Povreda prava na pravično suđenje zbog proizvoljne primene materijalnog prava o pravu korišćenja zemljišta

Kratak pregled

Ustavni sud usvojio je ustavnu žalbu, utvrdio povredu prava na pravično suđenje i poništio drugostepenu presudu. Sudovi su proizvoljno tumačili materijalno pravo, negirajući podnosiocima, kao vlasnicima stanova, pravo korišćenja zemljišta pod zgradom i za njenu redovnu upotrebu.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Teodore Šaranović Matejić, Vladimira Borojevića i Jasmine Milosavljević, svih iz Jagodine , na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 13. novembra 2013. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Teodore Šaranović Matejić, Vladimira Borojevića i Jasmine Milosavljević i utvrđuje da je presudom Opštinskog suda u Jagodini P. 1226/07 od 3. februara 2009. godine i presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž. 1259/10 od 23. septembra 2010. godine povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

2. Poništava se presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž. 1259/10 od 23. septembra 2010. godine i određuje da Apelacioni sud u Kragujevcu donese novu odluku o žalbi podnosilaca ustavne žalbe izjavljenoj protiv prvostepene presude iz tačke 1.

3. Odbija se zahtev podnosilaca ustavne žalbe za isplatu naknade štete.

O b r a z l o ž e nj e

1. Teodora Šaranović Matejić, Vladimir Borojević i Jasmina Milosavljević, svi iz Jagodine, su 13. decembra 2010. godine, podneli Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž. 1259/10 od 23. septembra 2010. godine, presude Opštinskog suda u Jagodini P. 1226/07 od 3. februara 2009. godine i rešenja Opštinskog sekretarijata za urbanizam, stambene i komunalne delatnosti opštine Svetozarevo broj 463-485/90-04 od 15. januara 1991. godine i rešenja broj 463-485/90-04 od 16. januara 1991. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i suđenje u razumnom roku i prava na imovinu, zajemčenih odredbama čl. 32. i 58. Ustava republike Srbije.

Podnosioci ustavne žalbe iznose činjenice koje su prethodile sporu povodom kojeg su vodili parnicu radi utvrđenja prava korišćenja građevinskog zemljišta, te daju svoje viđenje prava i postupaka tuženog i drugih lica koje smatraju bitnim za razrešenje spornog odnosa. U tom smislu, suština navoda podnosilaca o povredi označenih ustavnih prava svodi se na tvrdnju o pogrešnoj primeni materijalnog prava. Prema mišljenju podnosilaca, u suprotnosti je sa članom 2. Zakona o prometu nepokretnosti stanovište suda da oni otkupom stanova nisu stekli pravo trajnog korišćenja spornih parcela na kojima se stanovi nalaze, jer se kod prenosa prava svojine na zgradi koja se nalazi na zemljištu na kojem vlasnik zgrade nema pravo svojine, istovremeno i po sili zakona, prenosi i pravo korišćenja na zemljištu pod zgradom kao i na zemljištu koje služi za redovnu upotrebu zgrade. Takođe smatraju da nema utemeljenja u zakonu ni stav suda da su oni otkupom stanova stekli pravo svojine samo na stanovima ali ne i na zgradi u kojoj se stanovi nalaze, te da je vlasnik zgrade SO Svetozarevo, kao ni obrazloženje drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju radi o privilegovanom otkupu gde u otkupnu cenu stanova nije ušla vrednost zemljišta, te da zbog toga imaju "pravo faktičkog korišćenja zemljišta". Podnosioci ustavne žalbe, osim navoda da im je grubo povređeno pravo na suđenje u razunom roku, nisu izneli bilo kakve razloge na kojima zasnivaju ovu tvrdnju. Predlažu da Ustavni sud utvrdi da su im povređena označena ustavna prava, poništi osporene akte i dosudi im pravičnu naknadu štete. Zahtev za naknadu štete obrazlažu troškovima koje su imali u parničnom postupku, te tvrdnjom o narušavanju zdravlja, psihičkog mira i straha usled neizvesnosti koje su proistekle iz nezakonitih radnji državnih organa.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosilaca ustavne žalbe povređeno njihovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je izvršio uvid u spise predmeta Osnovnog suda u Jagodini P. 8285/10 (ranije predmet Opštinskog suda u Jagodini P. 1226/07) i dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu, te je utvrdio sledeće činjenice i okolnosti koje su od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnopravnoj stvari:

Osporenim rešenjem Opštinskog sekretarijata za urbanizam, stambene i komunalne delatnosti opštine Svetozarevo broj 463-485/90-04 od 15. januara 1991. godine izvršen je administrativni prenos prava na k.p.br. 3200/2 i k.p. br. 3200/3, KO Svetozarevo, zgrade sa tri stana u društvenoj svojini koji se koriste sa stanarskim pravom u Ulici Vuka Karadžića br. 7 i 9, dve šupe i jednog podruma na označenim parcelama, sa opštine Svetozarevo na PUZ "Vihor". Ovim rešenjem ustanovljena je obaveza korisnika administrativnog prenosa da nosiocima stanarskog prava i članovima njihovog porodičnog domaćinstva, na stanovima koji se nalaze u zgradi koja je predmet prenosa, obezbedi korišćenje drugih stanova na kojima će pravo vlasništva imati SO Svetozarevo, s tim da se nepokretnosti koje su predmet prenosa predaju u državinu korisniku prenosa nakon pravnosnažnosti rešenja, pod uslovom da izvrši navedenu obavezu.

Osporenim rešenjem Opštinskog sekretarijata za urbanizam, stambene i komunalne delatnosti opštine Svetozarevo broj 463-485/90-04 od 16. januara 1991. godine izvršen je administrativni prenos prava na k.p. br. 3193, 3199/2 3199/4, 3198/2, 3200/4, 3200/5, 3200/6, 3200/7, 32008, 3200/9, 3200/10 i 3200/11 KO Svetozarevo, sa opštine Svetozarevo na PUZ "Vihor".

Tužioci Teodora Matejić Šaranović, Vladimir Borojević i Jasmina Milosavljević, ovde podnosioci ustavne žalbe, podneli su 6. jula 2007. godine Opštinskom sudu u Jagodini tužbu protiv tuženog PUZ "Vihor", kojom su tražili da im se, radi korišćenja zgrade u kojoj se nalaze stanovi i pomoćnih objekata čiji su vlasnici, utvrdi pravo korišćenja zemljišta koje se nalazi na k.p. br. 3200/5, 3200/6, 3200/7, 3200/10, 3200/11, sve upisano u pl.br. 8775 KO Jagodina, obaveže tuženi da trpi upis navedenog prava tužilaca u katastar, te izvrši brisanje prava korišćenja tuženog u katastru.

Prvostepeni sud je 3. februara 2009. godine doneo osporenu presudu P. 1226/07, kojom je odbio tužbeni zahtev tužilaca kao neosnovan. U obrazloženju osporene prvostepene presude je, pored ostalog, navedeno da je na osnovu sprovedenog dokaznog postupka utvrđeno: da su rešenjima Opštinskog sekretarijata za urbanizam, stambene i komunalne delatnosti opštine Svetozarevo broj 463-485/90-04 od 15. januara 1991. godine i 16. januara 1991. godine, a na osnovu člana 80. Zakona o eksproprijaciji, administrativnim putem preneta prava u pogledu nepokretnosti na kp.br. 3200/2, 3200/3, 3200/4,3200/5, 3200/6, 3200/7, 3200/8, 3200/9, 3200/10, 3200/11, zgrade sa tri stana u društvenoj svojini u Ulici Vuka Karadžića br. 7 i 9, kao i dve šupe i jednog podruma na istim parcelama, sa SO Svetozarevo na tuženog PUZ "Vihor", a radi rušenja u cilju izgradnje centra "Bazar"; da se u posedovnom listu broj 8775 Službe za katastar nepokretnosti u Jagodini kp. br. 3200/2, 3200/3, 3200/5, 3200/7 i 3200/10 vode kao građevinsko zemljište, vlasništvo Republike Srbije, čiji je korisnik tuženi; da navedene katastarske parcele, kao i kp. 3200/6 i 3200/11 više ne postoje u katastarskom operatu i da su po urbanističkom projektu iz jula 2008. godine spojene u jedinstvenu kp. br. 3219/1 na kojoj se nalaze dva spojena stambena objekta sa tri stana; da je pravnosnažnim i izvršnim rešenjem Opštinskog suda u Jagodini R. 206/96 od 24. decembra 1996. godine utvrđeno da tužilja Teodora Matejić Šaranović, kao nosilac prava zakupa na trosobnom stanu u Ulici Vuka Karadžića broj 9 u Jagodini, sa podrumom i pomoćnom zgradom, koji se nalaze na kp.br. 3200/3, 3200/5 i 3200/6 sa pravom korišćenja ovih parcela, ima pravo da otkupi navedeni stan; da je pravnosnažnim i izvršnim rešenjem Opštinskog suda u Jagodini R. 809/96 od 11. marta 1997. godine utvrđeno da I.S, kao nosilac prava zakupa na dvosobnom stanu u Ulici Vuka Karadžića broj 7 u Jagodini, koji se nalazi na kp.br. 3200/3, ima pravo da otkupi navedeni stan; da su tužioci Vladimir Borojević i Jasmina Milosavljević na osnovu kupoprodajnog ugovora zaključenog sa pravnom sledbenicima I.S. postali suvlasnici predmetnog stana sa pravom trajnog korišćenja na kp.br. 3200/3; da je tuženi u svojstvu prodavca 25. januara 2007. godine zaključio ugovor o kupoprodaji predmetne stambene zgrade i spornih parcela, s tim što su kupci na sebe preuzeli obavezu raseljavanja 11 garaža i vlasnika stanova (ovde tužilaca) koji se nalaze na lokaciji koja je predmet ugovora. Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je zaključio da su tužioci otkupom stanova stekli pravo svojine samo na stanovima, ali ne i na objektu u kojem se ti stanovi nalaze. Prema nalaženju suda, predmetna stambena zgrada je i dalje vlasništvo SO Svetozarevo od koje su tužioci otkupili stanove, kojima je prethodno raspolagano u korist tuženog. Polazeći od toga da tužioci nisu izgradili objekat u kojem imaju stanove, prvostepeni sud je dalje zaključio da tužiocima ne pripada nužno i neophodno zemljište za upotrebu građevinskog objekta što je regulisano članom 24. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, te da sama državina gradskog građevinskog zemljišta nije osnov za sticanje prava korišćenja. Budući da je utvrdio da tužioci nisu vlasnici objekta, sud je istakao da tužiocima ne pripada pravo korišćenja postojeće građevinske parcele ni u smislu člana 83. Zakona o planiranju i izgradnji.

Osporenom presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž. 1259/10 od 23. septembra 2010. godine odbijena je žalba tužilaca i potvrđena je prvostepena presuda. Nalazeći da je prvostepeni sud na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravo, te prihvatajući u svemu razloge date u prvostepenoj odluci, Apelacioni sud u Kragujevcu je istakao da se otkupom stanova ne prenosi pravo korišćenja zemljišta pod zgradom i zemljišta za redovnu upotrebu zgrade u kojoj se stan nalazi, već da kupac stana u odnosu na zemljište praktično zadržava ista prava koja je imao kao nosilac stanarskog prava, odnosno zakupac na neodređeno vreme, a koja prava su regulisana odredbom člana 17. stav 2. Zakona o građevinskom zemljištu, važećeg u vreme otkupa. Po nalaženju suda, prava definisana pomenutom zakonskom odredbom svode se na pravo faktičkog korišćenja zemljišta, ali ne i na pravo prenosa na kupca radi uknjiženja. Takođe je naglašeno da treba imati u vidu da u ugovorima o otkupu vrednost parcela nije ušla u otkupnu cenu stanova budući da se radi o privilegovanom otkupu.

Protiv drugostepene presude tužioci su izjavili reviziju predloživši da Apelacioni sud odluči o izuzetnoj dozvoljenosti revizije u smislu člana 395. Zakona o parničnom postupku.

Apelacioni sud u Kragujevcu je zaključkom R1. 8/11 od 23. februara 2011. godine odbio zahtev tužilaca da se Vrhovnom kasacionom sudu predloži odlučivanje o reviziji kao izuzetno dozvoljenoj, dok je Vrhovni kasacioni sud rešenjem Rev. 1278/11 od 1. decembra 2011. godine reviziju tužilaca odbacio kao nedozvoljenu.

Republičko javno tužilaštvo je dopisom GTI. 1555/11 od 29. decembra 2011. godine obavestilo sud da nema uslova za podizanje zahteva za zaštitu zakonitosti, te da su ovoj odluci tužioci obavešteni.

4. Odredbama Ustava, na čiju se povredu pozivaju podnosioci ustavne žalbe, utvrđeno je: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da se j emči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona i da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne, te da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine, a da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom (član 58.).

Odredbama člana 17. st. 1. i 2. Zakona o građevinskom zemljištu ("Službeni glasnik SRS", broj 23/90 i "Službeni glasnik RS", br. 3/90, 53/93, 67/9 i , 48/94), koji je bio na snazi u vreme administrativnog prenosa, bilo je propisano da se prava u pogledu izgrađenog gradskog građevinskog zemljišta ne mogu odvojiti od prava na objektu izgrađenom na određenoj građevinskoj parceli i da k orišćenje izgrađenog gradskog građevinskog zemljišta podrazumeva korišćenje građevinske parcele koja obuhvata zemljište pod zgradom i zemljište koje služi za redovnu upotrebu zgrade, dok na tom zemljištu zgrada postoji.

Članom 19. Zakona o građevinskom zemljištu ("Službeni glasnik RS", br. 44/95, 16/97 i 23/ 01), važećeg u vreme donošenja rešenja koja zamenjuju ugovor o otkupu stana, bilo je propisano da se prenosom prava na objektu na izgrađenom gradskom građevinskom zemljištu prenose i prava na zemljištu pod objektom i zemljištu koje služi za redovnu upotrebu objekta.

Članom 83. Zakona o planiranju i izgradnji ("Službeni glasnik RS", br. 47/03, 34/06 i 39/09 ), koji je bio na snazi u vreme rešavanja spornog odnosa, bilo je propisano da vlasnici, čiji su objekti, do dana stupanja na snagu ovog zakona, izgrađeni u skladu sa zakonom na izgrađenom ostalom građevinskom zemljištu u državnoj svojini, imaju pravo korišćenja postojeće građevinske parcele dok taj objekat postoji.

Odredbama člana 6. st. 3. i 4. Zakona o prometu nepokretnosti ("Službeni glasnik SRS", br. 43/81, 24/85, 28/87, 6/89, 30/89 i 40/89 i "Službeni glasnik RS", br. 53/93, 67/93 i 48/94 ), koji je bio na snazi u vreme administrativnog prenosa i donošenja rešenja koja zamenjuju ugovor o otkupu stana , bilo je propisano da otuđenjem zgrade iz društvene svojine nosilac prava svojine stiče pravo da, dok zgrada postoji, koristi zemljište na kome se ona nalazi, kao i zemljište koje je potrebno za njenu redovnu upotrebu i da se prenosom zgrade sa jednog na drugo društveno pravno lice prenosi i zemljište na kome se zgrada nalazi, kao i zemljište koje je potrebno za njenu upotrebu.

Članom 13. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima ("Službeni list SRJ“, broj 29/96 ) izmenjen je član 19. pomenutog zakona tako što je stavom 2. propisano da na zajedničkim delovima zgrade i uređajima u zgradi vlasnici posebnih delova zgrade imaju pravo zajedničke nedeljive svojine.

Članom 34. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima ("Službeni list SRJ", broj 29/96) propisano je da vlasnici zgrada koje su izgrađene u skladu sa zakonom, na zemljištu u društvenoj svojini zadržavaju pravo korišćenja zemljišta na kome je zgrada izgrađena i zemljište koje služi za redovnu upotrebu te zgrade, ako Zakonom nije drugačije uređeno.

5. Kako se navodi o povredi prava na pravično suđenje svode na tvrdnje o pogrešnoj primeni materijalnog prava, Ustavni sud i ovom prilikom podseća na svoj stav da nije nadležan da u ustavnosudskom postupku ocenjuje pravilnost činjeničnih i pravnih zaključaka redovnih sudova, osim u slučaju kada je primena merodavnog prava bila očigledno proizvoljn a ili diskriminator ska na štetu podnosioca ustavne žalbe. Dakle, s obzirom na svoju nadležnost u postupku po ustavnoj žalbi, a u kontekstu navoda na kojima podnosioci zasnivaju tvrdnju o povredi prava iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud može samo da ispita da li je primena merodavnog materijalnog prava bila arbitrerna na štetu podnosi laca.

Ustavni sud konstatuje da se u konkretnom slučaju u postupku pred redovnim sudovima odlučivalo o zahtevu podnosilaca da im se, radi korišćenja pomoćnih objekata i stambene zgrade u kojoj se nalaze stanovi čiji su vlasnici, utvrdi pravo korišćenja zemljišta na kojem se zgrada i objekti nalaze, te da se upis ovog prava izvrši u javnim knjigama. Dalje, Ustavni sud konstatuje da je osnov obrazloženja osporene prvostepene presude zaključak suda da podnosioci otkupom stanova nisu stekli svojinu na zgradi u kojoj se stanovi nalaze, a koja je, kako smatra prvostepeni sud, i dalje vlasništvo SO Svetozarevo, te da im zbog te činjenice ne pripada "nužno i neophodno zemljište za upotrebu objekta" u smislu člana 83. Zakona o planiranju i izgradnji i odredaba Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.

Polazeći od razloga datih u obrazloženju osporene prvostepene presude, Ustavni sud smatra neophodnim da ukaže da je donošenjem Zakona o stambenim odnosima iz 1990. godine započeo otkup stanova u društvenoj svojini, u kom procesu su dotadašnji nosioci stanarskog prava postajali vlasnici stanova, s tim što su na zajedničkim delovima zgrade zadržavali pravo korišćenja koje je bilo izvedeno iz prava društvene svojine na stambenim zgradama i stanovima. Promenom oblika prava svojine na otkupljenim stanovima javila se i potreba izmene oblika prava svojine na zajedničkim delovima zgrade, zbog čega je članom 13. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima iz 1996. godine izmenjen dotadašnji član 19. tako što je na zajedničkim delovima zgrade utvrđeno pravo zajedničke nedeljive svojine vlasnika posebnih delova zgrade. Po mišljenju Ustavnog suda, imajući u vidu da se stambena zgrada sastoji od posebnih i zajedničkih delova, navedena zakonska odredba nikako ne može upućivati na zaključak da vlasnik stana, kao posebnog dela zgrade, može biti jedno lice, a da vlasnik zgrade bude drugo lice, budući da je upravo donošenjem pomenutog Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima namera zakonodavca bila da se režim prava svojine na zajedničkim delovima zgrade upodobi režimu koji je otkupom stanova ustanovljen na posebnim delovima zgrade. Suprotno tumačenje ove odredbe značilo bi da je to drugo lice - vlasnik zgrade, s obzirom na strukturu zgrade, vlasnik spoljnih i unutrašnjih zidova, krova, stepeništa, instalacija itd. - dakle zajedničkih delova zgrade, što nije moguće jer na njima pravo zajedničke nedeljive svojine imaju etažni vlasnici.

Nadalje, Ustavni sud primećuje da je Apelacioni sud u Kragujevcu, iako je naveo da u potpunosti prihvata činjenično stanje utvrđeno u postupku pred prvostepenim sudom, kao i pravni zaključak tog suda, za svoju odluku dao suprotno obrazloženje, zaključivši da se otkupom stanova ne prenosi pravo korišćenja zemljišta pod zgradom i zemljišta koje služi za redovnu upotrebu zgrade, već da se prava podnosilaca, saglasno članu 17. stav 2. tada važećeg Zakona o građevinskom zemljištu, svode na "prava faktičkog korišćenja zemljišta". S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da je navedenom zakonskom odredbom ustanovljena neodvojivost prava na građevinskom zemljištu od prava na objektu koji je na tom zemljištu izgrađen, te da je odredba člana 19. Zakona o građevinskom zemljištu, važeća u momentu donošenja rešenja koje zamenjuje ugovor o otkupu stana, propisivala da se prenosom prava na objektu izgrađenom na gradskom građevinskom zemljištu prenose i prava na zemljištu pod objektom i zemljištu koje služi za redovnu upotrebu zgrade. Prava vlasnika objekta u odnosu na zemljište u društvenoj svojini na kome je objekat izgrađen na isti način su uređena i odredbama člana 6. st. 3. i 4. Zakona o prometu nepokretnosti, člana 34. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima iz 1996. godine važećim u vreme nastanka spornog odnosa, koje su ovo pitanje uredile tako da otuđenjem zgrade iz društvene svojine, nosilac prava svojine, odnosno vlasnik zgrade izgrađene u skladu sa zakonom na zemljištu u društvenoj svojini, zadržava pravo korišćenja zemljišta na kome je zgrada izgrađena i zemljišta koje služi za redovnu upotrebu zgrade. U pogledu stava drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju radilo o privilegovanom otkupu i da u otkupnu cenu stana nije ušla vrednost zemljišta, Ustavni sud ukazuje da Zakon o stanovanju, na osnovu čijih odredaba je i izvršen otkup stanova, nije predvideo otkup zemljišta na kojem je zgrada izgrađena i zemljišta koje služi za njenu redovnu upotrebu, budući da zgrada i zemljište predstavljaju jednu pravnu celinu, pa se upravo pitanje korišćenja tog zemljišta rešava primenom odredaba napred navedenih zakona. Pri tome, Ustavni sud konstatuje da nijedna od pomenutih zakonskih odredaba ne poznaje izraz "prava faktičkog korišćenja zemljišta", koje bi, kako proizlazi iz stanovišta drugostepenog suda, značilo da vlasnici stanova vrše pravo korišćenja zemljišta koje im ne pripada tj. koje im zakonom nije priznato.

Ustavni sud primećuje da je prvostepeni sud, obrazlažući svoj zaključak da je vlasnik zgrade i dalje SO Svetozarevo, od koje su podnosioci otkupili stanove, konstatovao da je predmetnim stanovima pre izvršenog otkupa raspolagano u korist tuženog. Međutim, kako otkup stanova nije bio predmet sudskog postupka u kojem su donete osporene presude, i kako iz obrazloženja osporenih presuda proizlazi da među strankama nije bilo sporno pravo svojine podnosilaca na otkupljenim stanovima, Ustavni sud nalazi da se ovo pitanje u kontekstu pitanja postavljenih u ustavnoj žalbi ne može razmatrati u konkretnom ustavnosudskom postupku.

Polazeći od svega iznetog, a uzimajući u obzir da su podnosioci ustavne žalbe vlasnici stanova koji se nalaze u zgradi izgrađenoj na gradskom građevinskom zemljištu, čiji je korisnik prema podacima u javnim knjigama drugo lice (koje je to pravo steklo administrativnim prenosom), Ustavni sud je ocenio da je način na koji su redovni sudovi protumačili i primenili materijalno pravo, dajući pri tome za svoje odluke različite zaključke, proizvoljan, te samim tim i ustavnopravno neprihvatljiv. Stoga je Ustavni sud utvrdio da je osporenim presudama povređeno pravo podnosilaca ustavne žalbe na pravično suđenje, te je ustavnu žalbu u ovom delu usvojio, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13-Odluka US) i odlučio kao u prvom delu tačke 1. izreke.

Ustavni sud je zaključio da se štetne posledice učinjene povredom prava na pravično suđenje mogu otkloniti jedino poništajem osporene presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž. 1259/10 od 23. septembra 2010. godine i određivanjem da u ponovnom postupku kao drugostepeni sud donese novu odluku o žalbi podnosilaca ustavne žalbe izjavljenoj protiv presude Opštinskog suda u Jagodini P. 1226/07 od 3. februara 2009. godine, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odlučeno kao u tački 2. izreke.

6. U pogledu istaknute povrede prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud ukazuje da se navodi ustavne žalbe moraju zasnivati na ustavnopravnim razlozima kojima se, sa stanovišta Ustavom utvrđene sadržine označenog ustavnog prava ili slobode, potkrepljuju tvrdnje o njegovoj povredi ili uskraćivanju. To istovremeno znači da formalno pozivanje na povredu ustavnih prava i sloboda, samo po sebi, ustavnu žalbu ne čini dopuštenom. Polazeći od navedenog, a imajući u vidu sadržinu ustavne žalbe, Ustavni sud je ocenio da se podnosioci samo form alno pozivaju na povredu označenog ustav nog prava, a da pri tome ne navo de nijedan razlo g na kome zasnivaju svoje tvrdnje.

Zahtev podnosilaca ustavne žalbe kojim a je traž eno da Ustavni sud utvrdi i povredu prava na imovinu iz člana 58. Ustava, za sada je preuranjen, imajući u vidu da će o žalbi podnosi laca biti ponovo odlučivano.

Stoga je Ustavni sud, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, odbacio ustavnu žalbu u delu u kojem se ističe povreda prava na suđenje u razumnom roku i prava na imovinu , jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka i odlučivanje, odlučujući kao u drugom delu tačke 1. izreke.

7. Kako se ustavnom žalbom mogu osporavati samo pojedinačni akti državnih organa i organizacija koje imaju javna ovlašćenja koji su doneti, odnosno radnje koje su preduzete, nakon stupanja na snagu Ustava 8. novembra 2006. godine, a imajući u vidu da se podnetom ustavnom žalbom osporavaju rešenja Opštinskog sekretarijata za urbanizam, stambene i komunalne delatnosti opštine Svetozarevo iz 1991. godine, Ustavni sud je ustavnu žalbu u ovom delu odbacio kao nedopuštenu, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, jer nisu ispunjene Ustavom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka, odlučujući kao u drugom delu tačke 1. izreke.

8. Imajući u vidu da podnosioci zahtev za naknadu materijalne i nematerijalne štete temelje na troškovima postupka koje su imali i tvrdnji o narušenju zdravlja usled neizvesnosti, te da ova potraživanja nisu utvrđena nijednom sudskom odlukom, Ustavni sud je zaključio da zahtev za podnosilaca za pravičnu naknadu štete nije osnovan, zbog čega je odlučio kao u tački 3. izreke.

9. Na osnovu svega iznetog i odredaba člana 42b stav 1. tačka1), člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", br. 24/08, 27/08 i 76/11), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević