Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravično suđenje i imovinu
Kratak pregled
Ustavni sud usvaja ustavne žalbe bivših zaposlenih i utvrđuje povredu prava na imovinu zbog nenamirenja potraživanja u dugotrajnom stečajnom postupku. Određuje naknadu materijalne štete u visini utvrđenih potraživanja i nematerijalne štete u iznosu od po 800 evra.
Tekst originalne odluke
Republika SrbijaUSTAVNI SUD
Už-5903/2012
20.11.2014.
Beograd
Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran P. Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Fabrika opreme i mašina „Goša“ AD, Smederevska Palanka, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 20. novembra 2014. godine, doneo je
O D L U K U
Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Fabrike opreme i mašina „Goša“ AD, izjavljena protiv presude Vrhovnog kasacionog suda Prev. 39/11 od 9. februara 2012. godine.
O b r a z l o ž e nj e
1. Fabrika opreme i mašina „Goša“ AD, Smederevska Palanka, je podnela 12. jula 2012. godine, preko punomoćnika Dragana Jovanovića, advokata iz Smederevske Palanke, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Vrhovnog kasacionog suda Prev. 39/11 od 9. februara 2012. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje zajemčenog članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, prava na imovinu zajemčenog članom 58. Ustava i člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i člana 1. Protokola 1 uz Evropsku konvenciju.
Podnosilac je u ustavnoj žalbi, između ostalog, istakao: da je u vreme zaključenja aneksa trojnog ugovora bilo poznato da je kreditna obaveza koju tuženi preuzima prijavljena za Pariski klub poverilaca i da će dužniku po tom kreditu izvesno biti otpisan deo duga; da su radi postizanja vrednosne ekvivalencije prestacija ugovorne strane predvidele da će tužilac imati pravo na naknadu u visini otpisanog diskonta, odnosno da će razliku od 3.859.542,38 USD, što je predstavljalo iznos obračunate obaveze tužioca i iznosa koji će tuženi stvarno biti u obavezi da plati po ovom ugovoru, pripasti tužiocu; da je do definitivne realizacije otpusta duga, došlo zaključivanjem ugovora između Agencije za osiguranje depozita i tuženog od 6. aprila 2006. godine i aneksa uz taj ugovor od 10. aprila 2006. godine koji su za svoj predmet imali otpust duga po kreditu sa Bayerishe Vereinsbank, Minhen, kojim je tuženom izvršen direktan otpust duga u iznosu od 66%, a da je ostatak glavnice reprogramiran uz otplatu u polugodišnjim anuitetima do 2024. godine, na koji način se ostvario odložni uslov koji su tužilac i tuženi imali u vidu prilikom definisanja uslova preuzimanja duga na osnovu ugovora i aneksa; da je revizijski sud nalazi da su ugovorne odredbe na kojima tužilac zasniva svoje potraživanje, izgubile pravno dejstvo donošenjem Zakona o regulisanju odnosa između Savezne Republike Jugoslavije i pravnih lica i banka sa teritorije Savezne Republike Jugoslavije, koje su prvobitni dužnici i garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba; da zaključak revizijskog suda predstavlja proizvoljnu primenu materijalnog prava, jer navedeni zakon ni u jednoj svojoj odredbi ne predviđa stavljanje van snage ugovora o preuzimanju duga i uslova preuzimanja duga, koji su zaključen pre njegovog stupanja na snagu, niti posredno niti neposredno uređuje takve obligacione odnose; da podnosilac u vreme stupanja na snagu zakona nije bio dužnik, niti je banka bila garant za njegove obaveze prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, te da se odredbe ovog zakona nisu mogle primenjivati prema njemu i njegovim potraživanjima; da je podnosilac pet godina pre stupanja na snagu navedenog zakona prestao da bude dužnik prema inopoveriocu, te da je neodrživ zaključak revizijskog suda da su donošenjem navedenog zakona ugovorne odredbe na kojima tužilac zasniva svoje potraživanje izgubile pravno dejstvo; da je prema stavu revizijskog suda, derogirana ugovorna obaveza parničnih stranaka, jer je sporazumom o konsolidaciji duga između Vlade SRJ i Nemačke obuhvaćen predmetni kredit po kome je država dužnik inokreditoru, a tuženi dužnik državi; da je Zakon o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju, donet tri godine , posle Zakona o regulisanju odnosa za koji je sud utvrdio da je stavio van snage ugovorne odredbe o pravu tužioca na diskont; da revizijski sud zaključuje da je tužilac istupio iz materijalnopravnog odnosa po kreditu sa ino poveriocem, tek kada je zaključen sporazum o konsolidaciji duga između Vlade SRJ i Nemačke, što je suprotno odredbi člana 448. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima i da je revizijski sud u primeni materijalnog prava postupao proizvoljno , te da je osporenom presudom podnosilac lišen imovine koja je utvrđena pravnosnažnom presudom. Predložio je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu i poništi osporenu presudu.
2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.
U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.
3. Ustavni sud je iz sadržine ustavne žalbe, na osnovu uvida u priložene dokaze i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:
Presudom Trgovinskog suda u Beogradu P. 4759/08 od 24. juna 2009. godine, u stavu prvom izreke, je obavezan tuženi JP “Elektroprivreda Srbije“, Beograd da tužiocu, ovde podnosiocu ustavne žalbe, isplati iznos od 2.547.297,97 USD , sa domicilnom kamatom počev od 10. maja 2006. godine do isplate , u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS na dan plaćanja, a u stavu drugom izreke je obavezan tuženi da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 749.872,98 dinara. Iz obrazloženja presude proizlazi: da je predmet tužbenog zahteva potraživanje tužioca u visini od 66 % od iznosa 3.895.542,38 USD, što čini utuženi iznos od 2.547.297,97 USD, koje potraživanje je zasnovano na trojnom ugovoru zaključenom 23. januara 1997. godine , sa aneksom istog od 21. avgusta 1997. godine , između pravnog prethodnika tužioca, tuženog i „Beogradske banke“ AD, Beograd , o načinu izmirivanja obaveza „Beogradske banke“ AD po garancijama br. 112-10220 i 112-10223 kojima je banka garantovala plaćanje obaveze tuženog prema tužiocu za isporučenu opremu i uređaje povodom kojih garancija je banka obavezana pravnosnažnim presudama da izvrši isplatu tužiocu; da su se ugovorne strane saglasile da za izmirenje obaveze „Beogradske banke“ AD prema tužiocu po osnovu navedenih presuda tuženi preuzima dug i sve obaveze tužioca povodom ugovora o kreditu zaključenog sa kreditorom iz Nemačke od 19. februara 1990. godine, koji na dan 31. decembar 1996. godine iznosi 3.859.542,38 USD; da je istim članom bilo regulisano da ukoliko se u pregovorima sa ino poveriocem postigne diskont , tužilac ima pravo na naknadu u visini diskonta na način predviđen ovim članom, a rok plaćanja je (propisan članom 5. aneksa ugovora) 30 dana od dana zaključenja ugovora o diskontu sa ino kreditorom iz kreditne linije koju će obezbediti „Beogradska banka“ AD za račun tuženog; da je za iznos od 3.859.542,38 USD umanjena obaveza „Beogradske banke“ prema tužiocu i da je ugovorom o regulisanju obaveze prema Pepublici Crbiji koji je zaključen između agencije za osiguranje depozita i tuženog od 8. aprila 2006. godine, sa aneksom od 10. aprila 2006. godine, tuženom otpušten glavni dug u visini od 66%, a ostatak duga je reprogramiran za otplatu u polugodišnjim anuitetima do 2024. godine. Prvostepeni sud je prethodno utvrdio da su neosnovani prigovori tuženog u pogledu nedostatka aktivne i pasivne legitimacije, kao i prigovor zastarelosti tužiočevog potraživanja. Prvostepeni sud nalazi da tužilac svoje potraživanje ne zasniva na prinudnim propisima koji uređuju ugovore i odnose u vezi realizacije sporazuma sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba poverilaca, već na građanskopravnom ugovoru koji je zaključio sa tuženim, dok ugovor između Agencije za osiguranje depozita i tuženog kojim je definitivno izvršen otpust dela duga po kreditu Bayerische banke, predstavlja samo činjenicu koja se ostvarila, a koja je predstavljala ugovoreni odložni uslov za nastanak potraživanja tužioca prema tuženom.
Privredni apelacioni sud je presudom Pž. 3857/10 (2009) od 8. oktobra 2010. godine odbio kao neosnovanu žalbu tuženog i potvrdio ožalbenu prvostepenu presudu. Drugostepeni sud je našao da je prvostepeni sud pravilno utvrdio sve bitne i pravno relevantne činjenice koje su od značaja za odluku i na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje, pravilno je primenio materijalno pravo. Razloge koje je dao prvostepeni sud u svemu je prihvatio i drugostepeni sud.
Osporenom presudom Vrhovnog kasacionog suda Prev. 39/11 od 9. februara 2012. godine, je u stavu prvom izreke, usvojena revizija tuženog i preinačene su presude Privrednog apelacionog suda Pž. 3857/10 (2009) od 8. oktobra 2010. godine i Trgovinskog suda u Beogradu P. 4759/08 od 24. juna 2009. godine i presuđeno je tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za obavezivanje tuženog da tužiocu isplati iznos od 2.547.297,97 USD, sa domicilnom kamatom počev od 10. maja 2006. godine do isplate , u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS na dan isplate i troškove spora u iznosu od 749.872,98 dinara. Stavom drugim izreke ove presude je obavezan tužilac da tuženom naknadi troškove spora u iznosu od 875.936,49 dinara. Iz obrazloženja osporene revizijske presude proizlazi: da su nižestepeni sudovi kod utvrđenih činjenica i postavljenog tužbenog zahteva isti usvajali zaključujući da su ispunjeni uslovi iz ugovora o načinu izmiravanja obaveze „Beogradske banke“ AD po garancijama od 23. novembra 1997. godine i aneksa 1 tog ugovora, iz kojih proizilazi da su se stranke sporazumele da za iznos eventualno ostvarenog diskonta po kreditu ino kreditora tuženi ima obavezu da isti isplati tužiocu u roku od 30 dana od dana zaključenja ugovora o diskontu i da je tuženi ostvario diskont ugovorom o regulisanju obaveza sa Agencijom za osiguranje depozita u visini od 66%. Revizijski sud, dalje ističe, da je pogrešno rezonovanje nižestepenih sudova da prinudni propisi koji uređuju odnose u vezi realizacije sporazuma sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, u konkretnom slučaju, nisu od uticaja, jer je tužbeni zahtev tužioca zasnovan na građanskopravnom ugovoru koji je zaključio sa tuženim, jer su ugovorne odredbe na kojima tužilac zasniva svoje potraživanje izgubile pravno dejstvo donošenjem Zakona o regulisanju odnosa između Savezne Republike Jugoslavije i pravnih lica i banaka sa teritorije Savezn e Republike Jugoslavije, koje su prvobitni dužnici i garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba. Dalje nalazi da je preuzimanjem obaveze tužioca prema ino kreditoru u smislu trojnog ugovora tuženi postao u delu preuzetog duga dužnik inokreditora u smislu člana 448. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Pored toga, revizijski sud nalazi da je donošenjem Zakona o regulisanju odnosa sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba CPJ i pravnih lica i banaka sa teritoriji Repulike Srbije koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, država preuzela dug prema ino poveriocima, te da su članom 3. stav 1. navedenog zakona banke kao dužnici ili garanti prema ino poveriocima oslobođeni obaveze prema istima i stupili su u obaveze prema SRJ, odnosno republikama članicama pojedinačno , na način i pod uslovima predviđenim ovim zakonom. Naime, pravna lica koja su originalni dužnici prema ino poveriocima oslobođeni su obaveze prema istima i stupili su u obavezu prema banci. Iz sadržine revizijske presude, dalje , proizlazi da je Zakonom o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu preuzetih inostranih kredita, odnosno zajmova, čl . 2. i 3. propisano da se banke u stečaju, odnosno likvidaciji sa sedištem na teritoriji Republike Srbije oslobađaju obaveza prema ino poveriocima po osnovu kredita ili zajmova, a krajnji dužnici, pravna lica, odnosno njihovi pravni sledbenici oslobađaju se obaveza prema bankama u stečaju , odnosno u likvidaciji i stupaju u obavezu prema Republici Srbiji. Revizijski sud posebno ističe da je navedenim zakonskim odredbama derogirana ugovorna obaveza parničnih stranaka po kojoj je ostvareni diskont sa ino kreditorom tuženi dužan da isplati tužiocu u roku od 30 dana od dana zaključenja ugovora o diskontu sa ino kreditorom, jer je sporazumom o konsolidaciji duga SRJ zaključenim između Vlade SRJ, Republike Nemačke i Pariskog kluba obuhvaćen ovaj kredit sa stanjem duga na dan 22. mart 2002. godine u iznosu od 3.809.792,98 evra po kome je država dužnik ino kreditoru, a tuženi dužnik državi za deo preuzetog duga, iz čega sledi, da je za isti dug tužilac istupio iz obligacionopravnog odnosa bilo kao poverilac, bilo kao dužnik, te nema ni osnova da potražuje eventualni diskont koji je država ugovorila sa Republikom Nemačkom i ino kreditorom. Pored toga, nalazi da je za obligacionopravni odnos između parničnih stranaka relevantno da je preuzimanjem duga od strane tuženog po trojnom ugovoru tužilac namiren u pogledu potraživanja po garancijama i izvršnim presudama Privrednog suda u Beogradu navedenim u tom trojnom ugovoru u iznosu od 3.859.542,38 USD, a na koji način i u kom iznosu je to učinjeno je inter parters odnos između tuženog i Republike Srbije kao zakonskog preuzimaoca duga prema ino poveriocu i zakonskog poverioca prema tuženom za navedeni iznos duga. Preuzimanjem duga tuženi je u visini preuzetog duga od 3.895.542.38 USD izmirio potraživanje tužioca za isporučenu opremu za koju je bila izdata garancija, te bi se naplatom dosuđenih još 2.547.297,97 USD, sa domicilnom kamatom od 10. maja 2006. godine , za taj iznos neosnovano obogatio budući da je kauza zaključenja trojnog ugovora od 23. januara 1997. godine sa aneksom od 21. avgusta 1997. godine, namirenje potraživanja tužioca po osnovu isporuke opreme i uređaja za objekte tuženog.
4. Odredbama Ustava, na čiju se povredu poziva podnosilac ustavne žalbe , utvrđeno je: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.) i da se svakome jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (član 58. stav 1.).
Zakonom o obligacionim odnosima ("Službeni list SFRJ", br. 29/78, 39/85, 45/89 i 57/89 i "Službeni list SRJ", br. 31/93, (22/99, 23/99, 35/99, 44/99)) je propisano: da preuzimanjem duga preuzimalac stupa na mesto pređašnjeg dužnika, a ovaj se oslobađa obaveze, ali ako je u vreme poveriočevog pristanka na ugovor o preuzimanju duga preuzimalac bio prezadužen, a poverilac to nije znao niti je morao znati, pređašnji dužni ne oslobađa se obaveze, a ugovor o preuzimanju duga ima dejstvo ugovora o pristupanju dugu i da između preuzimaoca i poverioca postoji ista obaveza koja je dotle postojala između pređašnjeg dužnika i poverioca (član 448.).
Zakonom o regulisanju odnosa između Savezne Republike Jugoslavije i pravnih lica i banaka sa teritorije Savezne Republike Jugoslavije koje su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba ("Službeni list SRJ", br. 36/02 i 7/03) je propisano: da se ovim zakonom regulišu odnosi između Savezne Republike Jugoslavije koja, u skladu sa Zakonom o potvrđivanju Usaglašenog zapisnika o konsolidaciji duga Savezne Republike Jugoslavije ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/02), preuzima i reprogramira ili refinansira određene obaveze prema poveriocima Pariskog kluba i pravnih lica i banaka sa teritorije Savezne Republike Jugoslavije koje su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, da je cilj regulisanja odnosa iz stava 1. ovog člana smanjenje obaveza koje Savezna Republika Jugoslavija ima prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, odnosno olakšavanje izmirenja tih obaveza (član 1.); da se banka sa sedištem na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije koja je prvobitni dužnik ili garant prema poveriocima Pariskog kluba, odnosno banka koja je originalni dužnik prema poveriocima Londonskog kluba, ili njihovi pravni sledbenici, oslobađaju obaveza prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba i stupaju u obaveze prema Saveznoj Republici Jugoslaviji, odnosno republikama članicama pojedinačno, na način i pod uslovima utvrđenim ovim zakonom i da se pravna lica, odnosno njihovi pravni sledbenici sa sedištem na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije koj i su originalni dužnici prema poveriocima Pariskog kluba oslobađaju obaveza prema tim poveriocima i stupaju u obaveze prema banci iz stava 1. ovog člana, kao i da su domaće pravno lice za čiji je račun ugovor zaključila banka sa sedištem izvan teritorije Savezne Republike Jugoslavije, ili je za obaveze tog lica ta banka izdala garanciju, i domaće pravno lice čiji dug nije obezbeđen garancijom banke sa sedištem na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije - dužni da daju neopozivu garanciju plativu na prvi poziv na ukupan iznos svog duga, s pripadajućom kamatom, u korist republike članice na čijoj je teritoriji njihovo sedište (član 3.) i da su pravna lica, odnosno njihovi pravni sledbenici iz člana 3. stav 2. ovog zakona, obavezni da blagovremeno izmiruju svoje obaveze po kreditima prema banci iz člana 3. stav 1. tog zakona, pod uslovima koji ne mogu biti nepovoljniji od uslova ugovorenih sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, o čemu zaključuju poseban ugovor, kao i da se ugovor iz stava 1. ovog člana zaključuje u roku do 90 dana od dana kada banka iz tog stava donese odluku o emisiji akcija iz člana 4. ovog zakona (član 5.).
Odlukom Saveznog ustavnog suda IU br. 180/2002, 205/2002 i 256/2002 (“Sl užbeni list SRJ", broj 7/03, od 31. januara 2003. godine) je utvrđeno da odredba Zakona o regulisanju odnosa između Savezne Republike Jugoslavije i pravnih lica i banaka sa teritorije SRJ koje su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, u delu koji je izražen rečima: "pod uslovima koji ne mogu biti nepovoljniji od uslova ugovorenih sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba", nije u saglasnoti sa Ustavom SRJ i da ista prestaje da važi danom objavljivanja Odluke Saveznog ustavnog suda.
Zakonom o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu preuzetih inostranih kredita, odnosno zajmova ("Službeni glasnik RS", broj 45/05) je propisano: da se ovim zakonom uređuju odnosi Republike Srbije i banaka u stečaju, odnosno likvidaciji sa teritorije Republike Srbije koje su dužnici, odnosno originalni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, Međunarodnoj banci za obnovu i razvoj, Evropskoj investicionoj banci, Banci za razvoj Saveta Evrope i drugim inostranim poveriocima, u pogledu obaveza koje je po tim osnovima preuzela Republika Srbija, kao i odnosi Republike Srbije i krajnjih dužnika i poslovnih banaka krajnjih dužnika koje su garanti ili dužnici prema bankama u stečaju, odnosno likvidaciji po osnovu pomenutih kredita, odnosno zajmova (član 1.); da se banke u stečaju, odnosno likvidaciji sa sedištem na teritoriji Republike Srbije oslobađaju obaveza prema inostranim poveriocima po osnovu kredita, odnosno zajmova iz člana 1. ovog zakona, u slučaju kad su dužnici ili garanti prema drugim inostranim poveriocima, u slučaju kad je Republika Srbija te obaveze preuzela prema Zakonu o regulisanju odnosa između Savezne Republike Jugoslavije i pravnih lica i banaka sa teritorije Savezne Republike Jugoslavije koje su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba („Službeni list SRJ“, br. 36/02 i 7/03) ili dužnici ili garanti prema inostranim poveriocima, u drugim slučajevima kad je Republika Srbija, u skladu sa zakonom, preuzela ili će preuzeti obaveze po osnovu inostranih kredita, odnosno zajmova (član 2. stav 4. i 5.); da se krajnji dužnici - pravna lica, odnosno njihovi pravni sledbenici sa sedištem na teritoriji Republike Srbije, u pogledu čijih je obaveza banka u stečaju, odnosno likvidaciji dužnik, odnosno originalni dužnik ili garant u smislu člana 2. ovog zakona, oslobađaju obaveza prema bankama u stečaju, odnosno likvidaciji i stupaju u obavezu prema Republici Srbiji (član 3.).
5. Razmatrajući navode o povredi prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava i člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u odnosu na osporenu presudu Vrhovnog kasacionog suda Prev. 39/11 od 9. februara 2012. godine, Ustavni sud nalazi da podnosilac ističe pogrešnu primenu materijalnog prava, i to da je odredbama čl. 2. i 3. Zakona o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu preuzetih inostranih kredita, odnosno zajmova derogirana ugovorna obaveza po kojoj tužilac ima pravo da potražuje ostvareni diskont po kreditu.
S obzirom na to da se odredba člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije sadržinski ne razlikuje od navedene odredbe Evropske konvencije, Ustavni sud je postojanje povred e prava cenio u odnosu na označenu odredbu Ustava.
Ustavni sud i u ovom predmetu konstatuje da u postupku po ustavnoj žalbi nije nadležan da preispituje zaključke i ocene redovnih sudova u pogledu utvrđenog činjeničnog stanja, kao ni način na koji su redovni sudovi primenili pravo u postupku radi odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe. U tom smislu, zadatak Ustavnog suda je da ispita da li je u tom postupku, od strane redovnih sudova, došlo do povrede ili uskraćivanja Ustavom garantovanih prava i da li je primena procesnog i/ili materijalnog prava bila proizvoljna ili diskriminaciona, čime bi ukazala na očiglednu arbitrernost i nepravičnost u postupanju redovnih sudova, a na štetu podnosioca ustavne žalbe. Dakle, Ustavni sud kod ocene navoda ustavne žalbe o povredi ovog prava, sagledavajući sprovedeni postupak kao jedinstvenu celinu, utvrđuje da li je postupak bio vođen na način koji je podnosiocu ustavne žalbe osigurao pravo na pravično suđenje.
Ustavni sud, pre svega konstatuje, da predmet potraživanja tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe predstavlja 66 % od iznosa 3.895.542,38 USD, što čini utuženi iznos od 2.547.297,97 USD, koji je zasnovan na trojnom ugovoru zaključenom 23. januara 1997. godine, sa aneksom istog od 21. avgusta 1997. godine , između pravnog prethodnika tužioca, tuženog i „Beogradske banke“ AD, Beograd , o načinu izmirivanja obaveza „Beogradske banke“ po dve bankarske garancije kojima je navedena banka garantovala plaćanje obaveze tuženog prema tužiocu za isporučenu opremu i uređaje. Ustavni sud dalje konstatuje da je povodom navedenih garancija banka obavezana pravnosnažnim presudama da izvrši isplatu tužiocu, a da su se ugovorne strane saglasile da za izmirenje obaveze „Beogradske banke“ prema tužiocu po osnovu navedenih presuda tuženi preuzme dug i sve obaveze tužioca povodom ugovora o kreditu zaključenog sa inokreditorom za koje je „Beogradska banka“ izdala garanciju, kao i da ukoliko se u pregovorima sa ino poveriocem postigne diskont , tužilac ima pravo na naknadu u visini diskonta na način predviđen trojnim ugovorom. Pored toga, Ustavni sud konstatuje da je za iznos od 3.859.542,38 USD, umanjena obaveza „Beogradske banke“ prema tužiocu i da je ugovorom o regulisanju obaveze prema Pepublici Crbiji koji je zaključen između Agencije za osiguranje depozita i tuženog od 8. aprila 2006. godine , sa aneksom od 10. aprila 2006. godine, tuženom otpušten glavni dug u visini od 66%, a ostatak duga je reprogramiran za otplatu u polugodišnjim anuitetima do 2024. godine.
Polazeći od odredbi Zakona o regulisanju obaveza između SRJ i pravnih lica i banaka sa teritorije SRJ koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba, proizlazi da je dug domaće banke kojoj je kredit odobren ili koja je izdala garanciju za domaće pravno lice prestao u odnosu na stranog kreditora, potpisivanjem Sporazuma SRJ i stranih poverilaca.
Pored toga, posebna pravna situacija je nastala, jer je krajnji korisnik kredita, u konkretnom slučaju tuženi, preuzeo dug tužioca po osnovu trojnog ugovora i aneksa, a banka je kao garant za obaveze tužioca, a kasnije obaveze tuženog prema ino kreditoru, stupanjem na snagu Zakona o regulisanju odnosa Republike Srbije i banka u stečaju oslobođena obaveze prema stranom kreditoru i postala je dužnik države.
Ustavni su nalazi da su prvostepeni i drugostepeni sud utvrdili da tužilac svoje potraživanje ne zasniva na prinudnim propisima koji uređuju ugovore i odnose u vezi realizacije sporazuma sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba poverilaca, već na građanskopravnom ugovoru koji je zaključio sa tuženim, dok ugovor između Agencije za osiguranje depozita i tuženog kojim je definitivno izvršen otpust dela duga po kreditu Bayerische banke, predstavlja samo činjenicu koja se ostvarila, a koja je predstavljala ugovoreni odložni uslov za nastanak potraživanja tužioca prema tuženom.
Međutim, revizijski sud nalazi da je preuzimanjem obaveze tužioca prema ino kreditoru, tuženi trojnim ugovorom postao u delu preuzetog duga dužnik inokreditora u smislu člana 448. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Stupanjem na snagu Zakona o regulisanju odnosa sa poveriocima Pariskog i Londonskog kluba CPJ i pravnih lica i banaka sa teritorije Repulike Srbije koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Parskog i Londonskog kluba, država je preuzela dug prema ino poveriocima, a istim je “Beogradska banka” AD kao garant prema ino poveriocu oslobođena obaveze prema istom i stupila je u obavezu prema SRJ. Nakon toga je stupanjem na snagu Zakona o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju po osnovu preuzetih inostranih kredita, banka u stečaju oslobađena obaveze prema ino poveriocu po osnovu kredita, a krajnji dužnik, pravno lice, odnosno tuženi kao preuzimalac duga tužioca, je oslobođen obaveze prema banci u stečaju i stupio je u obavezu prema Republici Srbiji.
Ustavni sud nalazi da je revizijski sud izveo ustavnopravno prihvatljiv zaključak da je navedenim zakonskim odredbama derogirana ugovorna obaveza parničnih stranaka po kojoj je ostvareni diskont sa ino kreditorom tuženi dužan da isplati tužiocu, jer je Sporazumom o konsolidaciji duga SRJ zaključenim između Vlade SRJ i Republike Nemačke i Pariskog kluba poverilaca obuhvaćen ovaj kredit sa stanjem duga na dan 22. marta 2002. godine u iznosu od 3.809.792,98 evra po kome je država dužnik ino kreditoru, a tuženi dužnik državi za deo preuzetog duga, iz čega sledi da je za isti dug tužilac istupio iz obligacionopravnog odnosa bilo kao poverilac, bilo kao dužnik, te nema ni osnova da potražuje eventualni diskont koji je država ugovorila sa Republikom Nemačkom i ino kreditorom.
Ustavni sud, imajući u vidu prethodno navedeno , nalazi da je osporena presuda revizijskog suda zasnovana na jasnim, preciznim, logičnim i argumentovanim stavovima, te da takvo da obrazloženje osporene persude nije paušalno i da očigledno zadovoljava standarde pravičnog suđenja. Stoga je Ustavni sud utvrdio da osporenom presudom Vrhovnog kasacionog suda Prev. 39/11 od 9. februara 2012. godine nije povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe na pravično suđenje garantovano odredbom člana članom 32. stav 1. Ustava, pa je , na osnovu odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS" br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US), ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu .
Kako je Ustavni sud prethodno utvrdio da osporenim presudama nije povređeno pravo podnosioca ustavne žalbe garantovano odredbom člana 32. stav 1. Ustava, to je ocenjeno da nema osnova ni za tvrdnju o povredi prava na imovinu zajemčenog odredbom člana 58. stav 1. Ustava.
6. Na osnovu svega iznetog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu , Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.
PREDSEDNIK VEĆA
Vesna Ilić Prelić