Odluka Ustavnog suda o ustavnoj žalbi u imovinskopravnom sporu

Kratak pregled

Ustavni sud odbija žalbu kojom se traži utvrđenje zajedničke svojine na stanu. Potvrđeno je stanovište nižih sudova da sporne prostorije predstavljaju poseban stan, a ne zajednički deo zgrade, te vlasnici drugih stanova nemaju pravo zajedničke nedeljive svojine. Povreda prava na suđenje u razumnom roku nije utvrđena.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Kornelije Seleš iz Subotice, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 13. maja 2010. godine, doneo je

 

O D L U K U

1. Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Kornelije Seleš izjavljena protiv presude Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04 od 14. aprila 2005. godine i presude Okružnog suda u Subotici Gž. 387/06 od 30. marta 2007. godine.

2. Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Kornelije Seleš izjavljena zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava, u postupku koji se vodio u predmetu Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04.

 

O b r a z l o ž e nj e

 

1. Kornelija Seleš iz Subotice je, preko punomoćnika Miodraga R. Batinića, advokata iz Subotice, podnela Ustavnom sudu 8. januara 2008. godine ustavnu žalbu protiv presude Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04 od 14. aprila 2005. godine i presude Okružnog suda u Subotici Gž. 387/06 od 30. marta 2007. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i suđenje u razumnom roku zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, kao i zbog povrede prava na jednaku zaštitu prava zajemčenog odredbom člana 36. stav 1. Ustava.

U ustavnoj žalbi je navedeno da je osporenom presudom Opštinskog suda u Subotici odbijen tužbeni zahtev podnositeljke ustavne žalbe radi utvrđenja da na zajedničkim delovima zgrade upisanim u zemljišnoknjižni uložak broj 12074/7 katastarska opština Stari grad, Subotica, kao stan broj 7, vlasnici posebnih delova te zgrade imaju pravo zajedničke nedeljive svojine. Prema navodima podnositeljke, sporne prostorije su, u vreme važenja Zakona o svojini na delovima zgrada, bile u funkciji stana namenjenog za nastojnika zgrade i kao takve su korišćene, a odredbom člana 5. navedenog zakona bilo je propisano da stan namenjen za nastojnika zgrade predstavlja zajedničke delove zgrade, na kojima sopstvenici posebnih delova zgrade imaju trajno pravo korišćenja. Podnositeljka ustavne žalbe navodi da je prvostepeni sud pogrešno zaključio da je postojao pravni osnov za promenu svojinskog režima predmetne nekretnine, te da prostorije koje su zajednička nedeljiva svojina vlasnika posebnih delova zgrade nisu mogle biti pretvorene u društvenu svojinu na osnovu rešenja Komisije za distribuciju i zamenu stanova u preduzeću "Standard". Podnositeljka ustavne žalbe smatra da su "priznavanjem prava svojine bez da postoji bilo kakav pravni osnov za promenu režima svojine" sudovi u predmetnom postupku povredili njeno pravo na pravično suđenje, kao i pravo na jednaku zaštitu prava. Takođe, podnositeljka navodi da je postupak u predmetnoj stvari trajao skoro 12 godina i to zbog nestručnosti i neažurnosti sudova, te smatra da joj je povređeno i pravo na suđenje u razumnom roku. Iz navedenih razloga, podnositeljka predlaže da Ustavni sud utvrdi da su joj osporenim presudama povređena navedena Ustavom zajemčena prava, te da osporene presude poništi.

2. Saglasno članu 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovom ustavnosudskom predmetu:

Kućni savet zgrade Engelsova 4 u Subotici podneo je 26. jula 1995. godine Opštinskom sudu u Subotici tužbu radi utvrđenja protiv opštine Subotica. U tužbi je predloženo da sud donese presudu kojom će usvojiti tužbeni zahtev i kojom će utvrditi da nekretnina upisana u zemljišnoknjižni uložak broj 12074/7 katastarska opština Stari grad, stan broj 7 u suterenu stambeno-poslovne zgrade u Subotici, sa ulazom iz Engelsove 4, površine 41.38 m², u jednospratnoj stambeno-poslovnoj zgradi sa dva ulaza Engelsova 4 i Lenjinov park 3, sagrađenoj na parceli broj 3797, upisanoj u zemljišnoknjižni uložak broj 12074, ne predstavlja stan u smislu odredaba Zakona o stanovanju. Takođe, predloženo je da sud obaveže tuženu da prizna i trpi da se po osnovu takve presude izvrši promena namene prostorija, te da se iste upišu kao zajedničke prostorije. Povodom navedene tužbe formiran je predmet P. 1152/95.

Postupajući u navedenom predmetu, Opštinski sud u Subotici doneo je 17. decembra 1996. godine presudu zbog izostanka P. 1152/95. Protiv navedene presude tužena je uložila žalbu, sa predlogom za povraćaj u pređašnje stanje. Rešenjem Opštinskog suda u Subotici P. 1152/97 od 8. maja 1997. godine nije dozvoljen povraćaj u pređašnje stanje po predlogu tužene. Protiv navedenog rešenja tužena je izjavila žalbu.

Okružni sud u Subotici, rešavajući o žalbi tužene protiv presude zbog izostanka i protiv rešenja kojim nije dozvoljen povraćaj u pređašnje stanje, doneo je rešenje Gž. 998/97 od 29. maja 1997. godine kojim je usvojio žalbu tužene, ukinuo pobijanu presudu i rešenje, a predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje.

U ponovnom postupku predmet je zaveden pod novim brojem P. 1272/98. Na ročištu za glavnu raspravu održanom 17. septembra 1998. godine preciziran je tužbeni zahtev, tako što je kao tužilac označena Stambena zgrada Engelsova 4, Subotica. Podneskom od 6. novembra 1998. godine tužena je istakla prigovor nedostatka aktivne legitimacije na strani Mikloša Gemešija kao predsednika Skupštine stambene zgrade Engelsova 4, Subotica. Podneskom od 9. marta 1999. godine, u kome je označeno da se radi o tužbi, kao novi tužilac u parnicu je stupio Mikloš Gemeši iz Subotice. Na ročištu održanom 15. marta 1999. godine tužba je proširena i na Republiku Srbiju, koja je, preko svog zastupnika, dopisom od 2. avgusta 1999. godine pristala na subjektivno proširenje tužbe.

Opštinski sud u Subotici je 23. oktobra 2000. godine doneo rešenje P. 1272/98 kojim je odbacio tužbu Stambene zgrade od 26. jula 1995. godine kao nedozvoljenu, a isti sud je rešenjem P. 1272/98 od 19. juna 2001. godine odbacio i tužbu Mikloša Gemešija od 9. marta 1999. godine kao nedozvoljenu. Protiv navedenih rešenja tužioci su izjavili žalbe.

Rešavajući o žalbi Mikloša Gemešija protiv rešenja Opštinskog suda u Subotici P. 1272/98 od 19. juna 2001. godine, Okružni sud u Subotici je 21. decembra 2001. godine doneo rešenje Gž. 1053/01 kojim je uvažio žalbu, ukinuo pobijano rešenje i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje. Takođe, Okružni sud u Subotici je istog dana doneo i rešenje Gž. 1053/01 kojim je usvojio žalbu Stambene zgrade Engelsova 4, Subotica, ukinuo rešenje Opštinskog suda u Subotici P. 1272/98 od 23. oktobra 2000. godine i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje.

U ponovnom postupku predmet je dobio novi broj P. 155/02. Rešenjem Opštinskog suda u Subotici P. 155/02 od 13. marta 2002. godine određen je prekid postupka u odnosu na tužioca Stambenu zgradu Engelsova 4, Subotica. Protiv tog rešenja navedeni tužilac je izjavio žalbu.

Okružni sud u Subotici, rešavajući o žalbi tužioca, doneo je rešenje Gž. 641/02 od 27. septembra 2002. godine kojim je uvažio žalbu tužioca, ukinu rešenje Opštinskog suda P. 155/02 i predmet vratio prvostepenom sudu na dalji postupak.

Predmet je u ponovnom postupku dobio broj P. 2110/02. Na ročištu za glavnu raspravu održanom 17. decembra 2002. godine pristupila je kao novi tužilac u parnici Kornelija Seleš iz Subotice, ovde podnositeljka ustavne žalbe, umesto ranijeg tužioca Mikloša Gemešija. Tužilac je na istom ročištu označio kao umešače Roberta Segija, Slobodana Kustudića i Vjeru Kustudić, kao vlasnike posebnih delova predmetne zgrade. Dopisom koji je predat sudu na ročištu od 20. januara 2003. godine, tužilac je kao umešača označio i Prvu preduzetničku banku a.d. Beograd, filijala u Subotici.

Opštinski sud u Subotici doneo je rešenje P. 2110/02 od 20. januara 2003. godine kojim je odbacio tužbe tužilaca od 26. jula 1995. godine i 9. marta 1999. godine kao nedozvoljene. Protiv navedenog rešenja tužioci su uložili žalbe.

 

Okružni sud u Subotici, rešavajući o žalbi tužilaca, doneo je 15. marta 2004. godine rešenje Gž. 348/03 kojim je uvažena žalba tužilaca, ukinuto rešenje Opštinskog suda u Subotici P. 2110/02 od 20. januara 2003. godine i predmet vraćen prvostepenom sudu, drugom veću, na odlučivanje. U obrazloženju rešenja drugostepeni sud je naveo da je potrebno dopuniti dokazni postupak i utvrditi činjenice na koje je ukazano u tom rešenju. Takođe je ukazano da je deo tužbenog zahteva kojim se traži utvrđenje da predmetni stan predstavlja zajedničke prostorije predstavlja utvrđenje činjenica, a da se prema članu 187. Zakona o parničnom postupku tužbom ne može tražiti utvrđenje činjenice. Predmet je vraćen prvostepenom sudu 30. juna 2004. godine, a strankama u postupku je pismeni otpravak rešenja dostavljen 5. jula 2004. godine.

U ponovnom postupku predmet se vodio pod brojem P. 1199/04. Na ročištu za glavnu raspravu održanom 7. marta 2005. godine tužioci su preinačili tužbeni zahtev tako da glasi: utvrđuje se da na zajedničkim delovima zgrade upisanim u zemljišnoknjižni uložak broj 12074/7 katastarska opština Stari grad, stan broj 7, u suterenu stambeno-poslovne zgrade u Subotici, sa ulazom iz Engelsove 4, dvosoban, površine 41.38 m², u jednospratnoj stambeno-poslovnoj zgradi sa dva ulaza Engelsova 4 i Lenjinov park 3, sagrađenoj na parceli broj 3797, upisanoj u zemljišnoknjižni uložak broj 12074, vlasnici posebnih delova zgrade, upisane u zemljišnoknjižni uložak broj 12074 katastarske opštine Stari Grad, imaju pravo zajedničke nedeljive svojine, te da su tuženi dužni da priznaju i trpe da se opisana promena po pravnosnažnosti ove presude sprovede u zemljišnim knjigama, kao i da se naloži Zemljišnoknjižnom odeljenju ovog suda da po pravnosnažnosti ove presude sprovede navedenu promenu u odgovarajućem zemljišnoknjižnom ulošku. Precizirano je i da se u svojstvu tužioca javlja Stambena zgrada Engelsova 4, Subotica i Kornelija Seleš iz Subotice, ovde podnositeljka ustavne žalbe, dok Robert Segi, Slobodan Kustudić, Vjera Kustudić i Prva preduzetnička banka a.d. Beograd, filijala u Subotici, imaju svojstvo umešača. Konstatovano je i da se Mikloš Gemeši iz Subotice pojavljuje u svojstvu punomoćnika Kornelije Seleš. U ovoj fazi postupka održana su dva ročišta za glavnu raspravu (7. marta i 8. septembra 2005. godine), dok su odložena tri zakazana ročišta (18. aprila, 26. maja i 30. juna 2005. godine), zbog sprečenosti postupajućeg sudije.

Opštinski sud u Subotici doneo je 26. septembra 2005. godine presudu P. 1199/04 kojom je u prvom stavu izreke odbio tužbeni zahtev tužilaca radi utvrđenja da na predmetnoj nepokretnosti, kao zajedničkim delovima zgrade, vlasnici posebnih delova zgrade imaju pravo zajedničke nedeljive svojine, te da su tuženi dužni da priznaju i trpe da se opisana promena po pravnosnažnosti ove presude sprovede u zemljišnim knjigama, kao i da se naloži Zemljišnoknjižnom odeljenju tog suda da po pravnosnažnosti ove presude sprovede navedenu promenu u odgovarajućem zemljišnoknjižnom ulošku. U drugom stavu izreke presude odbijen je prigovor tužene prvog reda u pravcu nedostatka aktivne legitimacije na strani Mikloša Gemešija kao predsednika Skupštine stambene zgrade Engelsova 4, Subotica.

U obrazloženju presude navedeno je da je sud u sprovedenom parničnom postupku utvrdio: da je podnositeljka ustavne žalbe vlasnica stana broj 2, koji se nalazi u jednospratnoj stambeno-poslovnoj zgradi koja ima dva ulaza, jedan iz Engelsove broj 4 i drugi iz Lenjinovog parka broj 3; da je podnositeljka ustavne žalbe stekla pravo svojine na navedenom stanu na osnovu ugovora o poklonu koji je zaključila 10. septembra 1996. godine sa svojim ocem Miklošom Gemešijem, koji se u predmetnom postupku pojavljuje kao zastupnik Stambene zgrade Engelsova 4; da je rešenjem Opštinskog suda u Subotici Dn. 3091/90 od 25. jula 1990. godine izvršeno etažiranje zgrade, te da predmetne prostorije u suterenu, sa ulazom iz Engelsove broj 4 i to dve sobe, kuhinja i ostava, ukupne površine 41,38 m² predstavljaju stan broj 7, i da su uknjižene kao stan u društvenoj svojini, a da je za nosioca prava korišćenja i raspolaganja na stanu uknjižena opština Subotica; da navedeni stan broj 7 predstavlja predmet spora; da su stan u ranijem periodu pre etažiranja koristili nastojnici zgrade i to do 9. februara 1973. godine, a nakon toga je stan dodeljen na korišćenje kao nosiocima stanarskog prava prvo Luki Bugarskom, a potom Draganu Sanaderu, koji je predmetni stan koristio do 15. decembra 1982. godine; da je 23. septembra 1987. godine kućni savet zgrade Miklošu Gemešiju dodelio predmetni stan na korišćenje u zamenu za polovinu vešernice koju je on do tada koristio; da je Sekretarijat za urbanizam, građevinarstvo i stambeno-komunalne poslove Skupštine opštine Subotica 13. decembra 1990. godine doneo rešenje broj 361-206/90-08 kojim se predmetni stan zbog neuslovnosti za stanovanje izuzima iz Fonda stanova i da se predaje kućnom savetu zgrade Engelsova broj 4 u Subotici na korišćenje; da je kućni savet zgrade Engelsova broj 4 u Subotici sa Miklošom Gemešijem 28. decembra 1990. godine zaključio ugovor o korišćenju zajedničkih prostorija, kojim je Miklošu Gemešiju dato pravo korišćenja spornih prostorija, odnosno predmetnog stana, a konstatovano je da pravo korišćenja na tim prostorijama pripada svakdašnjem vlasniku stana broj 2; da o navedenom ugovoru kućni savet nije obavestio opštinu Subotica; da je Odeljenje za imovinsko-pravne poslove i pravnu pomoć opštine Subotica 5. oktobra 1993. godine uputilo dopis Odseku za građevinarstvo i stambeno-komunalne poslove kojim je predložena prodaja neuslovnih stanova, među kojima se nalazio i predmetni stan, kao i da je u istom dopisu navedeno da postoji neslaganje zemljišnoknjižnog stanja i rešenja Sekretarijata za urbanizam, građevinarstvo i stambeno-komunalne poslove kojim se predmetni stan izuzima iz stambenog fonda, te da je potrebno predmetni stan ponovo uneti u stambeni fond; da je Izvršni odbor Skupštine opštine Subotica 14. oktobra 1993. godine doneo rešenje broj II -360-867/93 kojim se predmetni stan unosi u stambeni fond opštine Subotica; da je 8. juna 1995. godine Opštinska uprava objavila oglas za javno nadmetanje radi prodaje, pored ostalog, i predmetnog stana, o čemu je obavešten i Mikloš Gemeši; da se kućni savet zgrade Engelsova broj 4 obraćao opštini Subotica zahtevom da sa njom zaključi ugovor o korišćenju predmetnog stana, te da je takav zahtev odbijen 27. decembra 1995. godine; da je rešenjem Izvršnog odbora Skupštine opštine Subotica broj II 360-419/96 od 11. septembra 1996. godine predmetni stan oduzet od kućnog saveta zgrade Engelsova broj 4, te da je istim rešenjem stavljen van snage stav 2. rešenja Sekretarijata za urbanizam građevinarstvo i stambeno-komunalne poslove od 13. decembra 1990. godine; da je Mikloš Gemeši podneo tužbu radi utvrđenja prava svojine na delu predmetnog stana, a da je tužba pravnosnažno odbijena presudom Okružnog suda u Subotici Gž. 419/93 od 26. aprila 1993. godine, kao i da je Vrhovni sud Srbije presudom Rev. 3847/93 od 2. novembra 1993. godine odbio kao neosnovanu reviziju Mikloša Gemešija izjavljenu protiv navedene presude Okružnog suda; da je Mikloš Gemeši podneo tužbu Vrhovnom sudu Srbije radi poništaja rešenja Izvršnog odbora Opštine Subotica, broj II 360-867/93 od 14. oktobra 1993. godine, te da je Vrhovni sud navedenu tužbu odbio. Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, sud je odbio tužbeni zahtev iz razloga što predmetna nepokretnost ne predstavlja zajedničke prostorije stambene zgrade, već predstavlja stan na kome je, prema utvrđenom činjeničnom stanju, nosilac prava raspolaganja i korišćenja opština Subotica. Protiv navedene presude tužioci su izjavili žalbu.

Presudom Okružnog suda u Subotici Gž. 387/06 od 30. marta 2007. godine odbijena je žalba tužilaca i potvrđena je presuda Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04 od 26. septembra 2005. godine. U obrazloženju drugostepene presude je navedeno da je prvostepeni sud u osporenoj presudi potpuno i pravilno utvrdio činjenično stanje, da je pravilno primenio materijalno pravo, kao i da nisu učinjene povrede pravila postupka na koje sud pazi po službenoj dužnosti, niti one na koje ukazuju tužioci u podnetoj žalbi. Takođe je navedeno da je prvostepeni sud pravilno odbio tužbeni zahtev, budući da predmetni stan ne predstavlja zajedničke prostorije stambene zgrade na osnovu konačnog rešenja kojim je zgrada etažirana i kojim su sporne prostorije označene kao stan i unete u stambeni fond opštine Subotica. Pozivajući se na odredbu člana 19. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, drugostepeni sud je ocenio da vlasnici stanova imaju pravo zajedničke nedeljive svojine na zajedničkim delovima zgrade, a da je u konkretnom slučaju nesumnjivo utvrđeno da sporne prostorije predstavljaju stan, u smislu odredbe člana 3. Zakona o stanovanju, te da se tužioci kao nosioci prava vlasništva na stanu, odnosno poslovnom prostoru ne mogu pozivati na pravo zajedničke nedeljive svojine na predmetnoj nepokretnosti. Prema navodima drugostepenog suda, pravo raspolaganja na predmetnom stanu ima opština Subotica, a stupanjem na snagu Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije predmetni stan je postao državna svojina. Pismeni otpravak drugostepene presude je dostavljen punomoćniku podnositeljke ustavne žalbe 19. aprila 2007. godine.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava, na čiju povredu se podnositeljka ustavne žalbe poziva, relevantne su sledeće ustavne i zakonske odredbe:

Ustavom je utvrđeno: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da se jemči jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave (član 36. stav 1.).

Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa ("Službeni list SFRJ", br. 6/80 i 36/90, "Službeni list SRJ", broj 29/96 i "Službeni glasnik RS", broj 115/05) propisano je: da u slučajevima i pod uslovima određenim zakonom može postojati pravo zajedničke svojine, a da je zajednička svojina svojina više lica na neopredeljenoj stvari kada su njihovi udeli odredivi ali nisu određeni (član 18.); da pravo svojine na posebnom delu zgrade može postojati na stanu, poslovnoj prostoriji ili garaži odnosno garažnom mestu, kao i da na zajedničkim delovima zgrade i uređajima u zgradi vlasnici posebnih delova zgrade imaju pravo zajedničke nedeljive svojine (član 19.).

Zakonom o stanovanju ("Službeni glasnik RS", br. 50/92, 76/92, 84/92, 33/93, 53/93, 67/93, 46/94, 47/94, 48/94, 44/95, 49/95, 16/97, 46/98, 26/01 i 101/05) propisano je da se stanom, u smislu ovog zakona, smatra jedna ili više prostorija namenjenih i podobnih za stanovanje, koje, po pravilu, čine jednu građevinsku celinu i imaju zaseban ulaz (član 3.).

Zakon o svojini na delovima zgrada ("Službeni glasnik SRS", br. 52/73 i 29/73), na koji se poziva podnositeljka ustavne žalbe, prestao je da važi 19. jula 1996. godine objavljivanjem Odluke Saveznog Ustavnog suda IU-23/95 od 3. jula 1996. godine u "Službenom listu Savezne Republike Jugoslavije", a kojom je utvrđeno da navedeni zakon nije saglasan sa Ustavom Savezne Republike Jugoslavije i Zakonom o osnovnim svojinskopravnim odnosima ("Službeni list SFRJ", br. 6/80 i 36/90). Odredbom člana 5. tog zakona bilo je, pored ostalog, propisano da na zajedničkim delovima višestambene zgrade koji služe zgradi kao celini (temelji, glavni zidovi, tavan, fasada, stepenice, hodnici, stan namenjen za nastojnika zgrade i dr.) svi sopstvenici posebnih delova imaju trajno pravo korišćenja.

5. Ocenjujući da li je podnositeljki ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje garantovano odredbom člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud je ispitivao da li je postupak pred redovnim sudovima koji je prethodio ustavnosudskom postupku bio vođen na način koji je podnositeljki ustavne žalbe obezbedio pravo na pravično suđenje.

U tom smislu Ustavni sud je utvrdio da je pravni osnov za donošenje osporene prvostepene presude kojom je odbijen tužbeni zahtev, kao i za donošenje drugostepene presude kojom je potvrđena prvostepena presuda, bio taj što predmetni stan ne predstavlja zajedničke delove zgrade na kojima vlasnici posebnih delova zgrade mogu imati pravo zajedničke nedeljive svojine. Naime, odredbom člana 19. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da na zajedničkim delovima zgrade i uređajima u zgradi, vlasnici posebnih delova zgrade imaju pravo zajedničke nedeljive svojine, a s obzirom na to da je u predmetnom parničnom postupku traženo da se utvrdi pravo zajedničke nedeljive svojine na nepokretnosti, koja predstavlja stan u smislu odredbe člana 3. Zakona o stanovanju, Ustavni sud je ocenio da je stanovište prvostepenog suda u osporenoj presudi da vlasnici stanova i poslovnog prostora u zgradi u kojoj se nalazi predmetni stan, nemaju na istom pravo zajedničke nedeljive svojine, a što je potvrđeno i osporenom drugostepenom presudom, zasnovano na odredbama važećih materijalnih zakona koje su od značaja za odlučivanje o spornom pravnom pitanju.

Ustavni sud je utvrdio da su osporene presude u predmetnom parničnom postupku donete od strane zakonom ustanovljenih sudova, koji su u sprovedenom postupku utvrdili činjenično stanje koje je od značaja za donošenje odgovarajuće odluke i odlučili primenom merodavnih odredaba materijalnog prava. Prema oceni Ustavnog suda, utvrđeno činjenično stanje, te primena odgovarajućeg materijalnog prava na tako utvrđeno činjenično stanje, kao i obrazloženje pravnog stava sudova u ovoj pravnoj stvari, predstavljaju pravno utemeljen osnov za donošenje osporene presude Opštinskog suda u Subotici P. 1199/04 od 26. septembra 2005. godine, kao i osporene presude Okružnog suda u Subotici Gž. 387/06 od 30. marta 2007. godine.

Navodi podnositeljke ustavne žalbe o tome da predmetna nepokretnost, kao zajednička nedeljiva svojina vlasnika posebnih delova zgrade, nije mogla biti pretvorena u društvenu svojinu i pozivanje na odredbe Zakona o svojini na delovima zgrade su, po oceni Ustavnog suda, bez osnova. Ustavni sud ukazuje da je navedeni zakon prestao da važi, a da je važećim Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa pitanje svojine na stanovima i zajedničkim delovima zgrade uređeno na drugačiji način, te da je podnositeljka ustavne žalbe upravo prema odredbama važećeg zakona opredelila tužbeni zahtev, tražeći utvrđenje prava zajedničke nedeljive svojine na označenoj nepokretnosti. Kako u toku postupka pred sudom nije dokazano da je reč o zajedničkim delovima zgrade, već je, naprotiv, utvrđeno da je sporna nepokretnost stan, to Ustavni sud ocenjuje da su postupajući sudovi dali ustavnopravno prihvatljive razloge na kojima zasnivaju osporene odluke.

Iz navedenih razloga, Ustavni sud je utvrdio da osporenim presudama nije povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe iz člana 32. stav 1. Ustava.

Ustavni sud nalazi da osporenim presudama podnositeljki ustavne žalbe nije povređeno ni pravo zajemčeno članom 36. stav 1. Ustava, budući da podnositeljka ustavne žalbe nije iznela ustavnopravno prihvatljive razloge za povredu prava na jednaku pravnu zaštitu u postupku pred sudom, niti je dostavila dokaze o drugačijem postupanju suda u istoj pravnoj situaciji. Jednakost zaštite prava građana u sudskom postupku, u smislu odredbe člana 36. stav 1. Ustava, podrazumeva, pored ostalog, jednaku primenu materijalnog prava na određeni sporni odnos kojom se, u skladu sa zakonom, odlučuje o pravu ili na zakonu zasnovanom interesu građana. Polazeći od toga da su donosioci osporenih presuda dali ustavnopravno prihvatljive razloge na kojima se osporene presude zasnivaju, Ustavni sud je ocenio da nisu osnovani navodi iz ustavne žalbe kojima se ukazuje na povredu Ustavom zajemčenog prava na jednaku zaštitu prava u sudskom postupku iz člana 36. stav 1. Ustava.

U pogledu navoda podnositeljke ustavne žalbe da joj je povređeno pravo na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud je utvrdio da je podnositeljka ustavne žalbe stupila u predmetni parnični postupak kao novi tužilac 17. decembra 2002. godine, te da je za nju postupak počeo da teče od tog datuma.

Ocenjujući period u odnosu na koji je Ustavni sud nadležan da ceni povredu prava na suđenje u razumnom roku, Ustavni sud konstatuje da je period za ocenu razumne dužine trajanja postupka, koji spada u nadležnost Ustavnog suda, počeo da teče 8. novembra 2006. godine, kada je stupio na snagu Ustav Republike Srbije. Međutim, Ustavni sud je ocenio da se radi utvrđivanja opravdanosti dužine trajanja postupka mora uzeti u obzir i stanje predmeta na dan 8. novembra 2006. godine i da su, u konkretnom slučaju, ispunjeni uslovi da se prilikom ocene uzme u obzir celokupan period trajanja postupka počev od 17. decembra 2002. godine, kada je podnositeljka ustavne žalbe stupila kao stranka u parnicu.

Ustavni sud smatra da se pri ocenjivanju da li je vremenski rok za odlučivanje nadležnih sudova o pravu ili obavezi stranke razuman, u svakom konkretnom slučaju, pored same dužine trajanja postupka, moraju uzeti u obzir i sledeći kriterijumi: složenost predmeta, ponašanje podnosioca ustavne žalbe, postupanje sudskih organa, kao i to o kom pravu podnosioca je u konkretnom slučaju odlučivano.

Analizirajući dužinu trajanja predmetnog parničnog postupka Ustavni sud je utvrdio da je podnositeljka ustavne žalbe stupila u parnicu 17. decembra 2002. godine, a da je predmet okončan donošenjem presude drugostepenog suda 30. marta 2007. godine, koja je dostavljena punomoćniku podnositeljke ustavne žalbe 19. aprila 2007. godine.

Prema oceni Ustavnog suda, navedeno trajanje postupka ne može se smatrati nerazumno dugim. Naime, predmetni parnični postupak za podnositeljku ustavne žalbe pravosnažno je okončan u roku od četiri godine i četiri meseca, a u tom periodu sudovi su doneli dve prvostepene i dve drugostepene odluke. Iako su u ovom periodu pojedina ročišta odlagana zbog sprečenosti postupajućeg sudije, to nije u većoj meri uticalo na trajanje predmetnog postupka, te Ustavni sud, ceneći sve okolnosti konkretnog slučaja, nalazi da ova okolnost ne može biti dovoljan osnov za utvrđivanje da je sprovedeni parnični postupak u odnosu na podnositeljku trajao neopravdano dugo. Takođe, Ustavni sud je imao u vidu i da je podnositeljka ustavne žalbe nakon donošenja prve drugostepene odluke preinačila tužbeni zahtev, s obzirom na to da je u navedenoj drugostepenoj odluci ukazano da jedan deo tužbenog zahteva predstavlja utvrđenje činjenica, a da se tužbom u parničnom postupku to ne može tražiti.

Iz navedenih razloga, Ustavni sud je ocenio da podnositeljki ustavne žalbe nije povređeno ni pravo na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava.

6. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je utvrdio da ustavna žalba nije osnovana, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07), ustavnu žalbu odbio.

Na osnovu odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Sud je doneo Odluku kao u izreci.

 

 

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

 

Slični dokumenti

• Už 276/2009: Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti žalbe u sporu o svojini i iseljenju
• Už 463/2009: Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku i pravično suđenje
• Už 972/2011: Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku u šesnaestogodišnjem sporu
• Už 4482/2013: Utvrđena povreda prava na suđenje u razumnom roku u imovinskom sporu
• Už 1433/2011: Utvrđena povreda prava na suđenje u razumnom roku u parničnom postupku dugom deset godina