Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravično i suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu, utvrđujući povredu prava na pravično suđenje i suđenje u razumnom roku u izvršnom postupku. Sud je poništio rešenje kojim je odbijen prigovor, jer je podnositeljki nametnut preteran teret dokazivanja vlasništva izvršnog dužnika.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragiša B. Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Vesne Jovanović iz Beograda, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 2. jula 2015. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Vesne Jovanović i utvrđuje da je podnositeljki ustavne žalbe rešenjima Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine i IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine povređeno pravo na pravično suđenje, zajemčeno članom 32. stav 1. Ustava Republike Srbije .

2. Poništava se rešenje Prvog osnovnog suda u Beogradu IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine i određuje da isti sud ponovo odluči o žalbi (sada prigovoru) podnositeljke ustavne žalbe izjavljenoj protiv rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine.

3. Usvaja se ustavna žalba Vesne Jovanović i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji je vođen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10 povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku , zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

4. Odbacuje se zahtev podnositeljke ustavne žalbe za naknadu materijalne štete.

O b r a z l o ž e nj e

1. Vesna Jovanović iz Beograda je podnela, 10. oktobra 2012. godine , preko punomoćnika Dragoslava Ćetkovića, advokata iz Beograda, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine i IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, kao i zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u izvršnom postupku koji je vođen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10.

U ustavnoj žalbi je navedeno: da je podnositeljka 23. oktobra 2008. godine podnela predlog za izvršenje Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu, radi naplate novčanog potraživanja, i to popisom i procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika - stana u Beogradu; da je kao dokaz o vlasništvu izvršnog dužnika na predmetom stanu, podnositeljka je dostavila pravosnažno rešenje Petog opštinskog suda u Beogradu O. 1327/03 od 31. decembra 2003. godine, na osnovu kojeg je izvršni dužnik stekao pravo svojine na predmetnom stanu; da je činjenica da izvršni dužnik nesporno vlasnik nepokretnosti, pored dostavljenog ostavinskog rešenja, potvr đuje i izvršna isprav a u koj oj je prema njemu bila određena privremena mera zabrane otuđenja i opterećenja; da je osporeno rešenje kojim je odbijen kao neosnovan predlog za izvršenje doneto nakon više od dve godine; da je to osporeno rešenje doneto iz razloga jer je na spornom stanu kao vlasnik još uvek upisano preduzeće „Jinpros“ a.d; da je preduzeće „Jinpros“ a.d. navedeni stan prodalo po osnovu ugovora o kupoprodaji iz 1967. godine zaključenog sa Ugostiteljskim preduzećem „Vračar“ (sada „Tri Grozda“); da se podnositeljka usmeno i pismeno više puta obraćala preduzeću „Tri Grozda“ sa molbom da dostavi ugovor kojim je UP „Vračar“ stan ustupilo ili prodalo t rećem licu, ali da preduzeće „Tri grozda“ nije bilo u mogućnosti da postupi po zahtevu , uz navod da im je arhiva izgorela; da je pravni prethodnik - otac izvršnog dužnika stan stekao po osnovu ugovora o kupoprodaji nepokretnosti Ov. 8230/96 od 15. avgusta 1996. godine zaključen og sa J.R ; da podnositeljka jedino nije mogla da dostavi ugovor o kuproprodaji zaključen izme đu „Tri grozda“ (ranije UP „Vračar“) i J.R , jer ga nema u arhivi suda, niti u arhivu grada Beograda; da je sud doneo rešenje kojim se predlog odbija kao neosnovan, sa upornim obrazloženjem da podnositeljka nije dostavila svu potrebnu dokumentaciju, ne osvrćući se na njenu molbu da sud izvrši upis na osnovu postojeće dokumentacije jer dokument koji nedostaje nije moguće pribaviti upravo iz razloga što je sudska arhiva spaljena, a arhiv grada Beograda ne čuva takvu dokumentaciju; da je žalba protiv rešenja izjavljena 12. januara 2011. godine, a da je reše nje kojim se ista odbija doneto nakon više od godinu i po dana, tačnije 21. juna 2012. godine, s tim da je što je to rešenje podnositeljki uručeno tek 11. septembra 2012. godine.

Podnositeljka ustavne žalbe je predložila Ustavnom sudu da usvoji ustavnu žalbu, utvrdi povredu navedenih ustavnih prava i poništi osporena rešenja Prvog osnovnog suda u Beogradu. Tražila je naknadu štete u visini iznosa opredeljenog izvršnom ispravom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, u sprovedenom postupku , na osnovu sadržine ustavne žalbe i uvida u priloženu dokumentaciju, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Izvršni poverilac Vesna Jovanović, ovde podnositeljka ustavne žalbe, podnela je, 23. oktobra 2008. godine , predlog za izvršenje Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu, koji je uređen 1. decembra 2008. godine, protiv izvršnog dužnika D.S, radi namirenja novčanog potraživanja , i to popisom, procenom i prodajom nepokretnosti – stana izvršnog dužnika.

Prvi osnovni sud u Beogradu je osporenim rešenjem I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine odbio kao neosnovan predlog za izvršenje. U obrazloženju osporenog rešenja je navedeno da je izvršni poverilac 23. oktobra 2008. godine podnela Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu predlog za izvršenje, koji je uređen 1. decembra 2008. godine, protiv izvršnog dužnika D.S , na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Petog opštinskog suda u Beogradu P. 2023/07 od 24. decembra 2007. godine, radi naplate novčanog potraživanja u iznosu od 25.000 evra, sa pripadajućom domicilnom kamatom, kao i troškova parničnog postupka u iznos u od 227.500,00 dinara i od 31.500,00 dinara, kao i troškova izvršnog postupka, i to popisom, procenom i prodajom nepokretnosti izvršnog dužnika – stana u Beogradu; da je uz uređeni predlog za izvršenj e dostavljeno pravnosnažno rešenje Petog opštinskog suda u Beogradu O. br. 1327/03 od 31. decembra 2003. godine, na osnovu koga je izvršni dužnik oglašen za naslednika na spornom stanu; da je dopisom od 9. februara 2010. godine sud naložio izvršnom poverioc u da u roku od osam dana dostavi kompletne isprave podobne za upis prava svojine u korist izvršnog dužnika u odnosu na nepokretnost čija se prodaja, traži u smislu odredbe člana 100. stav 2. Zakona o izvršnom postupku; da je uz podneske od 26. februara 2010. godine i 17. novembra 2010. godine izvršni poveri lac sudu dostavila – 1) ugovor o kupoprodaji zaključen između preduzeća „Jinpros“ a.d. i Ugostiteljskog preduzeća „Vračar“ (sada „Tri grozda“) U/16 od 30. decembra 1967. godine, 2) u govor o kupoprodaji zaključen između Janje Rašetić, kao prodavca, i Radomira Stevanovića, kao kupca, od 28. juna 1996. godine, overen pod brojem II/2 Ov. 8230/96 i 3) pravnosnažno rešenje o nasleđivanju Petog opštinskog suda u Beogradu O. 1327/03 od 31. decembra 2003. godine, na osnovu kojeg je izvršni dužnik Dragan Stevanović oglašen za zaveštajnog naslednika iza Radomira Stevanovića na spornom stanu; da je istakla da jedino nema mogućnosti da pribavi ugovor o otkupu stana zaključen između Ugostiteljskog preduzeća „Vračar“ (sada „Tri grozda“) i Janje Rašetić, koji je overen u predmetu Treć eg opštinsk og sud a u Beogradu Ov. 10570/93 od 27. maja 1993. godine, s obzirom na to da isti i pored brojnih molbi i zahteva nisu dostavili traženi ugovor ; da je predloženo da sud službenim putem od UP „Tri grozda“ pribavi ugovor koji nedostaje; da je u vlasničkom listu kao vlasnik spornog stana upisano Preduzeće „Jinpros“ a.d. Beograd; da kako je predlog za izvršenje podnet protiv izvršnog dužnika, prodajom nepokretnosti koja je u konkretnom slučaju upisana u javnoj knjizi kao vlasništvo Preduzeća „Jinpros“ a.d, a ne kao svojina izvršnog dužnika, to je sud našao da je izvršni poverilac bila u obavezi da, saglasno odredbi člana 100. stav 2. ZIP, uz predlog za izvršenje podnese kompletne isprave koje su podobne za upis prava svojine u korist izvršnog dužnika u odnosu na predmetnu nepokretnost; da izvršni poverilac nije sudu dostavila kompletne isprave podobne za upis prava svojine u korist izvršnog dužnika, a što je ona decidno navela u podnesku od 17. novembra 2010. godine; da je s obzirom na navedeno, sud primenom odredbe člana 100. ZIP, kao i odredbe člana 52. stav 4. ZIP, doneo odluku kao u izreci ovog rešenja.

Prvi osnovni sud u Beogradu je osporenim rešenjem IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine odbio kao neosnovan prigovor izvršnog poverioca i potvrdio navedeno rešenje sudije pojedinca. U pravnoj oceni osporenog rešenja je samo navedeno da u konkretnom slučaju nema mesta primeni odredaba čl. 152. i 153. Zakona o izvršnom postupku i da se ima primeniti odredba člana 100. stav 2. navedenog zakona.

4. Odredbom člana 32. stav 1. Ustava je utvrđeno da svako ima pra vo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbama Zakona o prometu nepokretnosti ("Službeni glasnik SRS", br. 43/81, 24/85, 28/87, 6/89, 30/89 i 40/89 i "Službeni glasnik RS", br. 53/93, 67/93 i 48/94) je bilo propisano: da se prometom nepokretnosti u smislu ovog zakona smatra prenos prava svojine između građana, udruženja građana i drugih građansko pravnih lica (u daljem tekstu: nosilac prava svojine) i sticanje prava svojine na nepokretnosti u društvenoj svojini (član 2. stav 1. tačka 2.) ; da je sud dužan da primerak rešenja o nasleđivanju, odnosno primerak ugovora o prometu nepokretnosti iz člana 2. ovog zakona, osim ugovora o prenosu nepokretnosti u društvenoj svojini sa jednog na drugo društveno pravno lice, dostavi opštinskom organu uprave nadležnom za geodetske poslove (član 28. stav 1.).

Odredbama člana 100. Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), koji je važio u momentu podnošenja predloga za izvršenje, bilo je propisano: da je u z predlog za izvršenje na nepokretnosti potrebno da izvršni poverilac podnese izvod iz javne knjige, kao dokaz o tome da je nepokretnost upisana kao svojina izvršnog dužnika (član 1.); da a ko je pravo na nepokretnosti iz stava 1. ovog člana upisano u javnoj knjizi na drugo lice a ne na izvršnog dužnika, izvršni poverilac je dužan da podnese ispravu koja je podobna za upis prava svojine izvršnog dužnika (stav 2.); da će u slučaju iz stava 2. ovog člana upis izvršiti po službenoj dužnosti sud kome je podnesen predlog za izvršenje, odnosno po njegovom zahtevu organ koji vodi javnu knjigu za tu nepokretnost (stav 3.). Odredbom člana 27. navedenog zakona je propisano da se u postupku izvršenja i obezbeđenja shodno primenjuju odredbe Zakona o parničnom postupku, ako ovim ili drugim zakonom nije drugačije određeno.

Odredbama člana 85. Zakona o državnom premeru i katastru nepokretnosti ("Službeni glasnik RS", br. 72/09, 18/10, 65/13 i 15/15 -Odluka US) propisano je da su upisi u katastar nepokretnosti dozvoljeni samo protiv lica koje je u trenutku podnošenja zahteva za upis već upisano u katastar nepokretnosti kao imalac prava u pogledu kojeg se upis zahteva ili je predbeleženo kao imalac tog prava (upisani prethodnik), a upis se dozvoljava i protiv lica koje nije upisani prethodnik, ako se uz zahtev prilože isprave kojima se dokazuje pravni kontinuitet između lica protiv kojeg se traži upis i upisanog prethodnika (st. 1. i 2.).

Odredbama Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 125/04, 111/09 i 36/11) bilo je propisano: da ako se isprava nalazi kod državnog organa ili preduzeća ili druge organizacije kojima je povereno vršenje javnog ovlašćenja, a sama stranka ne može izdejstvovati da se isprava preda ili pokaže, sud će na predlog stranke ili po službenoj dužnosti pribaviti ovu ispravu ( član 232. stav 3.); da sud može narediti trećem licu da podnese ispravu samo kad je ono po zakonu dužno da je pokaže ili podnese, ili kad je reč o ispravi koja je po svojoj sadržini zajednička za to lice i stranku koja se poziva na ispravu, da će Sud pozvati treće lice da se o tome izjasni pre nego što donese rešenje kojim trećem licu nalaže da podnese ispravu, da kad treće lice osporava svoju dužnost da podnese ispravu koja se kod njega nalazi, sud će odlučiti da li je treće lice dužno da podnese ispravu, da kad treće lice poriče da se isprava nalazi kod njega, sud može radi utvrđivanja ove činjenice da izvodi dokaze (član 234. st. 1-5); da s ud može novčano kazniti do 30.000 dinara fizičko lice, odnosno do 100.000 dinara pravno lice koje nije postupilo po rešenju suda iz člana 234. ovog zakona, da će se novčanom kaznom do 50.000 dinara kazniti odgovorno lice u državnim organima, organima jedinica lokalne samouprave i organima autonomne pokrajine ( član 235. st. 1. i 2.).

5. Razmatrajući navode i razloge ustavne žalbe sa stanovišta istaknute povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava , Ustavni sud ukazuje na svoj stav da nije nadležan da u ustavnosudskom postupku ocenjuje pravilnost pravnih zaključaka redovnih sudova, osim u slučaju kada je primena merodavnog materijalnog odnosno procesnog prava bila očigledna proizvoljna ili arbitrerna, pri čemu se pravičnost ocenjuje na osnovu postupka kao celine. Ustavni sud ispituje i to da li su redovni sudovi, u konkretnom slučaju, propustili da u obzir uzmu sve činjenične i pravne elemente koji su bitni za donošenje odluke, a što bi moglo da dovede do povrede označenog ustavnog prava.

U konkretnom slučaju, podnositeljka ustavne žalbe podne la je predlog za izvršenje Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu protiv izvršnog dužnika D.S, radi namirenja značajnog novčanog potraživanja, i to popisom, procenom i prodajom stana, koji se u zemljišnim knjigama vodi na privredno društvo „Jinpros“ a.d. Beograd. Ovakva procesna situacija je bila regulisana odredbom člana 100. stav 2. ZIP, kojom je bilo propisano da ako je pravo na nepokretnosti koja je označena kao predmet izvršenja upisano u javnoj knjizi na drugo lice a ne na izvršnog dužnika, izvršni poverilac je dužan da podnese ispravu koja je podobna za upis prava svojine izvršnog dužnika. Kako zemljišnoknjižni vlasnik „Jinpros“ a.d. nije pravni prethodnik izvršnog dužnika, to je u konkretnom slučaju od značaja bila odredba člana 85. stav 2. Zakona o državnom premeru i katastru nepokretnosti, kojom je propisano da se upis dozvoljava i protiv lica koje nije upisani prethodnik, ako se uz zahtev prilože isprave kojima se dokazuje pravni kontinuitet između lica protiv kojeg se traži upis i upisanog prethodnika. U smislu navedenih zakonskih odredbi, podnositeljka ustavne žalbe je kao izvršni poverilac bila ovlašćena da predloži upis prava svojine na izvršnog dužnika naspram knjižnog vlasnika („Jinpros“ a.d.) koji nije neposredni pravni prethodnik izvršnog dužnika, pod uslovom da je raspolagala nizom isprava kojim se dokazuje sticanje svojine izvršnog dužnika i njegovog neposrednog pravnog prethodnika, pa sve do zemljišnoknjižnog prethodnika.

Navedene zakonske odredbe imaju svoj legitimni cilj, s obzirom na to da poštovanje tih odredaba sprečava da se u postupku izvršenja proda nepokretnost koja nije u svojini izvršnog dužnika, i na podnositeljki je bio procesni teret da dostavi predmetne isprave. Ono što se postavlja kao sporno pitanje jeste primena navedenih zakonskih odredbi na konkretni slučaj. Ustavni sud ocenjuje da je podnositeljka ustavne žalbe kao izvršni poverilac uradila sve što je bilo u njenoj faktičkoj i pravnoj moći, kako bi ispunila svoju zakonsku obavezu u cilju dokazivanja pravnog kontinuiteta između izvršnog dužnika protiv kojeg se tražio upis i upisanog prethodnika („Jinpros“ a.d.) i u tom smislu izvršnom sudu je dostavila ugovor o kupoprodaji između „Jinpros“ a.d. i Ugostiteljskog preduzeća „Vračar, čiji je pravni sledbenik Ugostiteljsko preduzeće „Tri grozda“, ugovor o kupoprodaji zaključen između Janje Rašetić, kao prodavca, i Radomira Stevanovića, kao kupca i pravnosnažno rešenje o nasleđivanju na osnovu koga je izvršni dužnik oglašen za zaveštajnog naslednika iza svog oca – ostavioca Radomira Stevanovića na spornom stanu. Podnositeljka ustavne žalbe nije mogla da dostavi samo jednu ispravu u tom nizu sticanja prava na spornom stanu – ugovor o kupoprodaji zaključen između Ugostiteljskog preduzeća „Vračar (sada „Tri grozda“) i Janje Rašetić, pri čemu je podnositeljka aktivno tražila navedeni ugovor od suda pred kojim je overen ugovor, kao i od samih ugovornih stranaka, ali taj ugovor nije dobila, uprkos njenim brojnim pokušajima i molbama, pa je dostavila ono što je jedino mogla – broj i datum zapisnika o overi tog ugovora pred nadležnim sudom.

Ustavni sud je konstatovao da je arhiva suda pred kojim je overen ugovor navodno spaljena, te da zbog toga nije postojala mogućnost da se dostavi predmetni ugovor. Međutim, nezavisno od navedenog, sud je taj koji ima obavezu da uredno vodi evidenciju o overenim ugovorima, te je zbog propusta suda da izvrši svoju obavezu, podnositeljka ustavne žalbe bila sprečena da dostavi traženi ugovor izvršnom sudu, kako bi u potpunosti dokazala pravni kontinuitet između izvršnog dužnika i upisanog prethodnika ( „Jinpros“ a.d.). Takođe, sama činjenica da je arhiva suda spaljena, ne znači automatski da taj sud nije mogao da dostavi predmetni ugovor, s obzirom na to da je sud pred kojim je vršena overa predmetnog ugovora imao dužnost da primerak ugovora dostavi opštinskom organu uprave nadležnom za geodetske poslove, u smislu člana 28. stav 1. Zakona o prometu nepokretnosti, koji je bio merodavan u trenutku overe predmetnog ugovora. U cilju ispunjenja svoje obaveze da dostavi primerak ugovora podnositeljki ustavne žalbe, sud (pred kojim je vršena overa ugovora) mogao je da traži primerak ugovora od nadležnog upravnog organa. Iz priložene dokumentacije, ne vidi se da je to učinjeno.

Zatim, Ustavni sud ocenjuje da je izvršni sud imao procesnu mogućnost da traži od Ugostiteljskog preduzeća „Tri grozda“, kao trećeg lica i ugovorne strane, da dostavi predmetni ugovor o kupoprodaji, a saglasno članu 234. ZPP, koji se primenjivao u postupku izvršenja u smislu člana 27. ZIP. Nezavisno od toga što je podnositeljka ustavne žalbe tražila predmetni ugovor od Ugostiteljskog preduzeća „Tri grozda“, to predstavlja samo privatnopravni odnos, dok nalog suda da se dostavi određena isprava, predstavlja nalog jednog državnog organa, po kom nalogu se ispituje da li postoji obaveza za dostavljanjem isprave i da li se ta isprava nalazi kod trećeg lica, i u slučaju nepostupanja po takvom nalogu suda primenjuje se određene zakonske sankcije. Potreba za službenim pribavljanjem predmetnog ugovora od trećeg lica („Tri grozda“) pojačana je činjenicom da je podnositeljka ustavne žalbe u dva navrata postavila formalni zahtev da sud službenim putem pribavi predmetni ugovor od navedenog trećeg lica, a o kom zahtevu uopšte nije odlučeno.

Takođe, Ustavni sud ukazuje da je zemljišnoknjižni sada katastarski vlasnik spornog stana, preduzeće „Jinpros“ a.d, još davne 1967. godine nesporno prodao sporni stan (priložen je ugovor o kuprodaji stana), da od tog trenutka ne drži sporni stan, kao i da je poslednji sticalac stana u nizu, izvršni dužnik, na osnovu pravnosnažnog rešenja o nasleđivanju. Ponašanje izvršnog dužnika u potpunosti odgovora ponašanju stvarnog vlasnika stana, s obzirom na to da je rešenjem o nasleđivanju oglašen za naslednika na spornom stanu, da živi u tom stanu duži niz godina, da plaća troškove korišćenja stana, čak je izvršnom ispravom bila određena privremena mera zabrane otuđenja i opterećenja predmetnog stana prema tamo tuženom - ovde izvršnom dužniku, kao nespornom vlasniku, radi obezbeđenja potraživanja (u vezi sa ovim videti Rešenje Ustavnog suda Už -2950/11 od 15. aprila 2014. godine, dostupno na internet stranici: www.ustavni.sud.rs). Sa druge strane, zbog visine novčanog potraživanja koje podnositeljka ustavne žalbe ima prema izvršnom dužniku, izvršenje na spornom stanu očigledno predstavlja jedini način namirenja predmetnog potraživanja podnositeljke.

6. Na osnovu svega izloženog, Ustavni sud je ocenio da je osporenim rešenjima Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine i IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine podnositeljki ustavne žalbe povređeno Ustavom zajemčeno pravo na pravično suđenje, kroz nametanje preteranog procesnog tereta dokazivanja, te je ustavnu žalbu usvojio, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07, 99/11 i 18/13-Odluka US), odlučujući kao u tački 1. izreke.

Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 89. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, kao meru za otklanjanje posledica učinjene povrede navedenog ustavnog prava, poništio rešenje Prvog osnovnog suda u Beogradu IPV(I). 1127/11/6 od 21. juna 2012. godine i odredio da taj sud ponovo odluči o žalbi (sada prigovoru) podnositeljke izjavljenoj protiv rešenja istog suda I. 32450/10 od 28. decembra 2010. godine, odlučujući kao u tački 2. izreke.

7. Podnositeljka ustavne žalbe je istakla i povredu prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u izvršnom postupku koji je vođen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10, bez isticanja zahteva za naknadu nematerijalne štete. U konkretnom slučaju, predlog za izvršenje je podnet 23. oktobra 2008. godine (uređen 1. decembra 2008. godine), a postupak je po navedenom predlogu pravnosnažno okončan donošenjem rešenja veća navedenog suda IPV(I). 1127/11/6, dana 21. juna 2012. godine, odnosno dostavljanjem takvog rešenja podnositeljki, dana 11. septembra 2012. godine (videti presudu Evro pskog suda za ljudska prava Soares Fernandes protiv Portugalije , od 8. aprila 2004. godine, broj predstavke 59017/00, stav 17.). Dakle, predmetni postupak je trajao skoro četiri godine. Ustavni sud smatra da i pored toga što je pojam razumne dužine trajanja jednog sudskog postupka relativna kategorija koja zavisi od niza činilaca (složenosti činjeničnih i pravnih pitanja u konkretnom predmetu, ponašanja podnosioca ustavne žalbe kao stranke u postupku, postupanja nadležnih sudova koji vode postupak i prirode zahteva, odnosno značaja prava koje je predmet tog postupka), navedeno trajanje postupka u kome se odlučivalo samo o osnovanosti predloga za izvršenje ne može se opravdati bilo kojim od prethodno navedenih činilaca, a imajući prvenstveno u vidu kratke procesne rokove kako za odlučivanje o predlogu za izvršenje, tako i za odlučivanje o žalbi (kasnije o prigovoru), koji su bili propisani u ranije važećem ZIP i u sada važećim ZIO.

Imajući u vidu sve navedeno, Ustavni sud je usvojio ustavnu žalbu u delu izjavljenom zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava u izvršnom postupku koji je vođen u predmetu Prvog osnovnog suda u Beogradu I. 32450/10, pa je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u tački 3. izreke, u granicama ovog zahteva.

8. Zahtev podnositeljke ustavne žalbe kojim je tražena naknada materijalne štete u visini iznosa iz izvršne isprave, za sada je preuranjen, zbog čega je Ustavni sud, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu ustavnu žalbu odbacio, rešavajući kao tački 4. izreke.

9. Na osnovu svega iznetog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 5), člana 45. tačka 9) i člana 47. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na pravično i suđenje u razumnom roku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti