Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi protiv presude Upravnog suda u vezi sa prestankom službe u Vojsci

Kratak pregled

Ustavni sud odbija kao neosnovanu ustavnu žalbu izjavljenu protiv presude Upravnog suda. Nije povređeno pravo na pravično suđenje, jer je prihvatljivo da drugostepeni upravni organ pribavi dokaze koji potvrđuju činjenično stanje iz vremena donošenja prvostepenog rešenja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
Už-5467/2010
08.11.2012.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Vesna Ilić Prelić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković , članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Milorada Ilića iz Valjeva, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 8. novembra 2012. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milorada Ilića izjavljena protiv presude Opštinskog suda u Valjevu P. 1859/04 od 6. februara 2008. godine, presude Okružnog suda u Valjevu Gž. 575/08 od 28. avgusta 2008. godine i presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 425/10 od 7. jula 2010. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Milorad Ilić iz Valjeva je, preko punomoćnika Radomira Spasojevića, advokata iz Valjeva, podneo Ustavnom sudu 27. decembra 2010. godine ustavnu žalbu protiv presude Opštinskog suda u Valjevu P. 1859/04 od 6. februara 2008. godine, presude Okružnog suda u Valjevu Gž. 575/08 od 28. avgusta 2008. godine i presude Vrhovnog kasacionog suda Rev. 425/10 od 7. jula 2010. godine, zbog povrede prava na imovinu iz člana 58. Ustava Republike Srbije.

U ustavnoj žalbi je navedeno da se osporenim presudama negira sticanje prava svojine po osnovu zajedničke gradnje, kao dozvoljenog teretnog pravnog posla. Podnosilac ustavne žalbe je naveo da je pogrešan pravni stav sudova u predmetnom postupku da je zaključenjem ugovora o adaptaciji i dogradnji nepokretnosti izvršeno bilo kakvo otuđenje imovine, jer se tim ugovorom ne vrši prenos svojine na investitora, već investitor na osnovu izvršenog ulaganja u adaptaciju i dogradnju postaje suvlasnik na objektu. Takođe, podnosilac ustavne žalbe je naveo da su sudovi pogrešno utvrdili da je predmetna nepokretnost u društvenoj svojini, jer je ona bila u svojini preduzeća „Divčibare turist“ d.o.o. koje nikad nije bilo društveno preduzeće, već društvo sa ograničenom odgovornošću, te ni predmetna imovina o kojoj je reč ne nije mogla biti u društvenoj svojini. Iz tih razloga, podnosilac ustavne žalbe smatra da mu je osporenim presudama povređeno Ustavom garantovano pravo na imovinu, jer je on suvlasništvo na predmetnoj nepokretnosti stekao izvršenjem ugovora koji je dozvoljen u pravnom sistemu Republike Srbije.

2. Prema odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava ili slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u osporene presude i dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za rešavanje ove ustavnosudske stvari:

Osporenom presudom Opštinskog sud a u Valjevu P. 1859/04 od 6. februara 2008. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca Republike Srbije i utvrđeno je da su ništav i: ugovor o za jedničkoj adaptaciji i dogradnji overen pred Opštinskim sudom u Valjevu Ov. broj 609/98 od 20. novembra 1998. godine, aneks ugovora o za jedničkoj adaptaciji i dogradnji overen pred Opštinskim sudom u Valjevu Ov. broj II 252/00 od 5. jula 2000. godine, ugovor o kupoprodaji nepokretnosti overen pred Opštinskim sudom u Valjevu Ov. broj 267/00 od 14. jula 2000. godine, svi zaključeni između tuženih Preduzeća za turizam i ugostiteljstvo „Divčibare turist“ d.o.o. Valjevo i Milorada Ilića.

Osporenom presudom Okružnog suda u Valjevu Gž. 575/08 od 28. avgusta 2008. godine odbijena je k ao neosnovana žalba tuženog Milorada Ilića i potvrđena je presuda Opštinskog suda u Valjevu P. 1859/04 od 6. februara 2008. godine.

Osporenom presudom Vrhovnog kasacionog sud a Rev. 425/10 od 7. jula 2010. godine odbijena je revizija tuženog Milorada Ilića izjavljena protiv presude Okružnog suda u Valjevu Gž. 575/08 od 28. avgusta 2008. godine. U obrazloženju revizijske presude je, pored ostalog, navedeno: da su na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi pravilno primenili materijalno pravo kada su zaključili da zemljište na kojem se nalazi sporna vikend kuća predstavlja zemljište u društvenoj svojini, a ne u svojini građansko-pravnog lica Turističkog saveza Opštine Valjevo, jer je ugovorom od 29. septembra 1984. godine RO „Divčibare“ iz Valjeva prenela bez naknade Turističkom savezu Opštine Valjevo, pored ostalog i 24 zidane kamp kućice, a prema statutu te radne organizacije njena sredstva su bila u društvenoj svojini, što znači da je Turistički savez Opštine Valjevo dobio zidane kamp kućice kao društvenu svojinu; da je pravilan zaključak nižestepenih sudova da je spornim ugovorima izvršen promet nepokretnosti u društvenoj svojini, bez prethodno sprovedenog propisanog postupka javnog oglašavanja, odnosno protivno odredbi člana 14. stav 2. Zakona o prometu nepokretnosti, zbog čega su predmetni ugovori ništavi u smislu člana 103. Zakona o obligacionim odnosima; da su neosnovani revizijski navodi da spornim ugovorima nije izvršen prenos prava, već da je tuženi stekao pravo suvlasništva na osnovu sopstvenog ulaganja u adaptaciju i dogradnju, stoga što je ugovor o zajedničkoj adaptaciji i izgradnji overen 20. novembra 1998. godine, suprotan propisima o raspolaganju nepokretnostima u društvenoj svojini; da tuženi JP „Valjevo turist“ iz Valjeva nije bio ovlašćen da na osnovu adaptacije, bez obzira na obim ulaganja, prizna udeo tom licu što, suprotno navodima revizije, predstavlja priznanje prava vlasništva na osnovu gradnje na tuđem zemljištu, koje se ne može steći na zemljištu u društvenoj svojini, ako nije na zakonit način predata graditelju na korišćenje.

4. Za ocenu navoda i razloga iz ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava, na čiju povredu se podnositeljka ustavne žalbe poziva, relevantne su sledeće ustavne i zakonske odredbe.

Odredbama člana 58. Ustava utvrđeno je: da se jemči pravo na mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1.); da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2.); da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine (stav 3.); da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni, dozvoljeno samo u skladu sa zakonom (stav 4.)

Odredbama člana 103. Zakona o obligacionim odnosima („Službeni list SFRJ“, br. 29/78, 39/85, 2/89, 45/89 i 57/89 i „Službeni list SRJ“, broj 31/93) propisano je: da je ugovor koji je protivan prinudnim propisima, javnom poretku ili dobrim običajima ništav ako cilj povređenog pravila ne upućuje na neku drugu sankciju ili ako zakon u određenom slučaju ne propisuje što drugo (stav 1.); da ako je zaključenje određenog ugovora zabranjeno samo jednoj strani, ugovor će ostati na snazi ako u zakonu nije što drugo predviđeno za određeni slučaj, a strana koja je povredila zakonsku zabranu snosiće odgovarajuće posledice (stav 2.).

Odredbama člana 15. Zakona o prometu nepokretnosti („Službeni glasnik SRS“, br. 43/81, 24/85, 28/87, 6/89, 30/89 i 40/89 i „Službeni glasnik RS“, br. 53/93, 67/93, 48/94 i 53/95), koji je važio u vreme zaključenja predmetnog ugovora o zajedničkoj adaptaciji i dogradnji, bilo je propisano: da se otuđenje nepokretnosti iz društvene svojine prodajom, vrši javnim nadmetanjem, odnosno pribavljanjem pismenih ponuda, a da se otuđenje nepokretnosti vrši neposrednom pogodbom samo kada se otuđenje nije moglo postići putem javnog nadmetanja, odnosno kada je putem stavljanja pismenih ponuda ostalo bezuspešno (stav 1.); da je ništav ugovor o otuđenju nepokretnosti iz društvene svojine zaključen protivno odredbi stava 1. ovog člana (stav 2.).

Odredbama člana 14. važećeg Zakona o prometu nepokretnosti („Službeni glasnik RS“, br. 42/98 i 111/09) propisano je: da se otuđenje nepokretnosti iz državne i društvene svojine vrši javnim nadmetanjem ili prikupljanjem pismenih ponuda (stav 1.); da se otuđenje nepokretnosti iz stav 1. ovog člana vrši neposrednom pogodbom samo kada se otuđenje nije moglo postići javnim nadmetanjem, odnosno kad je putem pribavljanja pismenih ponuda ostalo bezuspešno, ako posebnim zakonom nije drukčije određeno (stav 2.); da je ugovor o otuđenju nepokretnosti iz državne i društvene svojine zaključen protivno odredbama st. 1. i 2. ovog člana ništav (stav 3.).

Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa („Službeni list SFRJ“, br. 6/80 i 36/90, „Službeni list SRJ“, broj 29/96 i „Službeni glasnik RS“, broj 115/05) propisano je da se pravo svojine stiče se po samom zakonu, na osnovu pravnog posla i nasleđivanjem, kao i odlukom državnog organa, na način i pod uslovima određenim zakonom (član 20.).

Zakonom o preduzećima („Službeni list SFRJ“, br.77/88, 40/89 i 46/90), koji je važio u vreme osnivanja preduzeća "Divčibare-Turist" d.o.o. iz Valjeva sa kojim je podnosi lac ustavne žalbe zaključi o predmetne ugovore, bilo je propisano: da su u društvenoj svojini društveno preduzeće, javno preduzeće kao deoničko društvo i društvo sa ograničenom odgovornošću kada posluju sredstvima u društvenoj svojini (član 2. stav 1.); da jedno ili više društvenih pravnih lica mogu osnovati deoničko društvo sa ograničenom odgovornošću kao preduzeće u društvenoj svojini (član 36. stav 1.).

5. Polazeći od utvrđenih činjenica i okolnosti u ovom predmetu, a odlučujući u granicama zahteva postavljenog u ustavnoj žalbi, Ustavni sud je ocenio da se osporene presude zasnivaju na ustavnopravno prihvatljivom tumačenju i primeni relevantnog materijalnog prava na utvrđeno činjenično stanje. Navodi podnosioca ustavne žalbe da mu je povređeno pravo na imovinu, zbog toga što je utvrđena ništavost ugovora o zajedničkoj adaptaciji i dogradnji koji je zaključio sa Preduzećem za turizam i ugostiteljstvo „Divčibare-turist“ d.o.o, te da predmet tog ugovora nije sticanje svojine, već povećavanje vrednosti predmeta dogradnje i adaptacije, nisu prihvatljivi za Ustavni sud. Upravo obrnuto, predmetni ugovor zaista predstavlja pravni osnov za otuđenje nepokretnosti iz društvene svojine i sticanje prava svojine sa udelom od 6/7 za podnosioca ustavne žalbe. Razlog zbog koga podnosilac ustavne žalbe u konkretnom slučaju nije stekao pravo svojine na nepokretnosti koja je bila predmet dogradnje i adaptacije jeste u tome što je osporenim sudskim odlukama takvo sticanje ocenjeno kao protivpravno, odnosno kao suprotno imperativnoj odredbi člana 14. stav 1. Zakona o prometu nepokretnosti. Po oceni Ustavnog suda, u osporenim presudama sudovi su obrazložili svoja pravna stanovišta zauzeta u ovoj pravnoj stvari, tako da se ne može smatrati da su ta stanovišta posledica proizvoljnog tumačenja i neprihvatljive primene merodavnog materijalnog prava.

Imajući to u vidu, Ustavni sud je zaključio da pravo na imovinu podnosioca ustavne žalbe nije moglo biti povređeno, budući da se članom 58. Ustava jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava samo ako su ona stečena na osnovu zakona. Evropski sud za ljudska prava je, takođe, u više navrata izneo stav da se delokrug člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda primenjuje samo na postojeću imovinu i „ne garantuje pravo na sticanje imovine“ (videti, pored mnogih drugih, presudu Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Marckx v. Belgium, od 13. juna 1979. godine, broj aplikacije 6833/74, tačka 63.) , te da svaki podnosilac predstavke mora biti u stanju da dokaže postojanje prava na imovinu u pitanju, kako bi bio žrtva povrede Konvencije (videti presudu Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Agrotexim and Others v. Greece, od 26. septembra 1995. godine, broj aplikacije 14807/89, tačka 59.).

Ustavni sud je, takođe, imao u vidu i činjenicu da je podnosilac ulagao određena novčana sredstva u predmetnu nepokretnost, te da je u tom smislu došlo do umanjenja njegove imovine. Međutim, navedena okolnost u konkretnom slučaju ne sprečava podnosioca da u posebnoj parnici od Preduzeća za turizam i ugostiteljstvo „Divčibare turist“, po osnovu instituta neosnovanog obogaćenja, a kao posledice ništavosti ugovora, zahteva povraćaj uloženih sredstava.

Ustavni sud ukazuje da je navedeno stanovište zauzeto u ovom predmetu, već iskazano kroz ranije donete odluke Ustavnog suda (videti odluke Už-1073/2008 od 5. novembra 2009. godine, Už-823/2008 od 24. marta 2010. godine i Už- 368/2009 od 28. oktobra 2010. godine).

S obzirom na izneto, polazeći od sadržine prava na imovinu garantovanog članom 58. Ustava, a imajući u vidu način sticanja svojine u smislu člana 20. Zakona o osnovima svojinskopravnih odnosa, kao i utvrđenu ništavost ugovora u smislu čl. 103. i 109. Zakona o obligacionim odnosima, Ustavni sud je ocenio da nije došlo do povrede navedenog ustavnog prava, zbog čega je ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu.

6. Na osnovu izloženog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109 07 i 99/11 ), Ustavni sud je odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi protiv presude Upravnog suda u vezi sa prestankom službe u Vojsci

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti