rešenja i predložio da sud sada nastavi postupak sa zakonskim naslednicima preminulih izvršnih poverilaca. Zatim je rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20825/10 od 26. decembra 2011. godine, u stavu prvom izreke, utvrđen prekid izvršnog postupka I. 390/97 usled smrti izvršnih poverilaca S . N, V . R . i T . R, u stavu drugom izreke nastavljen je postupak izvršenja određen rešenjem o izvršenju Opštinskog suda u Nišu I. 390/97 od 23. jula 2009. godine na predlog izvršnih poverilaca M . N, D . N . i Z . N, pravnih sledbenika pok. S . N, Lj . R . – pravnog sledbenika pok. V . R . i V . R, pravnog sledbenika pok. T . R.

Nakon donošenja navedenog rešenja 26. decembra 2011. godine, u spisima nema dokaza da je izvršni sud preduzeo neku radnju u predmetnom postupku.

2. Predmet Osnovnog suda u Nišu I. 20665/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Nišu I. 388/97)

Kao i u prethodnom predmetu, isti izvršni poverioci su istog datuma, 6. marta 1997. godine, podneli Opštinskom sudu u Nišu predlog za izvršenje na osnovu iste pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Nišu P. 3637/94 od 31. maja 1996. godine, protiv izvršnog dužnika M. M, radi naplate novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika. Opštinski sud u Nišu je rešenjem o izvršenju I. 388/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Sudski izvršitelj je više puta bezuspešno pokušao da izvrši popis pokretnih stvari izvršnog dužnika i to: 2. jula 1999. godine, 9. decembra, 28. decembra 2004. godine, 10. marta, 23. juna, 15. decembra 2006. godine, 29. marta 2007. godine. Popisi su bili bezuspešni jer na licu mesta ili niko nije zatečen, ili se izvršni dužnik suprotstavljao popisu, ili na licu mesta nisu nađene pokretne stvari koje mogu biti predmet izvršenja. Popis je pokušan i uz asistenciju MUP-a.

Podnosioci su 17. maja 2007. godine podneli sudu zahtev za promenu sredstava izvršenja, i to sada na novčanim sredstvima izvršnog dužnika. Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 388/97 od 31. jula 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju Opštinskog suda u Nišu I. 388/97 od 10. marta 1997. godine i određeno izvršenje plenidbom novčanih sredstava sa tekućeg računa izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 388/97 od 23. avgusta 2007. godine odbijen je kao neosnovan predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja I. 388/97 od 31. jula 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 102/07 od 24. januara 2008. godine odbijen je prigovor izvršnih poverilaca izjavljen protiv rešenja Opštinskog suda u Nišu I. 388/97 od 23. avgusta 2007. godine.

Zaključkom Opštinskog suda u Nišu I. 388/97 od 19. marta 2008. godine određeno je veštačenje od strane veštaka ekonomsko-finansijske struke, radi utvrđenja visine dugovanja izvršnog dužnika prema poveriocima.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 388/97 od 27. jula 2009. godine, u stavu prvom izreke, nastavljeno je sprovođenje izvršenja određeno rešenjem o izvršenju I. 388/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 388/97 od 31. jula 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca, u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara; u stavu drugom izreke obustavljen je postupak izvršenja određen rešenjem o izvršenju I. 388/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 388/97 od 31. jula 2007. godine, radi naplate troškova parničnog postupka.

Od 2010. godine predmet je u nadležnosti Osnovnog suda u Nišu gde se vodi pod brojem I. 20665/10.

Kao i u prethodnom predmetu, punomoćnik izvršnih poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud o smrti troje izvršnih poverilaca i predložio da njihovi zakonski naslednici stupe u postupak.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20665/10 od 20. februara 2012. godine prekinut je postupak izvršenja u odnosu na izvršne poverioce S. N, V . R . i T . R . i nastavljen postupak izvršenja sa novim poveriocima – njihovim zakonskim naslednicima.

Od donošenja ovog rešenja 20. februara 2012. godine, izvršni sud nije preduzeo ni jednu radnju u postupku.

3. Predmet I. 20822/10 (ranije I. 396/97)

Isti izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika M. K, radi naplate novčanog potraživanja, na pokretnim stvarima izvršnog dužnika. Opštinski sud u Nišu je rešenjem I. 396/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Rešenjem I. 396/97 od 10. februara 1998. godine odbijen je kao neosnovan prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv rešenja o izvršenju I. 396/97 od 10. marta 1997. godine. Rešenjem Okružnog suda u Nišu Gž. 2076/98 od 8. jula 1998. godine odbijena je kao neosnovana žalba izvršnog dužnika i potvrđeno je rešenje Opštinskog suda u Nišu I. 396/97 od 10. februara 1998. godine.

Sudski izvršitelj je uz asistenciju MUP-a bezuspešno pokušao popis pokretnih stvari izvršnog dužnika i to 9. decembra 2004. godine i 29. marta 2007. godine i kako nije bilo moguće sprovesti izvršenje, 17. maja 2007. godine poverioci su tražili promenu sredstava izvršenja i to sada plenidbom novčanih sredstava izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 396/97 od 6. avgusta 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju I. 396/97 od 10. marta 1997. godine i određeno izvršenje plenidbom novčanih sredstava sa računa izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 396/97 od 23. avgusta 2007. godine odbijen je kao neosnovan predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja Opštinskog suda u Nišu I. 396/97 od 6. avgusta 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 68/07 od 27. septembra 2007. godine odbijen je kao neosnovan prigovor poverilaca podnet protiv rešenja I. 396/97 od 23. avgusta 2007. godine.

Zaključkom I. 396/97 od 14. januara 2008. godine određeno je veštačenje od strane veštaka ekonomske struke radi utvrđivanja visine dugovanja izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 396/97 do 23. jula 2009. godine nastavljeno je sprovođenje izvršenja određeno rešenjem I. 396/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 396/97 od 6. avgusta 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom kamatom i obustavljen je postupak izvršenja radi naplate troškova parničnog postupka.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20822/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Dana 20. oktobra 2011. godine punomoćnik poverilaca je obavestio sud da je troje poverilaca preminulo i rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20822/10 od 15. januara 2014. godine određen je prekid postupka izvršenja zbog smrti izvršnih poverilaca.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20822/10 od 25. februara 2014. godine nastavljen je postupak izvršenja sa zakonskim naslednicima pok. poverilaca. Od tada u spisima predmeta nema dokaza o postupanju izvršnog suda.

4. Predmet I. 20845/10 (ranije I. 387/97)

Isti izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine podneli predlog Opštinskom sudu u Nišu za izvršenje protiv izvršnog dužnika D. P, radi naplate novčanih potraživanja, na pokretnim stvarima izvršnog dužnika. Opštinski sud u Nišu je rešenjem I. 387/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Sudski izvršitelj je više puta bezuspešno, čak i uz asistenciju MUP-a, pokušao da izvrši popis pokretnih stvari izvršnog dužnika, i to: 5. marta, 9. decembra 2004. godine, 15. decembra 2006. godine i 29. marta 2007. godine.

Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja, i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 387/97 od 1. avgusta 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju I. 387/97 od 10. marta 1997. godine, tako što je određeno izvršenje plenidbom novčanih sredstava sa računa izvršnog dužnika. Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 387/97 od 2. oktobra 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja I. 387/97 od 1. avgusta 2007. godine, a rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 88/97 od 15. novembra 2007. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja I. 387/97 od 2. oktobra 2007. godine.

Zaključkom I. 387/97 od 14. januara 2008. godine određeno je ekonomsko-finansijsko veštačenje radi utvrđivanja visine dugovanja izvršnog dužnika. Rešenjem I. 387/97 od 23. jula 2008. godine nastavljeno je sprovođenje izvršenja radi naplate novčanog potraživanja poverilaca u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, troškova parničnog postupka u iznosu od 17.331,25 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara.

Izvršni poverioci su 3. avgusta 2009. godine predložili izvršenje na nepokretnostima izvršnog dužnika.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20845/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik izvršnih poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud o smrti troje izvršnih poverilaca, dostavio ostavinska rešenja i tražio nastavak izvršenja prema zakonskim naslednicima pok. poverilaca.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20845/10 od 15. januara 2014. godine utvrđen je prekid postupka zbog smrti izvršnih poverilaca, a rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20845/10 od 24. februara 2014. godine nastavljen je postupak izvršenja u odnosu na zakonske naslednike pok. izvršnih poverilaca.

5. Predmet I. 20812/10 (ranije I. 397/97)

Izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje radi naplate novčanog potraživanja protiv izvršnog dužnika S. S, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika. Sud je rešenjem I. 397/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Sudski izvršitelj je više puta bezuspešno pokušao popis pokretnih stvari izvršnog dužnika i to 2. decembra i 22. decembra 2004. godine, 29. marta 2007. godine. Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja, i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenjem I. 397/97 od 1. avgusta 2007. godine izmenjeno je rešenje I. 397/97 od 10. marta 1997. godine i određeno izvršenje plenidbom na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 397/97 od 23. avgusta 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja od 1. avgusta 2007. godine. Sud je Zaključkom od 14. januara 2008. godine odredio ekonomsko-finansijsko veštačenje radi utvrđivanja dugovanja izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 397/97 od 23. jula 2009. godine nastavljeno je sprovođenje izvršenja određeno rešenjem I. 397/97 od 10. marta 1997. godine izmenjeno rešenje 397/97 od 1. avgusta 2007. godine radi naplate potraživanja u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, a obustavljeno je izvršenje radi naplate troškova parničnog postupka.

Poverioci su 3. avgusta 2009. godine tražili sprovođenje izvršenja na nepokretnosti izvršnog dužnika.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20812/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud o smrti troje poverilaca, dostavio ostavinska rešenja i tražio nastavak postupka prema njihovim zakonskim naslednicima.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20812/10 od 15. januara 2014. godine prekinut je postupak izvršenja zbog smrti izvršnih poverilaca, a rešenjem I. 20812/10 od 24. februara 2014. godine nastavljen je postupak izvršenja u odnosu na zakonske naslednike pok. izvršnih poverilaca.

6. Predmet I. 20826/10 (ranije I. 389/97)

Izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika Dž. Č . radi naplate novčanog potraživanja, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika i Opštinski sud u Nišu je rešenjem I. 389/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Rešenjem I. 389/97 od 10. juna 1998. godine odbijen je kao neosnovan prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv rešenja o izvršenju I. 389/97 od 10. marta 1997. godine. Sudski izvršitelj je više puta bezuspešno pokušao da izvrši popis pokretnih stvari izvršnih dužnika, i to: 5. oktobra, 9. decembra 2004. godine, 23. marta 2006. godine, 6. jula 2006. godine i 29. marta 2007. godine.

Punomoćnik izvršnih poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja, i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenjem I. 389/97 od 1. avgusta 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju I. 389/97 od 10. marta 1997. godine i određeno je izvršenje plenidbom novčanih sredstava izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 389/97 od 23. avgusta 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja I. 389/97 od 1. avgusta 2007. godine. Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 69/07 od 25. oktobra 2007. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja Opštinskog suda u Nišu I. 389/97 od 23. avgusta 2007. godine.

Zaključkom suda od 14. januara 2008. godine određeno je ekonomsko-finansijsko veštačenje radi utvrđivanja dugovanja izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 389/97 od 23. jula 2009. godine u stavu prvom izreke nastavljeno je sprovođenje izvršenja koje je određeno rešenjem o izvršenju I. 389/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 389/97 od 1. avgusta 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara; u stavu drugom izreke obustavljen je postupak izvršenja radi naplate troškova parničnog postuka u iznosu od 17.331,25 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 31. maja 1996. godine.

Poverioci su 3. avgusta 2009. godine predložili izvršenje na nepokretnostima izvršnog dužnika.

Predmet se od 2010. godine vodi pred Osnovnim sudom u Nišu pod brojem I. 20826.

Punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud o smrti troje poverilaca, dostavio ostavinska rešenja i predložio nastavak postupka prema njihovim zakonskim naslednicima.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20826/10 od 20. januara 2014. godine prekinut je izvršni postupak zbog smrti poverilaca, a rešenjem I. 20826/10 od 25. februara 2014. godine nastavljen je postupak izvršenja u odnosu na njihove zakonske naslednike.

7. Predmet I. 20823/10 (ranije I. 395/97)

Izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika M. M . radi naplate novčanog potraživanja, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika i sud je rešenjem I. 395/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Popis pokretnih stvari izvršnog dužnika je bezuspešno pokušan 2. juna, 2. jula 1999. godine, 9. decembra 2004. godine, 4. jula, 15. decembra 2006. godine i 29. marta 2007. godine. Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine predložio izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenje I. 395/97 od 1. avgusta 2007. godine izmenjeno je rešenjem I. 395/97 od 10. marta 1997. godine tako što je umesto popisom pokretnih stvari određeno izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 395/97 od 1. oktobra 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja I. 395/97 od 1. avgusta 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 66/07 od 25. oktobra 2007. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja od 1. oktobra 2007. godine.

U predmetnom izvršnom postupku sud nije izvršio ekonomsko finansijsko veštačenje zbog ekonomičnosti postupka, već je izjašnjenje veštaka od 16. decembra 2008. godine koji je dat u drugim postupcima izvršenja radi naplate istog potraživanja istih poverilaca uzet kao relevantan dokaz u ovom predmetu.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 395/97 od 23. jula 2009. godine nastavljeno je sprovođenje izvršenja određeno rešenjem od 10. marta 1997. godine, izmenjeno rešenjem od 1. avgusta 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, a obustavljeno je izvršenje radi naplate troškova parničnog postupka.

Poverioci su 3. avgusta 2009. godine predložili izvršenje na nepokretnosti izvršnog dužnika.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20823/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik poverioca je 20. oktobra 2011. godine obavestio sud o smrti troje poverilaca i tražio prekid postupka, a zatim nastavak postupka prema pravnim sledbenicima pok. poverilaca.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20823/10 od 20. januara 2014. godine prekinut je postupak izvršenja zbog smrti poverilaca, a rešenjem I. 20823/10 od 25. februara 2014. godine nastavljeno je izvršenje u odnosu na pravne sledbenike pok. poverilaca.

8. Predmet I. 3258/10 (ranije I. 393/97)

Izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine podneli Opštinskom sudu u Nišu predlog za izvršenje radi naplate novčanog potraživanja protiv izvršnog dužnika S. U, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 393/97 od 10. marta 1997. godine određeno je predloženo izvršenje:

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 393/97 od 3. oktobra 1997. godine odbijen je prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv rešenja o izvršenju I. 393/97 od 10. marta 1997. godine.

Sudski izvršitelj je više puta bezuspešno pokušao popis pokretnih stvari izvršnog dužnika, i to: 10. maja i 8. novembra 1997. godine, 5. oktobra, 9. decembra 2004. godine i 29. marta 2007. godine.

Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja, i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenjem I. 393/97 od 31. jula 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju I. 393/97 od 10. marta 1997. godine, tako što je umesto prodajom pokretnih stvari izvršenje određeno na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 393/97 od 18. septembra 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja od 31. jula 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 75/07 od 25. oktobra 2007. godine odbijen je kao neosnovan prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja od 18. septembra 2007. godine.

Zaključkom Suda od 14. januara 2008. godine određeno je ekonomsko veštačenje radi utvrđenja duga izvršnog dužnika i rešenjem I. 393/97 od 27. jula 2009. godine, u stavu prvom izreke, nastavljeno je sprovođenje izvršenja koje je određeno rešenjem o izvršenju I. 393/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 393/97 od 31. jula 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara; u stavu drugom izreke obustavljen je postupak izvršenja radi naplate troškova parničnog postupka.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 3258/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine podneo sudu predlog za nastavak izvršnog postupka prema zakonskim naslednicima pok. poverilaca, o tome obavestio sud i dostavio ostavinska rešenja.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 3258/10 od 15. januara 2014. godine utvrđen je prekid postupka zbog smrti poverilaca, a rešenjem I. 3258/10 od 24. februara 2014. godine nastavljen je postupak sa pravnim sledbenicima pok. poverilaca.

9. Predmet I. 2651/10 (ranije I. 394/97)

Izvršni poverioci su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje radi naplate novčanog potraživanja protiv izvršnog dužnika R. K, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika. Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 394/97 od 10. marta 1997. godine određeno je predloženo izvršenje.

Pokušaj popisa pokretnih stvari izvršnog dužnika je bio 12. septembra i 19. decembra 2004. godine, 18. decembra 2006. godine, 29. marta 2007. godine.

Punomoćnik izvršnih poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja sada na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 394/97 od 31. jula 2007. godine izmenjeno je rešenje o izvršenju I. 394/97 od 10. marta 1997. godine i određeno izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 394/97 od 30. avgusta 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja od 31. jula 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IPV. 76/07 od 25. oktobra 2007. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja I. 394/97 od 30. avgusta 2007. godine.

Zaključkom suda od 14. januara 2008. godine određeno je ekonomsko veštačenje radi utvrđivanja duga izvršnog dužnika i rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 394/97 od 27. jula 2009. godine nastavljeno je sprovođenje izvršenja određeno rešenjem I. 394/97 od 10. marta 1997. godine, a izmenjeno rešenjem I. 394/97 od 31. jula 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa kamatom, a obustavljeno je izvršenje radi naplate troškova parničnog postupka.

Poverioci su 3. avgusta 2009. godine predložili izvršenje na nepokretnostima izvršnog dužnika.

Punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine predložio nastavak izvršenja zbog smrti troje poverilaca i rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 2651/10 od 29. marta 2012. godine prekinut je postupak izvršenja u odnosu na pok. izvršne poverioce i nastavljen je postupak izvršenja u odnosu na njihove zakonske naslednike.

10. Predmet I. 20854/10 (ranije I. 392/97)

Poverioci su 6. marta 1997. godine podneli Opštinskom sudu u Nišu predlog za izvršenje radi naplate novčanih potraživanja protiv izvršnog dužnika D. S, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika i sud je rešenjem I. 392/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Rešenjem I. 392/97 od 1. jula 1997. godine odbijen je prigovor izvršnog dužnika izjavljen protiv rešenja o izvršenju. Sudski izvršitelj je više puta pokušao popis pokretnih stvari izvršnog dužnika i to: 17. maja 1997. godine, 5. oktobra 2004. godine, 23. juna, 15. decembra 2006. godine i 29. marta 2007. godine.

Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 392/97 od 4. septembra 2008. godine izmenjeno je rešenje I. 392/17 od 10. marta 1997. godine tako što je određeno izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

U ovom predmetu sud nije izveo dokaz ekonomskim veštačenjem radi utvrđivanja duga izvršnog dužnika, zbog ekonomičnosti postupka, ali je izjavu veštaka od 16. decembra 2008. godine datu u drugim izvršnim postupcima uzeo kao relevantan dokaz.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 392/97 od 23. jula 2009. godine, u stavu prvom izreke, nastavljeno je sprovođenje izvršenja koje je određeno rešenjem o izvršenju I. br. 392/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. br. 392/97 od 4. septembra 2008. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca, u iznosu od po 15.915,12 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara; u stavu drugom izreke obustavljen je postupak izvršenja radi naplate troškova parničnog postupka, sa zakonskom zateznom kamatom.

Poverioci su 3. avgusta 2009. godine predložili izvršenje na nepokretnostima izvršnog dužnika.

Punomoćnik izvršnih poverilaca je 20. oktobra 2011. godine tražio nastavak postupka zbog smrti troje izvršnih poverilaca.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20854/10 od 20. februara 2012. godine prekinut je postupak izvršenja zbog smrti troje poverilaca i nastavljen je sa njihovim pravnim sledbenicima.

11. Predmet I. 20832/10 (ranije I. 391/97)

Poverioci su 6. marta 1997. godine Opštinskom sudu u Nišu podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika S. M, i to na pokretnim stvarima izvršnog dužnika i sud je rešenjem I. 391/97 od 10. marta 1997. godine odredio predloženo izvršenje.

Popis je pokušan više puta 5. oktobra 2004, 15. decembra 2006. i 29. marta 2007. godine. Punomoćnik poverilaca je 17. maja 2007. godine tražio promenu sredstava izvršenja i rešenjem I. 391/97 od 31. jula 2007. godine promenjeno je rešenje od 10. marta 1997. godine u pogledu sredstava izvršenja tako što je izvršenje određeno na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Rešenjem I. 391/97 od 5. novembra 2007. godine odbijen je predlog poverilaca za donošenje dopunskog rešenja i ispravku rešenja I. 391/97 od 31. jula 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu IVP. 97/07 od 24. januara 2008. godine odbijen je prigovor poverilaca izjavljen protiv rešenja I. 391/97 od 5. novembra 2007. godine. Zaključkom suda od 20. marta 2008. godine određeno je ekonomsko veštačenje radi utvrđivanja duga izvršnog dužnika.

Rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 391/97 od 23. jula 2009. godine, u stavu prvom izreke, nastavljeno je sprovođenje izvršenja koje je određeno rešenjem o izvršenju I. 391/97 od 10. marta 1997. godine, a koje je izmenjeno rešenjem I. 391/97 od 31. jula 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja poverilaca od po 15.915,12 dinara, sa zateznom kamatom i troškova izvršenja u iznosu od 1.125,00 dinara, dok je stavom drugim izreke obustavljeno izvršenje radi naplate novčanog potraživanja na ime troškova parničnog postupka sa zakonskom zateznom kamatom.

Od 2010. godine predmet se vodi pod brojem I. 20832/10 i u nadležnosti je Osnovnog suda u Nišu.

Punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine zbog smrti troje poverilaca predložio nastavak izvršenja prema njihovim naslednicima. Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20832/10 od 12. decembra 2011. godine prekinut je postupak izvršenja zbog smrti izvršnih poverilaca i nastavljen je u odnosu na njihove pravne sledbenike.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu I. 20832/10 od 10. aprila 2013. godine, u stavu prvom izreke, prekinut je postupak izvršenja određen rešenjem Opštinskog suda u Nišu I. 391/97 od 10. marta 1997. godine, prema izvršnom dužniku S. M . usled njegove smrti, dok je stavom drugim izreke nastavljeno sprovođenje izvršenja po predlogu izvršnih poverilaca u skladu sa rešenjem o izvršenju, i to na novčanim sredstvima izvršnog dužnika Š . M, kao pravnog sledbenika pok. S . M.

Rešenjem Osnovnog suda u Nišu IPV. 381/13 od 5. juna 2013. godine delimično su usvojeni prigovori izvršnog dužnika Š. M . i izvršnih poverilaca, podneti protiv rešenja Osnovnog suda u Nišu I 20832/10 od 10. aprila 2013. godine, pa je navedeno rešenje potvrđeno u stavu prvom, dok je ukinuto u stavu drugom, i vraćeno na ponovno odlučivanje.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju povredu se podnosioci ustavne žalbe pozivaju, od značaja su sledeće odredbe Ustava i zakona:

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbom člana 36. Ustava zajemčena je jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave (stav 1.) i da svako ima pravo na žalbu ili drugo pravno sredstvo protiv odluke kojom se odlučuje o njegovom pravu, obavezi ili na zakonu zasnovanom interesu.

Odredbama člana 10. stav 1. Zakona o izvršnom postupku („Službeni list SFRJ“, br. 20/78, 6/82, 74/87, 57/89, 20/90, 27/90 i 35/91 i „Službeni list SRJ“, br. 27/92, 31/93 i 24/94), koji je važio u vreme podnošenja predloga za izvršenje u ovoj pravnoj stvari, bilo je propisano da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno.

Zakonom o izvršnom postupku ("Službeni glasnik RS", br. 28/2000, 73/2000 i 71/01), koji je stupio na snagu 7. jula 2000. godine i koji se primenjivao na predmetni izvršni postupak, bilo je propisano: da se ovim zakonom određuju pravila po kojima sud postupa radi prinudnog izvršenja sudske odluke koja glasi na ispunjenje obaveze, kao i radi obezbeđenja potraživanja (član 1. stav 1.); da se postupak izvršenja i postupak obezbeđenja pokreće na predlog poverioca (član 2. stav 1.); da izvršenje i obezbeđenje određuje i sprovodi sud (član 3.); da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno (član 4. stav 1.); da je o predlogu za izvršenje sud dužan da odluči u roku od tri dana od dana podnošenja predloga i da je o prigovoru sud dužan da odluči u roku od 15 dana od dana podnošenja prigovora (član 10.); da se rešenje o izvršenju na pokretnim stvarima dostavlja dužniku prilikom preduzimanja prve izvršne radnje, ako ovim zakonom nije drukčije određeno (član 40. stav 4.); da će, kad izvršnu radnju treba sprovesti u prostoriji koja je zaključana, a dužnik nije prisutan ili neće prostoriju da otvori, službeno lice otvoriti prostoriju u prisustvu dva punoletna građanina (član 45. stav 3.); da je, u slučaju nepostupanja organa unutrašnjih poslova po zahtevu suda za pružanje pomoći u sprovođenju izvršenja, sud dužan da odmah o tome obavesti nadležnog ministra unutrašnjih poslova, vladu ili nadležno skupštinsko telo (član 47. stav 2.); da će službeno lice, pre nego što pristupi popisu, predati dužniku rešenje o izvršenju i pozvati ga da plati iznos za koji je određeno izvršenje, zajedno sa kamatom i troškovima i da će se rešenje o izvršenju dužniku dostaviti naknadno, ako nije moglo da se preda prilikom popisa (član 67. st. 1. i 2.); da se rešenjem kojim se određuje zabrana na novčanom potraživanju (rešenje o zabrani) zabranjuje dužnikovom dužniku da to potraživanje izmiri dužniku, a dužniku se zabranjuje da to potraživanje naplati ili da inače raspolože njim i zalogom koja je data za njegovo obezbeđenje, da je zabrana sprovedena danom dostavljanja rešenja o zabrani dužnikovom dužniku, te da poverilac stiče zabranom založno pravo na dužnikovom potraživanju, ako je ovo po njegovom predlogu zabranjeno (član 90. st. 1, 2. i 3.); da će se postupak izvršenja i obezbeđenja započet do dana stupanja na snagu ovog zakona okončati po odredbama ovog zakona (član 262.).

Odredbom člana 304. Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), koji je stupio na snagu 23. februara 2005. godine, bilo je propisano da će se postupci izvršenja i obezbeđenja započeti do dana stupanja na snagu ovog zakona okončati po odredbama Zakona o izvršnom postupku ("Službeni list SRJ", br. 28/2000, 73/2000 i 71/01).

5. Period ocene razumne dužine trajanja ovih sudskih postupaka koji spadaju u nadležnost Ustavnog suda, ratione temporis, počeo je dana 8. novembra 2006. godine kada je proglašen i stupio na snagu Ustav Republike Srbije, koji ustanovljava ustavnu žalbu kao pravno sredstvo za zaštitu povređenih ili uskraćenih ljudskih prava i sloboda i svakome jemči pravo na javno raspravljanje i odlučivanje o njegovim pravima i obavezama u razumnom roku. Međutim, Ustavni sud smatra da se radi utvrđivanja opravdanosti dužine trajanja postupka mora uzeti u obzir i stanje predmeta na dan 8. novembra 2006. godine, do kada su svi predmeti bili nerešeni devet godina i osam meseci, tako da je za ocenu postojanja povrede prava podnosilaca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku u izvršnim postupcima relevantan ceo protekli period, od dana podnošenja predloga sudu 6. marta 1997. godine, pa nadalje.

Razumna dužina sudskog postupka je relativna kategorija, koja zavisi od niza činilaca koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinačnom slučaju prema njegovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova koji vode postupak kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj raspravljanog prava za podnosioca ustavne žalbe, osnovni su činioci koji utiču na ocenu razumne dužine sudskog postupka.

Analizirajući dužinu trajanja osporenih izvršnih postupaka, Ustavni sud je utvrdio da predmetni postupci traju preko 17 godina i da i dalje nisu okončani.

Na osnovu navedenog, kako je izvršni sud bio dužan da saglasno odredbi člana 4. stav 1. Zakona o izvršnom postupku postupa hitno, Ustavni sud nalazi da raniji Opštinski sud u Nišu, a zatim Osnovni sud u Nišu nisu postupali efikasno i u skladu sa zakonskim ovlašćenjima kako bi se izvršni postupci koji su po svojoj prirodi hitnog karaktera, okončali u najkraćem roku da bi se izvršni poverioci namirili.

Naime, svi postupci izvršenja su započeti predlozima za izvršenje podnosilaca ustavne žalbe od 6. marta 1997. godine protiv različitih izvršnih dužnika radi naplate novčanih potraživanja, i to na pokretnim stvarima izvršnih dužnika. Izvršni sud je bezuspešno pokušavao da izvrši popis i zbog nemogućnosti popisa pokretnih stvari izvršnih dužnika, nakon deset godina, na zahtev podnosilaca izvršni sud je doneo rešenje o promeni sredstva izvršenja, odnosno da se izvršenje sprovede na novčanim sredstvima izvršnih dužnika. Zatim je izvršni sud posle godinu dana u većini izvršnih postupaka odredio veštačenje radi utvrđivanja dugovanja izvršnih dužnika i nakon veštačenja izvršni sud je u svim postupcima 2009. godine nastavio sprovođenje izvršenja.

U svim izvršnim postupcima punomoćnik poverilaca je 20. oktobra 2011. godine obavestio izvršni sud o smrti troje poverilaca i tražio je da se postupak nastavi prema njihovim pravnim sledbenicima, te su u tom smislu podnosioci ustavne žalbe M. N, Z . N, D . N, Lj . R . i V . R . stupili u izvršni postupak 20. oktobra 2011. godine, na mesto njihovih pravnih prethodnika.

Dakle, izvršni postupci do dana odlučivanja o ustavnoj žalbi nisu okončani, traju preko 17 godina što je nerazumno dugo trajanje izvršnog postupka kako po praksi Ustavnog suda, tako i po kriterijumima međunarodnih organizacija za zaštitu ljudskih prava. Ustavni sud nalazi da u pojedinim izvršnim postupcima sud nije redovno pokušavao popis pokretnih stvari izvršnog dužnika, već je između dva pokušaja popisa proteklo i više godina.

Ustavni sud konstatuje da iako je punomoćnik podnosilaca 20. oktobra 2011. godine dostavio izvršnom sudu ostavinska rešenja pok. poverilaca i tražio nastavak izvršenja prema pravnim sledbenicima pok. izvršnih poverilaca, u pojedinim postupcima sud je posle godinu dana, a u nekim i posle dve godine donosio rešenja o prekidu, odnosno nastavku izvršnog postupka. Takođe, u pojedinim postupcima gde su podnosioci tražili izvršenje na nepokretnostima izvršnih dužnika sud nije postupao po tom zahtevu.

Bitna karakteristika izvršnog postupka je njegov prinudni karakter koji određuje osnovna načela tog postupka. Jedno od tih načela je načelo oficijelnosti koje od suda zahteva aktivno ponašanje sve do okončanja izvršnog postupka, te je sud dužan hitno da preduzima sve radnje koje treba da dovedu do sprovođenja izvršenja i okončanja izvršnog postupka, što u konkretnoj situaciji nije bio slučaj. Osnovni razlog nerazumno dugog trajanja predmetnog izvršenja je neefikasno delovanje prvo Opštinskog suda u Nišu, a zatim Osnovnog suda u Nišu, njihovo nepostupanje u rokovima propisanim zakonom i nekorišćenje svih procesnih ovlašćenja koja su sudovima stajala na raspolaganju.

Podnosioci ustavne žalbe su u određenoj meri doprineli dužini trajanja izvršnih postupaka, jer su tek posle deset godina od pokretanja postupka tražili promenu sredstava izvršenja.

Na osnovu svega izloženog, Ustavni sud je utvrdio da je podnosiocima ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava u predmetnim izvršnim postupcima koji se vode pred Osnovnim sudom u Nišu, te je, na osnovu odredaba člana 89. st. 1. i 2. Zakona o Ustavnom sudu, u tački 1. izreke usvojio ustavnu žalbu, a u tački 2. izreke kao način otklanjanja štetnih posledica zbog utvrđene povrede ustavnog prava naložio Osnovnom sudu u Nišu da preduzme sve neophodne mere kako bi se postupci iz tačke 1. okončali u najkraćem roku.

6. Na osnovu odredbe člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 3. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnosilaca S. G, Lj . B, M . M, Z . M, M . N, P . Đ, M . M . i Č . V . zbog konstatovane povrede prava ostvari utvrđivanjem prava na naknadu nematerijalne štete svakom u iznosu od po 1.000 evra pojedinačno, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate, a za podnosioce M . N, D . N, Z . N, Lj . R . i V . R . svakom u iznosu od po 200 evra pojedinačno. Prilikom odlučivanja o visine nematerijalne štete koju su pretrpeli podnosioci ustavne žalbe zbog utvrđene povrede ustavnih prava, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja a posebno dužinu trajanja predmetnih postupaka, doprinos podnosilaca trajanju postupka, iznos izvršne tražbine, kao i vreme stupanja u izvršni postupak pravnih sledbenika pok. izvršnih poverilaca, Ustavni sud smatra da navedeni novčani iznos predstavlja adekvatnu pravičnu naknadu za povredu prava koju su podnosioci ustavne žalbe pretrpeli zbog neažurnog postupanja nadležnog suda. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu postojeću sopstvenu i praksu Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, ekonomske i socijalne prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete k oja oštećenom treba da pruži odgovarajuće zadovoljenje.

7. U pogledu navoda podnosilaca o povredi prava na pravično suđenje i prava na imovinu iz člana 32. stav 1. i člana 58. stav 1. Ustava, Ustavni sud je ocenio da je zahtev podnosilaca da im se utvrdi povreda navedenih Ustavom zajemčenih prava preuranjen, jer predmetni izvršni postupci još uvek nisu okončani. U vezi navoda podnosilaca da im je u predmetnim postupcima povređeno pravo iz člana 36. stav 1. Ustava, Ustavni sud ukazuje da podnosioci ustavne žalbe nisu dostavili dokaze o nejednakom postupanju nadležnih sudova u istim činjeničnim i pravnim situacijama, te je Ustavni sud ocenio da ustavna žalbe ne sadrži ustavnopravne razloge kojima bi bila potkrepljena tvrdnja podnosilaca da im je u predmetnim postupcima uskraćeno pravo na jednaku sudsku zaštitu prava, dok u pogledu navoda o povredi prava iz člana 36. stav 2. Ustava, Ustavni sud nalazi da podnosiocima nije povređeno pravo na žalbu ili drugo pravno sredstvo, imajući u vidu da su u toku predmetnih postupaka podnosiocima bila na raspolaganju sva zakonom predviđena pravna sredstva koja su i koristili.

U odnosu na zahtev podnosilaca za određivanje naknade troškova za rad advokata za sastav ustavne žalbe, Ustavni sud ukazuje da nema uslova za određivanje tražene naknade troškova imajući u vidu da je članom 6. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu određeno da učesnici u postupku sami snose svoje troškove. Takođe, odredbom člana 83. stav 1. Zakona utvrđeno je da svako (poslovno sposobno) lice, uz ispunjenost i drugih uslova, može izjaviti ustavnu žalbu ( i preduzimati druge radnje u postupku), što istovremeno znači i da nije obavezno da te radnje preduzima preko punomoćnika, uključujući i punomoćnika advokata. Odredbom člana 45. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", broj 103/13) predviđeno je da se ne odbacuju podnesci kojima se pokreće postupak pred Ustavnim sudom i kada isti ne sadrže podatke neophodne za vođenje postupka ili imaju druge nedostatke koji onemogućavaju postupanje u predmetu, već se podnosiocu daje mogućnost da te nedostatke naknadno otkloni. Takođe, licima koja žele da izjave ustavnu žalbu Sud pruža svojevrsnu pravnu pomoć kroz ustanovljeni obrazac ustavne žalbe i pisano uputstvo za popunjavanje obrasca ustavne žalbe, koji su dostupni preko internet stranice Ustavnog suda ili se na zahtev dostavljaju zainteresovanom licu.

Stoga je u drugom delu tačke 1. izreke ustavna žalba u odnosnom delu odbačena, na osnovu člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, zbog nepostojanja pretpostavki utvrđenih Ustavom i Zakonom za vođenje postupka i odlučivanje.

8. U vezi zahteva podnosilaca za naknadu materijalne štete, Ustavni sud nalazi da podnosioci nisu priložili dokaze o pretrpljenoj materijalnoj šteti, te je u tački 4. izreke zahtev za naknadu materijalne štete odbačen, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu.

9. S obzirom na sve izloženo, Ustavni sud je na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1), člana 45. tačka 9), člana 46. tačka 9) i člana 47. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda, doneo Odluku kao u izreci.

ZAMENIK

PREDSEDNIKA VEĆA

dr Goran P. Ilić, s.r.