Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravično suđenje

Kratak pregled

Ustavni sud usvojio je žalbu policajca sa Kosova i Metohije zbog neisplaćenog dodatka na zaradu. Utvrđena je povreda prava na pravično suđenje jer je Okružni sud u Beogradu u identičnim slučajevima donosio različite odluke, narušavajući pravnu sigurnost podnosioca.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Miloša Miletića iz Kosovske Mitrovice, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 17. marta 2011. godine, doneo je

 

O D L U K U

 

1. Usvaja se ustavna žalba Miloša Miletića izjavljena protiv presude Okružnog suda u Beogradu GžI. 6357/08 od 21. januara 2009. godine i utvrđuje povreda prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

2. Odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

 

O b r a z l o ž e nj e

 

1. Miloš Miletić iz Kosovske Mitrovice je 10. aprila 2009. godine, preko punomoćnika - advokata Milana Stanića iz Beograda, Ustavnom sudu podneo ustavnu žalbu protiv presude Okružnog suda u Beogradu GžI. 6357/08 od 21. januara 2009. godine. Ustavna žalba je izjavljena zbog povrede načela zabrane diskriminacije, povrede prava na pravično suđenje i povrede prava na rad zajemčenih odredbama člana 21, člana 32. stav 1. i člana 60. Ustava Republike Srbije.

Podnosilac ustavne žalbe je naveo da je Informacijom u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija (u daljem tekstu: AP KiM) navedeno da su zaposleni u državnim organima, pokrajinskim organima, organima lokalne samouprave, javnim preduzećima čiji je osnivač Republika Srbija i javnim preduzećima, čiji je osnivač lokalna samouprava sa područja AP KiM, zadržali status zaposlenih i ostvaruju pravo na platu, odnosno zaradu ili naknadu plate, u skladu sa Zaključcima Jugoslovenskog komiteta za saradnju sa Civilnom misijom Ujedinjenih Nacija od 24. januara 2000. godine i 29. maja 2000. godine. Dalje je naveo da je Informacijom propisano da zaposleni koji žive i rade na području AP KiM primaju platu, odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom uvećanu za 100%, kao i da je na osnovu Informacije u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja AP KiM, Vlada Republike Srbije donela zaključak 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine, kojim su obavezana sva ministarstva i posebne organizacije da se pridržavaju preporuka sadržanih u Informaciji. Podnosilac je istakao da je zaposlen kao policajac u SUP Kosovska Mitrovica, da živi na području AP KiM i da mu pripada zarada uvećana za 100%, ali da mu navedeno uvećanje od 100% nije isplaćivano. Podnosilac je naveo da je podneo tužbu Prvom opštinskom sudu u Beogradu radi isplate neisplaćene zarade, te da je presudom Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 6969/06 od 26. septembra 2007. godine usvojen tužbeni zahtev u celini, a osporenom presudom Okružnog suda u Beogradu GžI. 6357/08 od 21. januara 2009. godine preinačena navedena prvostepena presuda i odbijen njegov tužbeni zahtev u celini. Podnosilac dalje ističe u drugim pravnosnažno okončanim postupcima, Okružni sud u Beogradu povodom istih činjeničnih i pravnih pitanja, različito postupao i potvrđivao prvostepene presude kojima su usvojeni tužbeni zahtevi njegovih kolega. Smatra da su mu zbog različitog postupanja Okružnog suda u Beogradu u identičnim slučajevima, očigledno povređena navedena prava, posebno pravo da nezavistan i nepristrasan sud pravično ispita njegov predmet i donese pravičnu i na zakonom zasnovanu odluku. Predlaže da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i odredi pravičnu naknadu štete koja mu je pričinjena u visini manje isplaćene zarade sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

Odredbama člana 21. Ustava je utvrđeno: da su pred Ustavom i zakonom svi su jednaki (stav 1.); da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu, bez diskriminacije (stav 2.); da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (stav 3.).

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava zajemčeno je svakom pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbama člana 60. Ustava je utvrđeno: da se jemči pravo na rad, u skladu sa zakonom (stav 1.); da svako ima pravo na slobodan izbor rada (stav 2.); da su svima, pod jednakim uslovima, dostupna sve radna mesta (stav 3.); da svako ima pravo na poštovanje dostojanstva svoje ličnosti na radu, bezbedne i zdrave uslove rada, potrebnu zaštitu na radu, ograničeno radno vreme, dnevni i nedeljni odmor, plaćeni godišnji odmor, pravičnu naknadu za rad i na pravnu zaštitu za slučaj prestanka radnog odnosa i da se niko tih prava ne može odreći (stav 4.); da se ženama, omladini i invalidima omogućuje posebna zaštita na radu i posebni uslovi rada, u skladu sa zakonom (stav 5.).

3. Ustavni sud je iz sadržine ustavne žalbe i na osnovu uvida u priložene dokaze uz ustavnu žalbu, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovom ustavnosudskom predmetu:

Presudom Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 6969/06 od 26. septembra 2007. godine usvojen je tužbeni zahtev tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, pa je stavom prvim izreke presude obavezana tužena Republika Srbija - Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije da tužiocu na ime neisplaćenog dodatka za rad na području KiM počev od jula meseca 2003. godina do 17. avgusta 2006. godine, kao dana podošenja tužbe, isplati iznos od 451.625,35 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, dok je stavom drugim izreke presude obavezana tužena da Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih uplati razliku u doprinosima za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih, počev od marta 2003. godine zaključno sa aprilom 2006. godine na osnovicu od 451.625,35 dinara, što ukupno za navedeni period iznosi 101.076,55 dianara. U obrazloženju ove presude je navedeno da tužiocu, kao zaposlenom u MUP RS, SUP Kosovska Mitrovica, a koji živi na području AP KiM, saglasno Zaključku Vlade RS 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine, pripada plata, odnosno zarada, u skladu sa Zakonom i Kolektivnim ugovorom, uvećana za 100%. Takođe, sud je naveo da zarada pripdanika MUP koji imaju prebivalište i radno su angažovani na teritoriji AP KiM istovremeno regulisana sa četiri akta, u kojoj situaciji se sud opredelio za akt koji je najpovoljniji za oštećenog, t.j. tužioca, odnosno za Zaključak Vlade RS 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine.

Prvi opštinski sud u Beogradu je 2. oktobra 2008. godine doneo rešenje P. 6969/06 kojim je ispravljena presuda Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 6969/06 d 26. septembra 2007. godine, tako što se u stavu drugom izreke presude reči: „od marta 2003. godine zaključno sa aprilom mesecom 2006. godine“ zamenjuju sa: „od jula 2003. godine zaključno sa aprilom mesecom 2006. godine“, dok u preostalom delu presuda ostaje neizmenjena.

Osporenom presudom Okružnog suda u Beogradu GžI. 6357/08 od 21. januara 2009. godine preinačena je presuda Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 6969/06 od 26. septembra 2007. godine, ispravljena rešenjem Prvog opštinskog suda u Beogradu, i odbijeni tužbeni zahtevi tužioca kojim je tražio da se obaveže tužena Republika Srbija - Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije da tužiocu na ime neisplaćenog dodatka za rad na području KiM počev od jula meseca 2003. godina do 17. avgusta 2006. godine isplati iznos od 451.625,35 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, kao i da Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih uplati razliku u doprinosima za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih, počev od marta 2003. godine zaključno sa aprilom 2006. godine na osnovicu od 451.625,35 dinara, što ukupno za navedeni period iznosi 101.076,55 dianara. U obrazloženju ove presude je, između ostalog, navedeno da je na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje prvostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo. Navodi se da je odredbom člana 1. Pravilnika o posebnim naknadama radnicima u Ministarstvu unutrašnjih poslova na području AP KiM propisano da radnicima u Ministarstvu unutrašnjih poslova na području AP KiM koji stalno boravi i obavlja poslove iz delokruga Ministarstva na području AP KiM, odnosno koji stalno boravi na tom području, pripada pravo na posebnu naknadu, te da se iznos naknade utvrđuje u visini proizvoda osnovice za obračun plate i koeficijenta. Po oceni drugostepenog suda, tužilac je ostavrio pravo na naknadu zarade po osnovu navedenog pravilnika tužene, te je pogrešan zaključak prvostepenog suda da se u konkretnoj situaciji ima primeniti Zaključak Vlade RS 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine, budući da se Zaključak Vlade RS primenjuje u odnosu na one radne sredine gde prema posebnom zakonu ili opštem aktu nije drugačije određeno, te da bi u suprotnom to za posledicu imalo da iz istog činjeničnog stanja, zaposleni dva puta ostavaruje uvećanje zarade. U obrazloženju je dalje navedeno da tužilac ne može po dva osnova ostvarivati uvećanje plate, a kako je Pravilnik o posebnim naknadama radnicima u Ministarstvu unutrašnjih poslova na području AP KiM lex specialis u odnosu na Zaključak Vlade RS 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine, to je pobijana prvostepena presuda preinačena i odbijen tužbeni zahtev tužioca kao neosnovan.

Presudom Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 2771/06 od 3. novembra 2006. godine usvojen je tužbeni zahtev drugog tužioca J. M. iz sela Srbovac, opština Zvečan i obavezana je tužena Republika Srbija, Ministarstvo unutrašnjih poslova da tužiocu isplati iznos od 450.594,97 dinara na ime manje isplaćene zarade za period od 29. marta 2003. godine do 29. marta 2006. godine sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, kao i da tužena Republičkom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih uplati doprinose na osnovicu od 450.594,97 dinara u korist tužioca.

Presudom Okružnog suda u Beogradu GžI. 816/07 od 17. januara 2008. godine potvrđena je citirana presuda Prvog opštinskog suda u Beogradu P. 2771/06 od 3. novembra 2006. godine, a žalba tužene odbijena kao neosnovana. U obrazloženju te presude je, između ostalog, navedeno da tužilac, kao zaposleni u Ministarstvu unutrašnjih poslova raspoređen na području AP KiM, a na radnom mestu policajca policijske stanice u Policijskoj stanici Zvečan, Sekretarijata unutrašnjih poslova u Kosovskoj Mitrovici, ima pravo na isplatu utuženog iznosa, s obzirom na to da je zaključkom Vlade Republike Srbije 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine utvrđena zarada koja pripada tužiocu, a koja mu nije isplaćena, te da mu stoga pripada naknada materijalne štete na ime zaostale zarade u spornom periodu sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom i pripadajućim doprinosima za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenog. Pored toga, istaknuto je da navode tužene da je isplatila zaradu tužiocu shodno odredbama Pravilnika o posebnim naknadama radnicima u Ministarstvu unutrašnjih poslova na području AP KiM i da je u njemu utvrđena posebna naknada za lica koja borave i rade na području AP KiM nisu od bitnog uticaja, imajući u vidu da zaključci Vlade Republike Srbije uzimaju u obzir zaradu po opštim aktima, u koje spada i navedeni Pravilnik, pa na tako dobijene iznose predviđaju i razliku zarade koju tužilac traži. Takav stav Okružni sud u Beogradu je zauzeo u još nekoliko presuda (Gž.I 3179/07 od 4. jula 2007. godine, Gž.I 17/07 od 14. februara 2007. godine, Gž.I 3073/07).

U toku postupka pred Ustavnim sudom, Evropski sud za ljudska prava (u daljem tekstu: Evropski sud) je 5. oktobra 2010. godine objavio presudu u predmetu Rakić i drugi protiv Srbije (broj predstavke 47460/07). Predmet je formiran povodom 30 pojedinačnih predstavki aplikanata - zaposlenih kao policajaca u Ministarstvu unutrašnjih poslova Republike Srbije, koji žive i rade na teritoriji AP KiM. Aplikanti su vodili parnične postupke protiv Ministarstva unutrašnjih poslova pred Prvim opštinskim sudom u Beogradu i Okružnim sudom u Beogradu u kojima su tražili isplatu razlike između dobijenog povećanja plata i onog koje je Vlada odobrila, kao i uplatu pripadajućih doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje. Prema utvrđenom činjeničnom stanju u navedenoj presudi Evropskog suda, određeni podnosioci predstavki su „imali uspeha“ kod Prvog opštinskog suda u Beogradu, ali su svi podnosioci predstavki bili neuspešni u žalbenom postupku pred Okružnim sudom u Beogradu, koji je u obrazloženjima presuda utvrdio, između ostalog, da su važeći domaći propisi sadržani u odluci Ministarstva unutrašnjih poslova usvojenoj 31. januara 2000. godine. Međutim, u sedamdeset tri druge presude, usvojene između 25. januara 2006. godine i 1. oktobra 2008. godine, Okružni sud u Beogradu je presudio u korist tužilaca, uprkos činjenici da su njihovi zahtevi zasnovani na istim činjenicama i odnosili su se na ista pravna pitanja. U obrazloženju presuda u tim drugim predmetima, Okružni sud u Beogradu je utvrdio da su, između ostalog, plate tužilaca morale da se isplaćuju u skladu sa odlukama Vlade Srbije od 24. januara 2000. godine i/ili 17. jula 2003. godine. Dalje je navedeno da su od sedamdeset tri presude, u pedeset slučajeva tuženi uložili revizije Vrhovnom sudu Srbije. U preostala dvadeset tri slučaja, međutim, tuženi nisu uložili te žalbe, zbog nemogućnosti da to učine zbog nedovoljne visine novčanog cenzusa tužbenog zahteva. Odlučujući o revizijama, Vrhovni sud Srbije je presudio protiv tužilaca, iako sa donekle drugačijim obrazloženjem u poređenju sa obrazloženjem Okružnog suda u Beogradu. Vrhovni sud Srbije je posebno utvrdio, između ostalog, da odluka Vlade od 17. jula 2003. godine nije bila direktno primenjiva. Građansko odeljenje Vrhovnog suda Srbije je u međuvremenu, 23. septembra 2008. godine, održalo sastanak na kome je trebalo da se reši pitanje odlučivanja u svim predmetima kao što su predmeti podnosilaca predstavki. U zapisniku sa ovog sastanka, konstatovano je, između ostalog, da je u dva predmeta evidentirana 2008. godine, gde su razmatrane revizije, Vrhovni sud Srbije zapravo potvrdio odluke nižih sudova donete u korist tužilaca (Rev II 429/08 i Rev 623/08). Međutim, ovaj sastanak je kraju odložen da bi se sačekao ishod predmeta koji je pokrenut pred Ustavnim sudom Srbije u vezi sa razmatranjem ustavnosti zaključka Vlade usvojenog 17. jula 2003. godine. Ustavni sud je 16. aprila 2010. godine utvrdio da je sporna odluka neustavna. Evropski sud je navedenom presudom utvrdio da je došlo do povrede člana 6. stav 1. Konvencije. Evropski sud je našao „da iako se određena odstupanja u tumačenju mogu prihvatiti kao sastavni deo svakog pravosudnog sistema koji je, baš kao i srpski, zasnovan na mreži sudećih i apelacionih sudova koji imaju nadležnost nad određenom teritorijom, u slučajevima podnosilaca predstavki suprotna tumačenja proistekla su iz iste sudske nadležnosti, tj. Okružnog suda u Beogradu, i podrazumevala su dosledno presuđivanje zahteva podnetih od strane mnogih lica u istim situacijama (videti Vinčić i drugi protiv Srbije, broj 44698/06 i dr, stav 56; videti takođe, mutatis mutandis, Tudor Tudor protiv Rumunije, broj 21911/03, stav 29, 24. mart 2009. godine). Dalje je navedeno da je sve to stvorilo stanje trajne neizvesnosti, koje je zauzvrat moralo umanjiti poverenje javnosti u pravosuđe, pri čemu je to poverenje, jasno, jedna od osnovnih komponenti države zasnovane na vladavini prava.

4. Odredbama člana 60. st. 1. i 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07) je propisano da zakoni i drugi opšti akti za koje je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nisu u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ne mogu se primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda, ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni, kao i da se izvršenje pravnosnažnih pojedinačnih akata donetih na osnovu propisa koji se više ne mogu primenjivati, ne može ni dozvoliti ni sprovesti, a ako je izvršenje započeto - obustaviće se.

Zaključkom Vlade Republike Srbije 05 broj 02-4586/2003-001 od 17. jula 2003. godine u stavu 1. tačke 1. prihvaćena je Informacija u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja AP Kosovo i Metohija, koja je sastavni deo Zaključka. Informacijom u pogledu statusa određenih organa, organizacija i službi sa područja AP Kosovo i Metohija, koja je prema tački 1. osporenog Zaključka, sastavni deo Zaključka, u cilju rešavanja pitanja "radno-pravnog statusa zaposlenih u državnim organima, pokrajinskim organima, organima lokalne samouprave, javnim preduzećima čiji je osnivač Republika i lokalna samouprava i javnim službama sa područja AP Kosovo i Metohija koja su bila zaposlena, a koja bez svoje krivice ne rade i ne ostvaruju prihod po drugom osnovu, privremeno do donošenja odgovarajućih zakona, uredi(ti)... (na sledeći način)...:

1. Iznos plate ili zarade, odnosno naknade koju primaju zaposleni u državnim organima, pokrajinskim organima, organima lokalne samouprave, javnim preduzećima čiji je osnivač Republika i javnim preduzećima čiji je osnivač lokalna samouprava sa područja AP Kosovo i Metohija, a koja obavljaju registrovanu delatnost na području osnivača, kao zaposleni u javnim službama sa područja AP Kosovo i Metohija, izmeniće se tako da:

- zaposleni koji žive i rade na području AP Kosovo i Metohija primaju platu odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom uvećanu za 100%,

- zaposleni koji žive na području uže Srbije, a rade na području AP Kosovo i Metohija, primaju platu odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom, uvećanu za 25%,

- zaposleni koji žive i rade van područja AP Kosovo i Metohija primaju platu, odnosno zaradu u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom za obavljanje poslova na koje su raspoređeni,

- zaposleni koji žive na području AP Kosovo i Metohija a ne rade, primaju naknadu plate, odnosno zarade u visini minimalne zarade utvrđene u skladu sa zakonom za period januar-jun 2003, uvećanu za 30%,

- zaposleni koji žive van područja AP Kosovo i Metohija a ne rade, primaju naknadu plate, odnosno zarade u visini minimalne zarade utvrđene u skladu sa zakonom za period januar-jun 2003. godine.

Uvećanje plate, odnosno zarade iz alineje 1. ove tačke obračunava se na iznos plate, odnosno zarade koji se dobija na osnovu koeficijenta i osnovica utvrđene u skladu sa zakonom, odnosno kolektivnim ugovorom“.

5. Ocenjujući navode podnosioca ustavne žalbe u pogledu različitog postupanja nadležnih sudova u Beogradu, posebno Okružnog suda u Beogradu, koji su u istoj činjeničnoj i pravnoj situaciji doneli različite presude, sa stanovišta odredbe člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud je ocenio da različita praksa redovnih sudova ne ukazuje nužno na povredu prava na pravično suđenje, tim pre što ujednačavanje prakse sudova opšte nadležnosti ne spada u nadležnost Ustavnog suda, već Vrhovnog kasacionog suda. S tim u vezi, videti i obrazloženje presude Evropskog suda - Rakić i drugi protiv Srbije, stav 43.

Ipak, Ustavni sud je kao nesporno utvrdio da je tužbeni zahtev podnosioca pravnosnažno odbijen, dok je u nekoliko istovetnih postupaka koji su se vodili pred Prvim opštinskim sudom u Beogradu i Okružnim sudom u Beogradu, kao drugostepenim sudom, ujedno i sudom poslednje instance, Okružni sud u Beogradu usvojio tužbene zahteve drugih tužilaca - kolega podnosioca ustavne žalbe, bez obzira na činjenicu što su njihovi zahtevi bili zasnovani na istim činjenicama i odnosili su se na identična pravna pitanja. U obrazloženjima tih presuda je istaknuto, inter alia, da su zarade tužilaca morale biti isplaćivane u skladu sa odlukama Vlade Srbije od 24. januara 2000. godine i/ili 17. jula 2003. godine (presude Okružnog suda u Beogradu - Gž.I 3179/07 od 4. jula 2007. godine, Gž.I 17/07 od 14. februara 2007. godine, Gž.I 3073/07).

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je utvrdio da je Okružni sud u Beogradu u identičnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji doneo različite odluke o osnovanosti tužbenih zahteva većeg broja tužilaca koji su se zasnivali na identičnom činjeničnom stanju i spornom pravnom pitanju i da je na taj način podnosioca ustavne žalbe, odbijajući njegov tužbeni zahtev, doveo u bitno različit položaj od onoga u kome su bili tužioci čiji je istovrsni tužbeni zahtev usvojen. Kako je Okružni sud u Beogradu, kao sud poslednje instance, donosio različite presude koje su za posledicu imale to da je tužbeni zahtev nekih tužilaca radi isplate neisplaćenog dela zarade pravnosnažno usvojen, bilo potvrđivanjem prvostepene presude ili njenim preinačavanjem, dok je u konkretnom slučaju istovrsni tužbeni zahtev podnosioca ustavne žalbe, postavljen prema istom tuženom, pravnosnažno odbijen kao neosnovan, Ustavni sud je stanovišta da je takva praksa tog suda u pogledu zaštite prava na naknadu zarade suprotna principu pravne sigurnosti. Stoga je Ustavni sud, polazeći od odredbe člana 32. stav 1. Ustava, ocenio da je različitom ocenom Okružnog suda u Beogradu datom povodom iste činjenične situacije i istog pravnog pitanja povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na pravnu sigurnost, kao sastavni deo prava na pravično suđenje.

Ustavni sud ukazuje da je ovakva ocena u skladu sa ocenom Evropskog suda u predmetu Rakić i drugi protiv Srbije, kao i da je ovakav stav Ustavni sud zauzeo i u predmetu Už-143/2007 kada je, pored ostalog, utvrdio povredu prava na pravnu sigurnost, kao sastavnog elementa prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava. U ovom predmetu, Ustavni sud je utvrdio da su Opštinski i Okružni sud u Novom Pazaru u identičnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji doneli različite odluke o osnovanosti tužbenih zahteva i na taj način podnositeljku ustavne žalbe doveli u neravnopravan položaj u pružanju sudske zaštite njenog prava na naknadu zarade u odnosu na lice čiji je tužbeni zahtev usvojen. (U vezi sa različitim postupanjem sudova videti, pored ostalih, i Odluku Už-1147/2008 od 3. juna 2010. godine).

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je ocenio da sama činjenica da je isti sud, Okružni sud u Beogradu, povodom iste činjenične i pravne situacije donosio različite odluke, stvorila pravnu nesigurnost kod podnosioca ustavne žalbe, te da ta okolnost samo po sebi predstavlja dovoljan razlog da se utvrdi postojanje povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava. Stoga je Ustavni sud, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu u tom delu usvojio, odlučujući kao u prvom delu tačke 1. izreke.

Ustavni sud je ocenio, budući da podnosilac ustavne žalbe nije podneo zahtev za naknadu nematerijalne štete u smislu člana 89. st. 2. do 3. Zakona o Ustavnom sudu, da je donošenje odluke kojom je utvrđena povreda prava na pravično suđenje i njeno objavljivanje u "Službenom glasniku Republike Srbije", dovoljno da se postigne adekvatna i pravična satisfakcija podnosiocu ustavne žalbe, pa je odlučio kao u tački 2. izreke.

6. Ocenjujući postojanje povrede prava na pravično suđenje i povrede prava na rad sa stanovišta navoda ustavne žalbe, Ustavni sud ukazuje da je Odlukom Ustavnog suda IU–412/2003 od 16. aprila 2010. godine utvrđeno da odredbe Zaključka Vlade Republike Srbije na koje se poziva podnosilac ustavne žalbe, nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. S obzirom na to da je predmetni parnični postupak pravnosnažno okončan pre objavljivanja navedene Odluke, te da podnosilac ustavne žalbe povrede Ustavom zajemčenih prava izvodi iz činjenice da je ostao uskraćen za isplatu iznosa zarade koja je utvrđena navedenim Zaključkom Vlade od 17. jula 2003. godine, Ustavni sud smatra da bi razmatranje žalbe u ovom delu bilo bespredmetno, imajući u vidu odredbe člana 60. st. 1. i 3. Zakona o Ustavnom sudu. Imajući u vidu izneto, a krećući se u granicama zahteva koji je u ustavnoj žalbi postavljen, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu odbacio ustavnu žalbu, jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka i odlučivanje, rešavajući kao u drugom delu tačke 1. izreke.

7. Povodom navoda o povredi načela zabrane diskriminacije iz člana 21. Ustava, Ustavni sud ocenjuje da nema osnova za tvrdnje da je osporenim aktima podnosilac ustavne žalbe na bilo koji način diskriminisan zbog nekog ličnog svojstva, niti su pruženi bilo kakvi dokazi u tom smislu, iako je Okružni sud u Beogradu u identičnim situacijama različito postupao i time povredio Ustavom zajemčeno pravo na pravično suđenje. Dakle, Ustavni sud nije utvrdio da je zbog nekog ličnog svojstva podnosiocu povređeno navedeno pravo zajemčeno Ustavom, što je neophodna pretpostavka da bi se mogla utvrditi povreda zabrane diskriminacije.

8. Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 24/08 i 27/08), doneo Odluku kao u izreci.

 

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša Slijepčević