Odluka Ustavnog suda o odbijanju žalbe u sporu o platama

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio ustavnu žalbu profesionalnih vojnih lica, potvrđujući stav redovnih sudova da se zakonitost obračuna plate, utvrđene upravnim aktom, ne može preispitivati u parničnom, već u upravnom postupku i upravnom sporu.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća, i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Dragana Ristića iz Niša, Marka Markovića iz Ćuprije i Miše Ilića iz Paraćina, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Usta va Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 6. juna 2013. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se ustavna žalba Dragana Ristića, Marka Markovića i Miše Ilića izjavljena protiv presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 813/10 od 7. oktobra 2010. godine i presude Okružnog suda u Jagodini Gž. 688/08 od 28. marta 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Dragan Ristić iz Niša, Marko Marković iz Ćuprije i Miša Ilić iz Paraćina izjavili su Ustavnom sudu 22. decembra 2010. godine, preko punomoćnika Milana Cvetkovića, advokata iz Beograda, ustavnu žalbu protiv presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 813/10 od 7. oktobra 2010. godine i presude Okružnog suda u Jagodini Gž. 688/08 od 28. marta 2008. godine, zbog povrede prava na jednaku zakonsku zaštitu i prava na pravično suđenje, zajemčenih čl. 21. i 32. Ustava Republike Srbije.

Podnosioci su u ustavnoj žalbi naveli : da je obrazloženje osporene presude proizvoljno i suprotno svim dokazima koje je izveo Opštinski sud u Paraćinu, a pre svega nalazu sudskog veštaka; da se takva proizvoljnost u obrazloženju objašnjava, prema mišljenju podnosilaca, postignutim dogovorom između navedenih sudija revizijskog suda sa zastupnikom tužene; da se u odnosu na podnosioce nisu mogle primeniti odredbe čl. 152. i 156. Zakona o Vojsci Jugoslavije; da na „drvostruku i selektivnu pravdu“ ukazuje i presuda Vrhovnog suda Srbije Rev. 2125/07 od 1. novembra 2007. godine; da iz navedenih razloga p roizlazi da u postupku u kome su donete osporene odluke sudije nisu bile nezavisne i nepristrasne i nisu želele da se tužbeni zahtev podnosioca raspravi pravično i u skladu sa zakonom. Od Ustavnog suda je traženo da usvoji ustavnu žalbu i utvrdi da je osporenom presudom Vrhovnog kasacionog suda , odnosno radnjama održavanja sastanka i postizanjem dogovora sa tuženom, podnosiocima ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje i na suđenje u razumnom roku, da poništi osporne presude, zabrani dalju primenu navedenog dogovora sa tuženom i utvrdi pravo podnosilaca na naknadu štete u navedenom novčanom iznosu.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u osporene presude i dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za rešavanje ove ustavnosudske stvari:

Presudom Opštinskog suda u Paraćinu P. 850/05 od 19. jula 2007. godine, donetoj po tužbi ovde podnosilaca ustavne žalbe, protiv tužene državne zajednice Srbija i Crna Gora – Ministarstvo odbrane, Vojna pošta 8147 Paraćin, radi naknade materijalne štete, delimično je usvojen tužbeni zahtev tužilaca, te je obavezana tužena da tužiocima na ime naknade materijalne štete koja im je pričinjena uskraćivanjem isplate plate u punom iznosu, zbog nepravilnog određivanja vrednosti koeficijenta za označeni period, isplati taksativno navedene novčane iznose, sa zakonskom zateznom kamatom, kao i da tužiocima naknadi troškove parničnog postupka.

Okružni sud u Jagodini je osporenom presudom Gž. 688/08 od 28. marta 2008. godine preinačio prvostepenu presudu u usvajajućem delu, tako što je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca.

Rešenjem Okružnog suda u Jagodini Gž. 2098/08 od 13. novembra 2008. godine odbijen je predlog tužilaca za ponavljanje postupka.

Osporenom presudom Vrhovnog kasacionog suda Rev. 813/10 od 7. oktobra 2010. godine odbijena je kao neosnovana revizija tužilaca izjavljena protiv presude Okružnog suda u Jagodini Gž. 688/08 od 28. marta 2008. godine i odbačena je revizija tužilaca izjavljena protiv rešenja Okružnog suda u Jagodini Gž. 2098/08 od 13. novembra 2008. godine.

U obrazloženju osporene revizijske presude navedeno je da u sprovedenom postupku nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 361. stav 2. tačka 9) Zakona o parničnom postupku na koje revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, kao i da se revizijom neosnovano ukazuje na bitnu povredu iz stava 2. tačka 1) istog člana, budući da u nižestepenom postupku nisu učestvovale sudije koje su po zakonu morale biti isključene ili izuzete . Takođe, u revizijskoj presudi se navodi da se neosnovano revizijom ističe i bitna povreda iz člana 361. stav 2. tačka 12) Zakona o parničnom postupku, budući da je pobijana odluka jasna, nije protivrečna, sadrži razloge o bitnim činjenicama i nema nedostataka zbog kojih se ne može ispitati.

Dalje je navedeno da su, prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužioci na službi kod tužene , a u spornom periodu od septembra 2002. godine , zaključno sa septembrom 2005. godine , isplaćivana im je plata prema rešenju o postavljenju, u manjem iznosu nego što bi im pripadalo po članu 75. Zakona o Vojsci Jugoslavije.

Prema oceni revizijskog suda izraženoj u osporenoj odluci, polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno je pobijanom odlukom primenjeno materijalno pravo kada je odbijen tužbeni zahtev tužilaca. Ovakav stav obrazlaže se time što prema odredbama citiranim u presudi, pojedinačno rešenje nadležnog starešine o visini plate ima svojstvo upravnog akta, jer se njime utvrđuje pravo na platu i obim tog prava (visina plate), te da se zakonitost tih upravnih akata, što između ostalog podrazumeva i pravilnost obračuna visine plate, odnosno kontrolu pravilne primene odredba pozitivnih propisa, a na kojima tužioci u ovom sporu zasniva ju svoj zahtev, ocenjuje u upravnom postupku pred nadležnim organom i u upravnom sporu. Dalje se navodi da odredba člana 75. Zakona o Vojsci Jugoslavije ne predstavlja neposredni izvor prava za isplatu plate profesionalnih vojnika i civilnih lica, već se njome određuje visina potrebne sume sredstava u budžetu po određenim parametrima , kao i da u konkretnom slučaju ne postoji odgovornost države, zato što državni organi ili službena lica nisu nezakonito ili nepravilno obavljali svoju funkciju.

4. Odredbama Ustava, na čiju se povredu poziva ju podnosioci u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da je vladavina prava osnovna pretpostavka Ustava i počiva na neotuđivim ljudskim pravima, kao i da se vladavina prava ostvaruje slobodnim i neposrednim izborima, ustavnim jemstvima ljudskih i manjinskih prava, podelom vlasti, nezavisnom sudskom vlašću i povinovanjem vlasti Ustavu i zakonu (član 3.); da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki i da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu, bez diskriminacije (član 21. st. 1. i 2.); da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.).

Odredbama Zakona o parničnom postupku ("Službeni glasnik RS", br. 125/04 i 111/09), koji je bio na snazi u vreme donošenja osporenih presuda, a koje se odnose na postupak po reviziji, bilo je propisano: da o reviziji odlučuje Vrhovni kasacioni sud (član 396.); da se revizija ne može izjaviti zbog pogrešno ili nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja (član 398. stav 2.); da revizijski sud ispituje pobijanu presudu samo u onom delu u kome se ona pobija revizijom i u granicama razloga navedenih u reviziji, pazeći po službenoj dužnosti na bitnu povredu odredaba parničnog postupaka iz člana 361. stav 2. tačka 9) ovog zakona i na pravilnu primenu materijalnog prava (član 399.).

Odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije ("Službeni list SRJ", br. 43/94, 28/96, 22/99, 44/99, 74/99, 3/02 i 37/02) bilo je propisano: da se ukupan iznos sredstava za plate profesionalnih vojnika utvrđuje prema zvaničnom podatku o neto - zaradi koja služi kao osnov za utvrđivanje zarada zaposlenih u republici članici na čijoj teritoriji je sedište Saveznog ministarstva za odbranu, objavljenom u službenom glasilu te republike, s tim da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih oficira i oficira po ugovoru ne može biti manja od tri, niti veća od pet neto - zarada iz ovog stava, da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih podoficira i podoficira po ugovoru iznose od 65% do 75%, a prosečna plata vojnika po ugovoru, po činu i dužnosti od 55% do 60% od prosečne plate po činu i položajne plate svih profesionalnih oficira (član 75. stav 1.); da Savezna vlada, pored ostalog, propisuje platu po činu, platu po činu i dužnosti i položajnu platu (član 87.); da načelnik Generalštaba i starešine jedinica, odnosno ustanova koje on odredi rešavaju, pored ostalog, o određivanju plate u Vojsci (član 152. tačka 7)).

Odredbama Uredbe o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije ("Službeni list SRJ", br. 35/94, 9/96, 1/2000 i 54/02) bilo je propisano: da se ovom uredbom propisuju uslovi i merila za utvrđivanje plate i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika na službi u Vojsci Jugoslavije i da se plata i druga novčana primanja profesionalnih vojnika izražavaju u bodovima (član 1.); da Savezna vlada, u smislu člana 75. Zakona, određuje koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika u Vojsci i da savezni ministar za odbranu, u okviru ukupnih iznosa sredstava iz stava 1. ovog člana, donosi odluku o vrednosti boda za obračunavanje plata i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika u Vojsci (član 52.); da se plata profesionalnom vojniku u Vojsci utvrđuje na osnovu naredbe, odnosno rešenja o postavljenju na formacijsko, odnosno radno mesto i podataka o oceni rezultata rada, a obračunava se i isplaćuje po platnom spisku (član 53. stav 1.).

Odredbom tačke 1. Odluke Savezne vlade o izmeni Odluke o određivanju koeficijenta za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije ("Službeni list SRJ", br. 35/94, 9/96 i 1/2000) je bilo propisano da koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika iznosi 3,0 prema neto zaradi po zaposlenom isplaćenoj za prethodni mesec u privredi republike članice na čijoj je teritoriji sedište Saveznog ministarstva za odbranu.

5. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta sadržine Ustavom zajemčenih prava na čiju povredu se podnosioci poziva ju, Ustavni sud je utvrdio da su o zahtevu podnosilaca ustavne žalbe za utvrđivanje prava na naknadu materijalne štete odlučivali Ustavom i zakonom ustanovljeni organi, koji su u postupku sprovedenom u skladu sa zakonom utvrdili činjenično stanje od značaja za donošenje odgovarajuće odlu ke i odlučili o pravu podnosilaca ustavne žalbe primenom propisa kojima su tada ta prava bila uređena. Po oceni Ustavnog suda, osporenom revizijskom odlukom je odgovoreno na bitne zahteve podnosilaca i Vrhovni kasacioni sud je dao jasno obrazloženje zašto smatra da je pravilno odbijen tužbeni zahtev podnosioca, jer iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da je podnosiocu plata redovno isplaćivana u visini utvrđenoj odlukom nadležnog organa, a pravilnost obračuna visine plate se ne ocenjuje u parničnom postupku.

Iz navedenih razloga Ustavni sud je utvrdio da ocena Vrhovnog kasacionog suda data u osporenoj presudi nije posledica proizvoljnog tumačenja ili neprihvatljive primene materijalnog prava. Stoga su navodi podnosilaca ustavne žalbe da su razlozi navedeni u osporenim presudama proizvoljni i proizvod dogovo ra državnih organa, izraz njihove subjektivne ocene o pogrešnoj primeni materijalnog prava, ali ne i stvarni dokaz o učinjenoj povredi Ustavom zajemčenih prava navedenih u ustavnoj žalbi.

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je ocenio da osporenim presudama podnosiocima ustavne žalbe nisu povređena Ustavom garantovana prava na pravično suđenje i na jednaku pravnu zaštitu.

U pogledu zahteva da Ustavni sud utvrdi povredu prava podnosilaca i na suđenje u razumnom roku, kao elementa prava na pravično suđenje, Ustavni sud je konstatovao da podnosioci nisu o vaj svoj zahtev ni obrazlagali u ustavnoj žalbi, te ga nije ni razmatrao.

Takođe, imajući u vidu da podnosioci nisu uz ustavnu žalbu dostavili presudu Vrhovnog suda Srbije Rev. 2125/07 od 1. novembra 2007. godine, na koju se pozivaju kao primer „dvostrukog aršina i selektivne pravde“, Ustavni sud nije cenio ove navode.

6. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13-Odluka US ), ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu.

Na osnovu iznetog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o odbijanju žalbe u sporu o platama

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti