Ustavna žalba zbog obaveze plaćanja naknade za uređenje građevinskog zemljišta

Kratak pregled

Ustavni sud odbacuje ustavnu žalbu podnosioca, koji je obavezan da plati naknadu za uređenje građevinskog zemljišta. Sud je utvrdio da nije diskriminisan, jer je svojim ponašanjem (odbijanjem iseljenja) sebe doveo u drugačiji položaj od ostalih vlasnika eksproprisanih nepokretnosti.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Zorana Stojanovića iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 15. decembra 2011. godine, doneo je

 

R E Š E Nj E

 

Odbacuje se ustavna žalba Zorana Stojanovića izjavljena protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 1747/08 od 28. januara 2009. godine.

 

O b r a z l o ž e nj e

 

1. Zoran Stojanović iz Beograda podneo je 24. aprila 2009. godine Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 1747/08 od 28. januara 2009. godine, zbog povrede načela o zabrani diskriminacije iz člana 21. Ustava Republike Srbije i prava na imovinu zajemčenog članom 58. Ustava.

U ustavnoj žalbi se navodi da je u parničnom postupku koji se vodio pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu usvojen tužbeni zahtev JP Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju grada Beograda i da je podnosilac ustavne žalbe obavezan da plati naknadu za uređivanje gradskog građevinskog zemljišta, „iako je potraživanje tada bilo zastarelo“. Podnosilac dalje navodi da je, nakon eksproprijacije njegovih nepokretnosti, od Zavoda za izgradnju grada Beograda nekoliko puta zahtevao da se zaključi „ugovor o dodeli parcele“, ali da do toga nije došlo, a da je nekoliko desetina vlasnika eskproprisanog zemljišta zaključilo ugovor sa Zavodom i da su oslobođeni plaćanja „komunalija“. Podnosilac smatra da je diskriminisan time što JP Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju grada Beograda od njega traži „plaćanje nečega što nije dogovoreno i čega su oslobodili sve druge učesnike eksproprijacije“. Ustavnom žalbom se predlaže da Ustavni sud Srbije poništi presudu Vrhovnog suda Srbije Rev. 1747/08 od 28. januara 2009. godine i «predmet vrati istom sudu na ponovno odlučivanje».

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Odredba člana 82. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07) po svojoj sadržini istovetna je odredbi člana 170. Ustava.

3. U sprovedenom prethodnom postupku Ustavni sud je utvrdio sledeće:

Presudom Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P. 4244/97 od 20. februara 2007. godine usvojen je tužbeni zahtev JP Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju grada Beograda iz Beograda i obavezani su tuženi Zoran Stojanović iz Beograda (ovde podnosilac ustavne žalbe) i Stevan Stojanović iz Beograda da tužiocu na ime naknade za uređenje gradskog građevinskog zemljišta isplate iznos označen u presudi, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom (stav 1.); odbijen je protivtužbeni zahtev tuženih kojim su tražili da se obaveže tužilac da im izda ispravu – ugovor o dodeli građevinskog zemljišta – parcele označene u presudi, a da u protivnom tuženi mogu uknjižiti svoje pravo svojine na osnovu ove presude (stav 2.). U obrazloženju navedene presude je najpre konstatovao da je tuženima priznato pravo na oslobađanje od plaćanja naknade za uređenje gradskog građevinskog zemljišta za 103 m2, koliko je iznosila površina porodične stambene zgrade koja je bila u vlasništvu tuženih pre eksproprijacije. Budući da je u postupku utvrđeno da su tuženi izgradili stambenu zgradu znatno veće površine od objekta koji im je eksproprisan i da ta razlika u kvadraturi iznosi 144,60 m2, a da je Zakonom o građevinskom zemljištu i Odlukom o građevinskom zemljištu grada Beograda predviđena obaveza investitora da plati naknadu za uređenje gradskog građevinskog zemljišta ukoliko propisima nije oslobođen, sud je našao da postoji obaveza tuženih na plaćanje naknade za navedenu razliku od 144, 60 m2 - za koju nisu dokazali da su oslobođeni plaćanja.

Tuženi su protiv navedene prvostepene presude izjavili žalbu, koja je odbijena kao neosnovana presudom Okružnog suda u Beogradu Gž. 7832/07 od 17. oktobra 2007. godine. Drugostepeni sud je ocenio da je visina naknade utvrđena saglasno Odluci o kriterijumima i merilima za utvrđivanje zakupnine i naknade za uređivanje građevinskog zemljišta, prema kojoj investitor plaća naknadu u skladu sa ovom odlukom, ukoliko sa Direkcijom nema zaključen ugovor o plaćanju te naknade. Budući da među strankama nije zaključen ugovor o visini naknade koju su tuženi dužni da plate za uređenje gradskog građevinskog zemljišta, pravilno je, po oceni tog suda, utvrđena obaveza tuženih. Polazeći od toga da tuženi za navedenu razliku u kvadraturi nisu platili naknadu, sud je ocenio da je neosnovan protivtužbeni zahtev tuženih kojim su tražili da sud obaveže tužioca da im izda ispravu – ugovor o dodeli građevinskog zemljišta za parcelu označenu u presudi, a da u protivnom tuženi mogu uknjižiti svoje pravo svojine na osnovu ove presude.

Osporenom presudom Vrhovnog suda Srbije Rev. 1747/08 od 28. januara 2009. godine odbijena je kao neosnovana revizija koju je podnosilac ustavne žalbe izjavio protiv navedene drugostepene presude Okružnog suda u Beogradu. Vrhovni sud Srbije je u obrazloženju presude, pored ostalog, naveo: da su rešenjem Opštinskog sekretarijata za privredu i finansije skupštine opštine Novi Beograd od 30. juna 1980. godine eksproprisane nepokretnosti tuženih uz naknadu; da je tuženima u zamenu za eksproprisane nepokretnosti dato drugo zemljište radi izgradnje porodične stambene zgrade i da im je isplaćena naknada; da je tužilac pokrenuo parnicu radi iseljenja tuženih, jer po pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji od 17. jula 1980. godine nisu ispraznili eksproprisane objekte; da su pravnosnažnom sudskom presudom Četvrtog opštinskog suda u Beogradu P. 2754/83 od 21. januara 1985. godine tuženi obavezani da se isele iz objekta koji je eksproprisan. Vrhovni sud Srbije je takođe naveo: da je odredbom člana 44. Zakona o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik SRS“, broj 20/79) bila propisana obaveza plaćanja naknade za uređenje građevinskog zemljišta; da je odredbom člana 22. tog zakona bilo predviđeno da skupština opštine, u skladu sa zakonom, uređuje prava i obaveze u pogledu uređivanja i iskorišćavanja građevinskog zemljišta i osnove i merila za uvođenje i ugovaranje odgovarajućih naknada koje plaćaju korisnici tog zemljišta; da se, saglasno odredbi člana 74. stav 2. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik SRS“, broj 47/03), visina naknade za uređivanje građevinskog zemljišta utvrđuje ugovorom koji zaključuju opština, odnosno preduzeće ili druga organizacija i investitor, na osnovu kriterijuma i merila koje utvrđuje opština. Vrhovni sud Srbije je dalje naveo da je u postupku utvrđeno da između tužioca i tuženih, kao investitora, nije zaključen ugovor o regulisanju naknade za uređivanje gradskog građevinskog zemljišta, niti je donet akt kojim se tuženima dodeljuje predmetna katastarska parcela, koja im je predata u državinu i na kojoj su izgradili porodičnu stambenu zgradu. Taj sud je, stoga, našao da su tuženi u obavezi da za razliku u površini između porušenog i novosagrađenog objekta tužiocu plate naknadu za uređenje gradskog građevinskog zemljišta, u visini koja je utvrđena saglasno odredbi člana 30. Odluke o kriterijumima i merilima za utvrđivanje zakupnine i naknade za uređivanje građevinskog zemljišta («Službeni list grada Beograda» br. 16/03...3/06), prema kojoj su investitori, ukoliko nisu zaključili ugovor, dužni da navedenu naknadu izmiruju u skladu sa odredbama ove odluke.

4. Podnosilac ustavne žalbe tvrdnju o povredi prava na mirno uživanje imovine zasniva na uverenju da je u postupku eksproprijacije „ostao bez svojine na svojim nekretninama, a zauzvrat dobio nekretnine za koje vlasnik ne želi da zaključi ugovor...i zahteva isplatu nedugovanog i zastarelog potraživanja“. Ustavni sud je najpre konstatovao da u postupku po ustavnoj žalbi nije nadležan da preispituje zaključke i ocene redovnih sudova u pogledu utvrđenog činjeničnog stanja, kao ni način na koji su redovni sudovi primenili merodavno pravo u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe, ukoliko iz razloga navedenih u ustavnoj žalbi ne proizlazi da je zaključivanje suda u osporenoj sudskoj odluci bilo očigledno proizvoljno. Ustavni sud je utvrdio da je podnosilac ustavne žalbe, koji je imao svojstvo tuženog u osporenom parničnom postupku, oslobođen od plaćanja naknade za uređenje gradskog građevinskog zemljišta za površinu objekata koji su bili u vlasništvu tuženih pre eksproprijacije. Ustavni sud je, takođe, utvrdio da je u predmetnom parničnom postupku odlučivano isključivo o obavezi plaćanja naknade za uređenje građevinskog zemljišta za razliku u površini između eksproprisanih objekata i novosagrađene porodične stambene zgrade. Ustavni sud konstatuje da se ustavnom žalbom ne osporava činjenica da između tužioca i tuženih, kao investitora novosagrađenog objekta, nije zaključen ugovor o regulisanju naknade za uređenje gradskog građevinskog zemljišta. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je ocenio da obaveza plaćanja naknade za navedenu razliku u površini objekata ima utemeljenje u navedenim odredbama merodavnog prava i da navodi podnosioca ne ukazuju da je u postupanju Vrhovnog suda Srbije bilo proizvoljnosti u primeni tog prava.

U vezi sa navodima podnosioca ustavne žalbe da se od njega traži „plaćanje nečega što nije dogovoreno i čega su oslobodili sve druge učesnike eksproprijacije“, Ustavni sud konstatuje da je podnosilac ustavne žalbe odbio da se iseli iz eksproprisanog objekta i da je korisnik eksproprijacije bio primoran da u postupku pred sudom ishoduje njegovo iseljenje, nakon pet godina od pravnosnažnosti rešenja o eksproprijaciji. Po oceni Ustavnog suda, time je podnosilac sam sebe doveo u različit položaj u odnosu na ostale „učesnike eksproprijacije“, te se ne može pozivati na to da jedino sa njim nije zaključen ugovor o dodeli građevinskog zemljišta, kojim bi bio oslobođen plaćanja troškova njegovog uređivanja. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je ocenio da u ustavnoj žalbi nisu navedeni ustavnopravni razlozi koji bi ukazivali na to da je u predmetnom parničnom postupku došlo do povrede prava na imovinu podnosioca koje se jemči odredbama člana 58. Ustava.

Kako se odredbom člana 21. stav 1. Ustava, na čiju se povredu podnosilac ustavne žalbe poziva, ne jemči nijedno konkretno ljudsko pravo ili sloboda, već ova odredba utvrđuje jednakost svih pred Ustavom i zakonom, kao jedno od načela u skladu sa kojim se ostvaruju sva zajemčena prava i slobode, to Ustavni sud ukazuje da do povrede označenog ustavnog načela može doći samo u vezi sa utvrđenom povredom ili uskraćivanjem određenog Ustavom garantovanog prava ili slobode. Imajući u vidu prethodno iznete ocene o povredi prava na imovinu, kao i to da podnosilac ustavne žalbe nije dostavio dokaze o tome da je Vrhovni sud Srbije u istoj pravnoj situaciji drugačije odlučio, Ustavni sud konstatuje da se navodi ustavne žalbe ne mogu dovesti u vezu sa istaknutom povredom načela iz člana 21. stav 1. Ustava.

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, ustavnu žalbu odbacio, jer ne postoje pretpostavke utvrđene Ustavom i Zakonom za vođenje postupka i odlučivanje.

5. S obzirom na navedeno, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, rešio kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević