Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu i utvrđuje povredu prava na suđenje u razumnom roku u dva izvršna postupka koja su trajala preko sedam, odnosno četiri godine. Podnosiocu žalbe dodeljuje se naknada nematerijalne štete zbog neefikasnog postupanja nadležnog suda.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi M. J. iz V, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 13. februara 2014. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba M. J. i utvrđuje da je u izvršnim postupcima koji su vođeni pred Osnovnim sudom u Vršcu u predmetima I. 173/10 i I. 902/10, povređeno pravo podnosi oca ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

2. Utvrđuje se pravo podnosioca ustavne žalbe na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 1.000 evra, u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde i državne uprave.

O b r a z l o ž e nj e

1. M. J. iz V, podneo je 16. novembra 2011. godine, preko punomoćnika M. V, advokata iz V, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv stava trećeg izreke rešenja Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 od 27. oktobra 2011. godine zbog povrede prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u izvršnim postupcima koji se vode pred Osnovnim sudom u Vršcu I. 173/10, I. 902/11 i 1094/11.

U ustavnoj žalbi je, pored ostalog, navedeno: da je podnosilac podneo predlog za izvršenje na osnovu izvršne isprave protiv izvršnog dužnika “V. v.” AD, V. i da je rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 1091/06 od 15. juna 2006. godine započet izvršni postupak koji se još uvek vodi pod brojem I. 173/10; da su od značaja i izvršni postupci koji se vode pred istim sudom u predmetima I. 902/10 i I. 1094/10 u kojima podnosilac pokušava da naplati svoje potraživanje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika i da mu je stavom trećim izreke rešenja osporenog rešenja I. 902/10 od 27. oktobra 2011. godine kojim je određen zastoj u postupku izvršenja povređeno pravo na pravično suđenje zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava. Predložio je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu, a istakao je i zahtev za naknadu nematrijalne štete.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US ) je po svojoj sadržini istovetna sa odredbom člana 170. Ustava, a stavom 2. istog člana je propisano da se ustavna žalba može izjaviti i ako nisu iscrpljena pravna sredstva, u slučaju kada je podnosiocu žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je izvršio uvid u celokupnu dokumentaciju priloženu kao dokaz uz ustavnu žalbu i spise predmeta Osnovnog suda u Vršcu I. 173/10 i I. 902/10, te je utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

3.1. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak I. 173/10

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe podneo je 14. juna 2006. godine, predlog za izvršenje Opštinskom sudu u Vršcu, protiv izvršnog dužnika „V. v.“ AD, V, radi namirenja potraživanja utvrđenog pravnosnažnom i izvršnom presudom Opštinskog suda u Vršcu P1. 1929/05 od 20. septembra 2005. godine za iznos potraživanja od 1.290.846,00 dinara , sa zakonskom zateznom kamatom počev od 5. septembra 2005. godine do isplate, popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika , i to odredive zalihe vina količina smeštenih u takovima koji se nalaze u vin skom podrumu i u drugim prostorijama sagrađenim na katastarskoj parceli broj 8747/2 Vršac, upisane u ZKUL 9996 KO Vršac 1.

Opštinski sud u Vršcu je doneo rešenje o izvršenju I. 1091/06 od 15. juna 2006. godine.

Prvostepenim sud je zaključcima od 5. oktobra i 27. oktobra 2006. godine odredio prodaju popisanih pokretnih stvari prema zapisniku od 16. juna 2006. godine, ali prva prodaja zakazana za 24. oktobar 2006. godine nije uspela, kao ni druga prodaja zakazana za 20. novembar 2006. godine.

Podneskom od 17. novembra 2006. godine punomoćnik izvršnog poverioca je predložio proširenje sredstva i načina izvršenja izvršenjem na sredstvima na računu izvršnog dužnika i na nepokretnostima.

Izvršni poverilac je 3. januara 2007. godine, podneo pritužbu na rad suda, s obzirom na to da je 17. novembra 2006. godine podneo predlog za izvršenje o kome izvršni sud nije odlučio, a iz odgovora na pritužbu izvršnog poverioca I. 842/06 od 4. januara 2007. godine, proizlazi da je nakon spajanja postupaka podnosioca sa postupkom ostalih izvršnih poverilada koji se sada vodi pod brojem I. 842/06, strankama ostavljen rok od tri dana da se izvršni dužnik izjasni na predloge nekih od izvršnih poverilaca za proširenje i promenu sredstva izvršenja, kao i da se izvršni poverioci izjasene na predlog izvršnog dužnika za odlaganje izvršnog postupka do okončanja postupka pred Trgovinskim sudom u Pančevu.

Zaključkom Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 17. januara 2007. godine su obavešteni izvršni poverioci o neuspeloj prodaji popisanih pokretnih stvari po zapisniku od 16. juna 2006. godine putem neposredne pogodbe.

Rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 17. januara 2007. godine, u stavu prvom izreke , odbijeni su predlozi izvršnih poverilaca i ovde podnosioca ustavne žalbe za proširenje sredstva i načina izvršenja plenidbom sredstava koja se vode na računu izvršnog dužnika i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika. Stavom drugim izreke rešenja je odbačen prigovor trećeg lica „V. V.“ AD, V. od 13. decembra 2006. godine kojim je tražio odlaganje izvršenja. Stavom trećim izreke rešenja je utvrđeno da je izvršni poverilac S. M. povukla predlog za proširenje sredstva i načina izvršenja plenidbom sredstava koja se vode na računu izvršnog dužnika i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika od 12. decembra 2006. godine. Stavom četvrtim izreke rešenja je naloženo izvršnim poveriocima da se u roku od tri dana izjasne da li traže da im se popisane pokretne stvari koje se nisu mogle prodati nakon isteka rokova određenih radi neposredne pogodbe, dosude.

Opštinskom sudu u Vršcu je 24. januara 2007. godine dostavljena procena tržišne vrednosti popisane opreme izvršnog dužnika.

Izvršni poverilac je izjavio žalbu na rešenje Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 17. januara 2007. godine u stavu prvom i četvrtom izreke, a nakon ročišta održanog 30. januara 2007. godine, spisi predmeta su dostavljeni Okužnom sudu u Pančevu.

Odlučujući o žalbi izvršnih poverilaca, Okružni sud u Pančevu je rešenjem Gž. 197/07 od 27. februara 2007. godine potvrdio rešenje Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 17. januara 2007. godine u pobijanim delovima kojim su odbijeni predlozi izvršnih poverilaca za proširenje srdstava i načina izvršenja i kojima se nalaže da se u roku od tri dana izjasne da li traže da im se popisane pokretne stvari koje se nisu mogle prodati nakon isteka rokova određenih radi neposredne pogodbe, dosude.

Rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 19. aprila 2007. godine, u stavu prvom izreke , određena je prodaja popisanih pokretnih stvari putem usmenog javnog nadmetanja u iznosu od 173.508.614,00 dinara. Stavom drugim izreke rešenja je utvrđeno da u izvršni postupak stupa kao poverilac „V. V.“ DOO, V. Stavom trećim izreke rešenja je obustavljen izvršni postupak u odnosu na poverioce, između ostalih i u odnosu na podnosioca ustavne žalbe. Stavom četvrtim izreke rešenja su odbijeni predlozi izvršnih poverilaca za proširenje sredstva i načina izvršenja plenidbom sredstava koja se vode na računu izvršnog dužnika. Stavom petim izreke Opštinski sud u Vršcu se oglasio nenadležnim za postupanje u ovom postupku, a stavom šestim je konstatovano da će po pravnosnažnosti spisi predmeta biti dostavljeni Trgovinskom sudu u Pančevu kao stvarno i mesno nadležnom sudu.

Izvršni poverilac je izjavio žalbu 27. aprila 2007. godine na rešenje Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 19. aprila 2007. godine

Odlučujući o žalbi, Okružni sud u Pančevu je rešenjem Gž. 819/07 od 17. maja 2007. godine delimično usvojio i delimično odbio žalbe izvršnih poverilaca, dok je žalbu izvršnog dužnika odbio kao neosnovanu, pa je pobijano rešnje Opštinskog suda u Vršcu I. 842/06 od 19. aprila 2007. godine potvrđeno u delu kojim je određena prodaja popisanih pokretnih stvari putem usmenog javnog nadmetanja, u delu kojim je određena tržišna vrednost pokretnih stvari i u delu kojim su odbijeni predlozi izvršnih poverilaca za proširenje sredstava i načina izvršenja plenidbom sredstava koja se vode na računu izvršnog dužnika, a ukinuo je u preostalom pobijanom delu.

Opštinski sud u Vršcu je rešenjem I. 404/07 od 25. juna 2007. godine naložio izvršnom dužniku da se po nalogu iz rešenja drugostepenog suda izjasni u roku od osam dana u skladu sa odredbom člana 176. stav 1. tačka 4 ) Zakona o privrednim društvima koji poverioci su dostavili izjavu o istupanju iz društva „V . V.“ DOO, V, da li je istima osporeno postojanje opravdanog razloga za istupanje, te da li su poverioci pokrenuli postupak pred nadležnim sudom za dokazivanje opravdanosti razloga za istupanje, odnosno dostavili zahtev na naknadu tržišne vrednosti udela i naknadu i da se izjasni da li je kapital privrednog subjekta koji se sastoji od unetih potraživanja preneo kao nenovčani udeo u osnovni kapital „V.V. v .“ DOO, V, te da o tome dostavi dokaz.

Izvršni dužnik je podneskom od 16. jula 2007. godine, postupio po rešenju suda.

Prema sadržini zapisnika o javnom nadmetanju od 7. avgusta 2007. godine, konstatovano je da izvršni dužnik nije dozvolio da se izvrši prodaja pokretnih stvari, a potom je pred prvostepenim sudom održano ročište 22. avgusta 2007. godine.

Opštinski sud u Vršcu je rešenjem I. 842/06 od 12. septembra 2007. godine, u stavu prvom izreke, odbio predlog „V. V.“ DOO, V. i „VV vino“ DOO, V. da stupe u izvršni postupak u svojstvu poverilaca. Stavom drugim izreke rešenja je odbijen predlog izvršnog dužnika da se izvršenje odloži. Stavom trećim izreke rešenja je obustavljen izvršni postupak u odnosu sve izvršne poverioce, osim u odnosu na izvršne poverioce označene u stavu šestom izreke, među kojima je i podnosilac ustavne žalbe. Navedenim rešenjem je određena i druga prodaja popisanih pokretnih stvari putem usmenog javnog nadmetanja, s tim što će biti zakazana naknadno.

Opštinski sud u Vršcu je rešenjem I. 404/07 od 12. oktobra 2007. godine obustavio postupak u odnosu na pojedine izvršne poverioce i u odnosu na njih ukinuo sprovedene izvršne radnje, a u odnosu na podnosioca ustavne žalbe je utvrdio da se vodi izvršni postupak.

Izvršni dužnik je podneskom od 27. marta 2008. godine obavestio izvršni sud da je Opštinski sud u Vršcu u predmetu Ki. 87/08 protiv izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe doneo rešenje o sprovođenju istrage, a rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 404/07 od 28. marta 2008. godine je obijen predlog izvršnog dužnika da se izvršni postupak prekine do pravnosnažnog okončanja krivičnog postupka protiv izvršnog poverioca.

Iz sadržine zapisnika o javnom nadmetanju od 31. marta 2008. godine proizlazi da je prodaja ostala bez uspeha, jer izvršni dužnik nije dozvolio punomoćnicima poverilca i kupcu da uđu u prostorije firme.

Opštinski sud u Vršcu je zaključkom I. 404/07 od 31. marta 2008. godine obavestio izvršne poverioce da mogu da stave predlog da im sud dosudi stvari, u kom slučaju će se smatradi da je izvršni poverilac namiren u visini koja odgovara ½ procenjene vrednosti stvari ili da predlože novu prodaju u roku od 30 dana od daobijanja zaključka.

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, nije podneo predlog da mu se dosude pokretne stvari na čuvanje.

Rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 404/07 od 22. aprila 2008. godine, u stavu prvom izreke , odbijeni su predlozi izvršnih poverilaca za promenu sredstava i načina izvršenja plenidbom sredstava koja se vode na računu izvršnog dužnika. Stavom drugim izreke rešenja je odbijen predlog izvršnog dužnika od 21. aprila 2008. godine za odlaganje izvršenja, a stavom trećim izreke je odbijen i predlog da se izvršni postupak obustavi. Stavom četvrtim izreke rešenja je odbačen prigovor trećeg lica „V . V.“ DOO, V, od 21. aprila 2008. godine.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, izvršnih poverilaca i „V . V.“ DOO, Okružni sud u Pančevu je rešenjem Gž. 1254/08 od 3. septembra 2008. ogdine potvrdio rešenja Opštinskog suda u Vršcu I. 404/07 od 28. marta, 8. aprila i 22. aprila 2008. godine.

Na ročištu održanom 27. novembra 2008. godine rešenjem je odbijen predlog izvršnog dužnika da se izvršenje odloži, određena je predaja popisanih pokretnih stvari izvršnim poveriocima na čuvanje za 16. decembar 2008. godine i određena je nova javna prodaja popisanih pokretnih stvari.

Opštinski sud u Vršcu je rešenjem I. 404/07 od 24. februara 2009. godine, u stavu prvom izreke , obustavio izvršni postupak u odnosu na izvršnog poverioca Z. D, a stavom drugim izreke je delimično obustavio izvršenje u odnosu na izvršnog poverioca B. T do visine iznosa od 524.342,24 dinara, a izvršni postupak je n astavljen radi naplate preostalog duga. Stavom trećim izreke rešenja delimično je obustavljen izvršni postupak u odnosu na izvršnog povrioca J. G. u odnosu na potraživanje po izvršnoj ispravi, a nastavljeno je u odnosu na troškove izvršnog postupka. Stavom četvrtim izreke rešenja je zakazano ročište za 23. mart 2009. godine, a stavom petim izreke je naloženo izvršnom dužniku da u roku od osam dana dostavi dokaz da li je izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe , u celosti naplatio svoje potraživanje po izvršnim isprava.

Pred prvostepenim sudom je održano ročište zakazano za 23. mart 2009. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 404/07 od 9. juna 2009. godine je, u stavu prvom izreke , izvršnom dužniku izrečena novčana kazna od 500.000,00 dinara. Stavom drugim izreke je ponovo naloženo izvršnom dužniku da sva popisana vozila na dan zakazane predaje preda izvršnim poveriocima, a stavom trećim izreke je odbijen predlog izvršnog dužnika da se izvršni postupak u odnosu na poverioce obustavi zbog ispunjenja obaveze. Stavom četvrtim izreke rešenja je odbijen predlog izvršnog dužnika da sud odredi zastoj izvršnog postupka do kraja kalendarske godine.

Opštinski sud u Vršcu je rešenjem I. 404/07 od 29. juna 2009. godine odbio predlog izvršnog dužnika da se izvršenje odloži i naložio je izvršnom poveriocu, ovde podnosiocu ustavne žalbe, da dostavi punomnoćje za zastupanje pod pretnjom posledica propuštanja.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Okružni sud u Pančevu je rešenjem Gž. 1243/09 od 31. avgusta 2009. godine potvrdio rešenja Opštinskog suda u Vršcu I. 404/07 od 27. novembra 2008. godine i I. 404/07 od 9. juna 2009. godine.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 173/10 od 30. decembra 2010. godine, prekinuo izvršni postuak do donošenja odluke o okončanju restrukturiranja, a rešenjem istog suda od 24. maja 2011. godine je nastavljen postupak izvršenja.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Viši sud u Pančevu je rešenjem Gž. 884/11 od 28. juna 2011. godine vratio Osnovnom sudu u Vršcu spis predmeta I. 173/10 radi otklanjanja procesnih nedostataka, a radi dostavljanja kompletiranog spisa predmeta u skladu sa Sudskim poslovnikom.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 173/10 od 27. jula 2011. godine izvršio ispravku rešenja I. 173/10 od 24. maja 2011. godine, u pogledu tačnog označenja izvršnih poverilaca u uvodu rešenja.

Rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 30. novembra 2011. godine spojeni su izvršni predmeti I. 1071/11, I. 1069/11, I. 1070/11, I. 742/11, I. 321/11 i I. 1051/11 sa I. 1071/11, a stavom drugim izreke rešenja je određen zastoj u postupku izvršenja I. 1071/11 do okončanja restrukturiranja subjekta privatizacije, s tim da će sud nastaviti postupak po službenoj dužnosti čim prestanu razlozi koji su izazvali zastajanje sa postupkom.

Postupak u predmetu I.1071/11 je nastavljen rešenjem Osnovnog suda u Vršcu od 2. avgusta 2012. godine.

Odlučujući o prigovoru izvršnog dužnika, Osnovni sud u Vršcu je rešenjem Ipv. (I) 99/12 od 24. avgusta 2012. godine, vratio spise predmeta I. 1071/11 radi ispravke osporenog rešenja.

Po dostavljanju ispravljenog prvostepenog rešenja I. 1071/11 od 11. septembra 2012. godine, veće Osnovnog suda u Vršcu Ipv. (I) 123/12 od 10. oktobra 2012. godine je odbilo prigovor izvršnog poverioca i potvrdilo rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 2. avgusta 2012.godine, ispravljeno rešenjem od 11. septembra 2012. godine.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 1071/11 od 24. januara 2013. godine, u stavu prvom izreke , utvrdio da se izvršni postupak vodi u odnosu na označene izvršne poverioce, a stavom drugim izreke je obustavio postupak i ukinuo sve sprovedene izvršne radnje u odnosu na izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe.

U odnosu na podnosioca, izvršni sud je utvrdio da je u predmetu I. 902/10, a po rešenjima istog suda I. 605/09 i I. 806/09 namiren u celosti.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Osnovni sud u Vršcu je rešenjem Ipv. (I) 16/13 od 22. februara 2013. godine vratio spise predmeta prvostepenom sudu radi odlučivanja o prigovoru izvršnog dužnika, a rešenjem veća drugostepenog suda Ipv. (I) 32/13 od 9. aprila 2013. godine je potvrđeno rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 24. januara 2013. godine.

Ustavni sud je uvidom u spise predmeta I. 1071/10 (stari broj I. 173/10), utvrdio da je navedenom predmetu spojen izvršni postupak I. 673/10 (stari broj I. 228/09) koji je pokrenut na osnovu predloga izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe , od 15. aprila 2009. godine, Opštinskom sudu u Vršcu kojim je predložen popis, plenidbom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika „V . v.“ AD, V, na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Vršcu P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine.

Opštinski sud u Vršcu je doneo rešenje o izvršenju I. 228/09 od 16. aprila 2009. godine.

Izvršni poverilac je podneskom od 6. novembra 2009. godine podneo predlog za promenu sredstva izvršenja na nepokretnosti izvršnog dužnika, a rešenjem Opštinskog suda u Vršcu I. 228/09 od 19. novembra 2009. godine je usvojen predlog izvršnog poverioca za promenu sredstva izvršenja i izvršenje plenidbom sredstava na računu izvršnog dužniika je obustavljeno, jer se izvršenje ima sprovesti prodajom nepokretne imovine izvršnog dužnika navedenom u predlogu za promenu sredstva izvršenja.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Viši sud u Pančevu je rešnjem Gž. 1058/10 od 9. marta 2010. godine ukinuo rešenje Opštinskog suda u Vršcu I. 228/09 od 19. novembra 2009. godine, a predlog izvršnog poverioca za promenu sredstva izvršenja od 6. novembra 2009. godine je odbačen.

Izvršni poverilac je podneskom od 13. aprila 2009. godine ponovo podneo predlog za promenu sredsta izvršenja na nepokretnosti izvršnog dužnika, a rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 673/10 od 21. aprila 2010. godine je usvojen predlog izvršnog poverioca za promenu sredstva izvšrenja i izvršenje plenidbom sredstava na računu je obustavljeno, jer se izršenje ima sprovesti prodajom nepokretne imovine izv ršnog dužnika navedenom u predlogu za promenu sredstva izvršenja.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 673/10 (stari broj I. 228/09) od 17. decembra 2010. godine prekinuo izvršni postupak do donošenja odluke o okončanju restrukturiranja nad izvršnim dužnikom.

Izvršni poverilac je podneskom od 18. marta 2011. godine predložio nastavak postupka, a rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 673/10 od 24. maja 2011. godine je nastavljen postupak.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Viši sud u Pančevu je rešenjem Gž. 887/11 od 28. juna 2011. godine potvrdio rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 673/10 od 24. maja 2011. godine.

Izvršni poverilac je podneskom od 12. septembra 2011. godine predložio da se spis predmeta spoji predmetu I. 404/07 (odnosno I. 173/10, novi broj I. 1071/11).

Kako su spisi predmeta Osnovnog suda u Vršcu I. 673/10 kojim je bilo određeno izvršenje na nepokretnosti izvršnog dužnika spojeni izvršnom postupku koji se vodio u predmetu I. 173/10 (novi broj I. 1071/11), to je rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 25. jula 2013. godine naloženo katastru nepokretnosti Vršac da izvrši brisanje zabeležbe rešenja o izvršenju I. 673/10 od 21. aprila 2010. godine.

Kako je izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe, podneskom od 31. jula 2013. godine u predmetu I. 228/09 (I. 673/10) predložio promenu sredstva izvršenja namirenjem sa računa izvršnog dužnika, to je zaključkom Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 23. avgusta 2013. godine određeno da se izvršenje radi naplate novčanog potraživanja izvršnog poverioca po presudi Opštinskog suda u Vršcu P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine, a po rešenju o izvršenju I. 637/10 , sprovede plenidbom računa izvršnog dužnika.

Rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 1071/11 od 24. oktobra 2013. godine je stavljen van snage zaključak istog suda od 23. avgusta 2013. godine, jer je izvršni sud utvrdio da je izvršni poverilac naplatio svoje potraživanje po presudi P1. 2/09 u predmetu I. 902/10.

3.2. Činjenice i okolnosti koje se odnose na izvršni postupak I. 902/10

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe podneo je 28. avgusta 2009. godine predlog Opštinskom sudu u Vršcu za izvršenje protiv izvršnog dužnika „V. v.“ AD, V, za iznos potraživanja od 1.689.890,00 dinara , na osnovu pravnosnažnih i izvršnih presuda Opštinskog suda u Vršcu P1. 1929/05 od 20. septembra 2005. godine i P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine , prenosom novčanih sredstava sa računa izvršnog dužnika na račun izvršnog poverioca.

Opštinski sud u Vršcu je doneo rešenje o izvršenju I. 605/09 od 30. septembra 2009. godine.

Odlučujući o žalbi izvršnog dužnika, Viši sud u Pančevu je rešenjem Gž. 335/10 od 16. februara 2010. godine potvrdio ožalbeno rešenje Opštinskog suda u Vršcu I. 605/09 od 30. septembra 2009. godine.

Izvršni poverilac je podneskom od 29. marta 2011. godine predložio nastavak postupka izvršenja.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 902/10 od 24. maja 2011. godine nastavio postupak.

Odlučujući o žalbi, Viši sud u Pančevu je rešenjem Gž. 890/11 od 28. juna 2011. godine ukinuo rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 od 24. maja 2011. godine i predmet vratio na ponovni postupak, jer nije bilo mesta donošenju rešenja o nastavku postupka, jer isti nije ni bio prekinut i izvršnom sudu je naloženo da od Narodne banke Srbije – Odeljenja za prinudnu naplatu u Kragujevcu zatraži izveštaj o tome da li se otpočelo sa sprovođenjem izvršenja po rešenju o izvršenju I. 605/09 od 30. septembra 2009. godine. Narodna banka Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu u Kragujevcu je dopisom od 17. avgusta 2001. godine obavestila izvršni sud da navedeno rešenje o izvršenju nije izvršavano usled nedostatka sredstava na računima izvršnog dužnika.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 902/10 od 27. oktobra 2011. godine, u stavu prvom izreke , spojio izvršni postupak I. 902/10 izvršnog poverioca, ovde podnosioca ustavne žalbe , protiv izvršnog dužnika „V . v.“ AD, V, i izvršni predmet I. 1094/10 (stari broj I. 806/09), tako što će se dalji postupak voditi pod brojem I. 902/10. (Naime, izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe , je podneo predlog za izvršenja 25. novembra 2009. godine Opštinskom sudu u Vršcu protiv izvršnog dužnika „V . v.“ AD, V, na novčanim sredstvima izvršnog dužnika u iznosu od 1.689.890,00 dinara, na osnovu pravnosnažnih i izvršnih presuda Opštinskog suda u Vršcu P1. 1929/05 od 20. septembra 2005. godine i P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine, popisom, procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika, a Opštinski sud u Vršcu je doneo rešenje o izvršenju I. 806/09 od 26. novembra 2009. godine). Stavom drugim izreke rešenja je naloženo Narodnoj banci Srbije da sprovede izvršenje rešenja I. 605/09 od 30. septembra 2009. godine i I. 806/09 od 26. novembra 2009. godine. Osporenim stavom trećim izreke ovog rešenja je zastao sa postupkom izvršenja u predmetu I. 902/10 do pravnosnažnog okončanja parničnog postupka u predmetu P1. 135/11 i okončanja restrukturiranja subjekta privatizacije.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 902/10 (stari broj I. 605/09) od 24. maja 2012. godine, u stavu prvom izreke , nastavio dalje sprovođenje izvršenja određeno rešenjima istog suda I. 605/09 od 30. septembra 2009. godine i I. 806/09 od 26. novembra 2009. godine , a stavom drugim izreke naloženo je Narodoj banci Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu u Kragujevcu da izvrši prenos novčanih sredstava sa računa izvšnog dužnika na račun izvršnog poverioca.

Odlučujući o prigovoru izvršnog dužnika, veće Osnovnog suda u Vršcu je rešenjm Ipv. (I.) 65/12 od 19. juna 2012. godine potvrdilo rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 od 24. maja 2012. godine.

Postupajući po zahtevu Osnovnog suda u Vršcu, Narodna banka Srbije – Odeljenje za prinudnu naplatu u Kragujevcu je dopisom od 8. jula 2013. godine obavestila sud da je rešenje Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 izvršeno u celosti 27. juna 2012. godine.

Osnovni sud u Vršcu je rešenjem I. 902/10 od 24. jula 2013. godine naložio katastru nepokretnosti Vršac da izvrši brisanje zabeleže rešenja I. 806/09 od 26. novembra 2009. godine.

Rešenjem Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 od 30. decembra 2013. godine je zaključen izvršni postupak, jer je izvršni sud obavešten od strane Narodne banke Srbije da je izvršni poverilac u potpunosti namiren po rešenju o izvršenju I. 605/09 i I. 806/09 u iznosu od 4.321.686,94 dinara dana 27. juna 2012. godine.

4. Odredbom Ustava, na čiju povredu ukazuje podnosilac u ustavnoj žalbi, utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.).

Zakonom o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS", broj 125/04), koji je stupio na snagu 23. februara 2005. godine, bilo je propisano: da se postupak izvršenja i postupak obezbeđenja pokreću na predlog poverioca (član 2. stav 1.); da izvršenje i obezbeđenje određuje i sprovodi sud (član 3.); da je u postupku izvršenja i obezbeđenja sud dužan da postupa hitno, da je o predlogu za izvršenje sud dužan da odluči u roku od tri dana od dana podnošenja predloga (član 5. st. 1. i 2.); da sud može, na predlog izvršnog poverioca odnosno izvršnog dužnika, u skladu sa ovim zakonom, odrediti drugo sredstvo izvršenja, odnosno obezbeđenja, umesto onoga koje je predloženo (član 8. stav 4.); da pored drugih slučajeva predviđenih ovim zakonom, izvršenje će se obustaviti po službenoj dužnosti kada je izvršna isprava pravosnažno, odnosno konačno, ukinuta, preinačena, poništena ili stavljena van snage, kao i kada je potvrda o izvršnosti pravosnažno ukinuta, da će sud po službenoj dužnosti obustaviti izvršenje ako se u toku izvršnog postupka, sve dok izvršenje ne bude sprovedeno, utvrdi da je potraživanje prestalo usled propasti predmeta izvršenja, smrti odnosno prestanka stranke koja nema pravnog sledbenika, prebijanja potraživanja i iz drugih zakonom određenih razloga i da će se rešenjem o obustavi izvršenja ukinuće se sve sprovedene izvršne radnje, ako se time ne dira u stečena prava trećih lica (član 68.); da se popisane stvari se po pravilu ostavljaju na čuvanje izvršnom dužniku, da će na na predlog izvršnog poverioca, sud stvari predati na čuvanje njemu ili trećem licu ako učini verovatnim da preti opasnost da budu oštećene, otuđene ili da im vrednost bude umanjena na drugi način i da t roškove čuvanja stvari snosi dužnik, kao i rizik propasti ili oštećenja stvari izuzev ako se propast odnosno oštećenje može pripisati u krivicu izvršnom poveriocu odnosno licu kome je stvar poverena na čuvanje (član 77. stav 1 i 2.).

Prema pravnom shvatanju utvrđenom na sednici Građanskog odeljenja Vrhovnog kasacionog suda od 22. februara 2011. godine, verifikovanom 24. februara 2011. godine, utvrđeno je da se izvršni postupci koji se odnose na naplatu novčanih potraživanja iz radnog odnosa utvrđenih izvršnim ispravama protiv dužnika, subjekta privatizacije u restrukturiranju, neće prekidati, a da će se prekinuti postupci nastaviti i okončati.

5.1. Ocenjujući osnovanost navoda ustavne žalbe o povredi prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u odnosu na osporeni izvršni postupak I. 173/10, Ustavni sud je nadležan da ceni povredu prava na suđenje u razumnom roku, Sud konstatuje da je period u kome se građanima Srbije jemče prava i slobode utvrđene Ustavom i obezbeđuje ustavnosudska zaštita u postupku po ustavnoj žalbi počeo da teče 8. novembra 2006. godine, danom stupanja na snagu Ustava Republike Srbije. Ustavni sud je konstatovao da je podnosilac podneo predlog za izvršenje Opštinskom sudu u Vršcu 14. juna 2006. godine. Ustavni sud nalazi da je za ocenu postojanja povrede navedenog ustavnog prava podnosioca bitan ceo period od podnošenja predloga za izvršenje 14. juna 2006. godine do donošenja rešenja kojim je obustavljen izvršni postupak i ukinute sve sprovedene izvršne radnje u odnosu na podnosioca 24. oktobar 2013. godine.

Analizirajući dužinu trajanja osporenog izvršnog postupka I. 173/10, Ustavni sud je utvrdio da je navedeni postupak trajao sedam godina i četiri meseca.

Navedeno trajanje izvršnog postupka samo po sebi ukazuje da postupak nije okončan u okviru razumnog roka. Međutim, razumna dužina trajanja sudskog postupka je relativna kategorija, koja zavisi od niza činilaca koji se moraju uzeti u obzir u svakom pojedinom slučaju prema njegovim specifičnim okolnostima. Složenost činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanje podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanje nadležnih sudova koji vode postupak, kao i priroda postavljenog zahteva, odnosno značaj prava o kome se odlučuje za podnosioca ustavne žalbe su kriterijumi koji utiču na ocenu dužine trajanja postupka i određuju da li je postupak okončan u okviru razumnog roka ili ne.

Ispitujući navedene kriterijume za utvrđivanje eventualne povrede prava na suđenje u razumnom roku u konkretnom slučaju, Ustavni sud je ocenio da u ovom predmetu nije bilo posebno složenih činjeničnih i pravnih pitanja o kojima bi se postupajući sud izjašnjavao.

Ocenjujući postupanje suda u izvršnom postupku, Ustavni sud je našao da izvršni sud, u konkretnom slučaju, nije preduzeo sve mere i radnje na koje je po zakonu bio obavezan kako bi se izvršenje sprovelo, odnosno izvršni poverilac namirio u razumnom roku.

Naime, izvršni sud u postupku izvršenja I. 173/10 i nakon više neuspelih javnih prodaja popisanih pokretnih stvari, izvršnim poveriocima nije dozvolio promenu sredstva i načina izvršenja, izvršenjem na računu izvršnog dužnika, iako je podnosilac takav predlog isticao podneskom od 17. novembra 2006. godine. Naime, Opštinski sud u Vršcu, podnosiocu ustavne žalbe, kao izvršnom poveriocu u toku izvršnog postupka I. 173/10, nije dozvolio promenu sredstva i načina izvršenja, namirenjem na novčanim sredstvima izvršnog dužnika u skladu sa članom 8. stav 4. ranije važećeg Zakona o izvršnom postupku. Prvostepeni sud je rešenjima od 17. januara i 19. aprila 2007. godine odbio predloge izvršnih poverilaca za promenu sredstva izvršenje, koja je u postupku po žalbi potvrdio drugostepeni sud. Nakon tri neuspele prodaje pokretnih stvari izvršnog dužnika, izvršni sud je pozvao izvršne poverioce da stave predloge da im se popisane pokretne stvari dosude i da se smatra da su namireni u visini koja odgovara ½ procenjene vrednosti stvari ili da predlože novu prodaju. Podnosilac ustavne žalbe nije predlagao da mu se popisane stvari izvršnog dužnika predaju na čuvanje.

Osim toga, izvršni sud je rešenjem I 173/10 od 30. decembra 2010. godine prekinuo izvršni postupak usled restrukturiranja izvršnog dužnika, a nakon pet meseci je nastavio postupak, iako je izvršni postupak pokrenut radi namirenja potraživanja iz radnog odnosa, utvrđenih pravnosnažnim presudama. Potom je rešenjem I. 1071/11 od 30. novembra 2011. godine odredio zastoj u postupku izvršenja do okončanja postupka restrukturiranja izvršnog dužnika, a nakon devet meseci je postupak izvršenja nastavljen.

Izvršni postupak u predmetu I. 173/10 je u odnosu na podnosioca ustavne žalbe je okončan rešenjem od 24. oktobra 2013. godine, kada je stavljen van snage zaključak prvostepenog suda od 23. oktobra 2013. godine kojim je određeno izvršenje radi naplate potraživanje izvršnog poverioca po rešenju o izvršenju I. 637/10.

Ustavni sud je utvrdio da je podnosilac ustavne žalbe izvršni postupak I. 173/10 vodio radi namirenja utvrđenog izvršnom ispravom, odnosno presudom Opštinskog suda u Vršcu P1. 1929/05 od 20. septembra 2005. godine, i to popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika, a da je navedenom izvršnom postupku spojen predmet I. 673/10 (stari broj I. 228/09) koji je izvršni poverilac, vodio pred istim sudom, ali radi namirenja potraživanja utvrđenog izvršnom ispravom , odnosno presudom Opštinskog suda u Vršcu P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine , i to popisom, procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika.

Bitna karakteristika izvršnog postupka je njegov prinudni karakter koji određuje osnovna načela tog postupka. Jedno od tih načela je načelo oficijelnosti koje od suda zahteva aktivno ponašanje sve do okončanja izvršnog postupka, te je sud dužan hitno da preduzima sve radnje koje treba da dovedu do sprovođenja izvršenja i okončanja izvršnog postupka, što u konkretnoj situaciji nije bio slučaj. Izvršni postupak se smatra okončanim sprovođenjem izvršenja ili donošenjem rešenja o obustavi postupka u zakonom izričito propisanim situacijama, do čega u konkretnom slučaju nije došlo. Osnovni razlog trajanja predmetnog izvršenja je neefikasno delovanje Opštinskog, odnosno Osnovnog suda u Vršcu, nepostupanje u rokovima propisanim zakonom i nekorišćenje svih procesnih ovlašćenja koja su sudu stajala na raspolaganju.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da je podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava, u izvršnom postupku koji se vodio pred Opštinskim, odnosno Osnovnim sudom u Vršcu u predmetu I. 173/10, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, usvojio ustavnu žalbu i odlučio kao u tački 1. izreke.

5.2. Ocenjujući osnovanost navoda ustavne žalbe o povredi prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u odnosu na osporeni izvršni postupak I. 902/10, Ustavni sud je u konkretnom slučaju uzeo u obzir celokupni period trajanja navedenog izvršnog postupka od podnošenja predloga za izvršenje 28. avgusta 2009. godine do donošenja rešenja o zaključenju izvršnog postupka od 30. decembra 2013. godine.

Izvršni poverilac, ovde podnosilac ustavne žalbe je vodio postupak izvršenja I. 902/10, protiv izvršnog dužnika “V. v.” AD, V, radi namirenja potraživanja po osnovu izvršne isprave, presude Opštinskog suda u Vršcu P1. 1929/05 od 20. septembra 2005. godine, izvršenjem na novčanim sredstvima izvršnog dužnika. Ustavni sud je utvrdio da je pred istim sudom, protiv istog izvršnog dužnika , po istoj izvršnoj ispravi, već vođen izvršni postupak I. 173/10, ali da izvršni sud nije predlog za izvršenje podnosioca smatrao predlogom za promenu sredstva i načina izvršenja potraživanja. Imajući u vidu navedeno, podnosilac ustavne žalbe je paralelno vodio dva izvršna postupka, protiv istog izvršnog dužnika, po istoj izvršnoj ispravi. Izvršnom postupku I. 902/10 spojen je izvršni postupak koji je izvršni poverilac vodio protiv izvršnog dužnika, na osnovu izvršne isprave, presude Opštinskog suda u Vršcu P1. 2/09 od 12. februara 2009. godine, radi namirenja na nepokretnostima izvršnog dužnika (kao i u predmetu I. 673/10 koji je bio spojen predmetu I. 173/10).

Ustavni sud je utvrdio da je izvršni postupak u predmetu I. 902/10 okončan za četiri godine i četiri meseca i ocenio da je nepostupanje Opštinskog suda u Vršcu u rokovima propisanim zakonom uticalo na dugo trajanje postupka u predmetu I. 902/10.

Ustavni sud je ocenio da je postavljeni zahtev u izvršnom postupku za podnosioca ustavne žalbe bio od značaja, s obzirom na to da je postupak pokrenut radi namirenja potraživanja iz radnog odnosa utvrđenog izvršnim ispravama. Ustavni sud je posebno imao u vidu i da je podnosilac paralelno vodio dva izvršna postupka po istim izvršnim ispravama, jer izvršni sud u postupku izvršenja u predmetu I. 173/10 nije dozvolio promenu sredstva i predmeta izvršenja na novčanim sredstvima izvršnog dužnika.

Na osnovu svega izloženog, Ustavni sud je utvrdio da je Opštinski, odnosno Osnovni sud u Vršcu odgovoran što je predmetni izvršni postupak neopravdano dugo trajao, te da je navedenim postupanjem toga suda podnosiocu ustavne žalbe povređeno pravo na suđenje u razumnom roku zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u izvršnom postupku koji se u predmetu I. 902/10 vodio pred Opštinskim i Osnovnim sudom u Vršcu, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, usvojio ustavnu žalbu i odlučio kao u tački 1. izreke.

6. Na osnovu odredbe člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 2. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnosioca ustavne žalbe zbog konstatovane povrede ustavnog prava ostvari utvrđenjem prava na naknadu nematerijalne štete u iznosu od 1.000 evra, u dinarskoj protivvrednosti obračunatoj po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava - razdeo Ministarstva pravde i državne uprave.

Prilikom odlučivanja o visini nematerijalne štete koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo zbog utvrđene povrede prava, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja za njeno utvrđenje, a posebno dužinu trajanja izvršnih postupaka. Ustavni sud smatra da navedeni novčani iznos predstavlja adekvatnu pravičnu naknadu za povredu prava koju je podnosilac ustavne žalbe pretrpeo zbog nedelotvornog postupanja sudova. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu postojeću sopstvenu praksu, praksu Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, ekonomsko-socijalne prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete kojom se oštećenom pruža odgovarajuće zadovoljenje.

7. Ocenjujući povredu prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u odnosu na stav treći izreke osporenog rešenja Osnovnog suda u Vršcu I. 902/10 od 27. oktobra 2011. godine kojim je određen zastoj u postupku izvršenja I. 902/10 do pravnosnažnog okončanja parničnog postupka koji se vdi pred Privrednim sduom u Pančevu P1. 135/11 i okončanju restrukturiranja subjekta privatizacije, Ustavni sud nalazi da je Osnovni sud u Vršcu rešenjem I. 902/10 od 24. maja 2012. godine nastavio dalje sprovođenje izvršnog postupka i naložio Narodnoj banci Srbije – Odeljenju za prinudnu naplatu potraživanja u Kragujevcu da sprovede izvršenje prenosom novčanih sredstava sa računa izvršnog dužnika na račun izvršnog poverioca, s obzirom na to da se izvršni postupci koji se odnose na naplatu novčanih potraživanja iz radnog odnosa utvrđeni izvršnim ispravama protiv izvršnog dužnika subjekta privatizacije, ne mogu prekidati.

Ustavni sud je stoga utvrdio da je ustavna žalba očigledno neosnovana, te je stoga u ovom delu odbacio ustavnu žalbu, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu.

8. Na osnovu svega iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1), člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br oj 103/13), doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Slični dokumenti

Už 5791/2011: Odluka o povredi prava na suđenje u razumnom roku u dva paralelna izvršna postupka