Odbijanje ustavne žalbe u sporu za naknadu štete profesionalnog vojnika

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je kao neosnovanu ustavnu žalbu profesionalnog vojnika podnetu protiv presuda kojima mu je odbijen zahtev za naknadu štete zbog manje isplaćene zarade. Utvrđeno je da zakonitost obračuna plate treba osporavati u upravnom, a ne parničnom postupku.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Aleksandra Kneževa iz Zrenjanina, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 22. septembra 2011. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Aleksandra Kneževa izjavljena protiv presude Vrhovnog suda Srbije Rev. 445/09 od 11. marta 2009. godine, presude Okružnog suda u Zrenjaninu Gž1. 326/08 od 3. decembra 2008. godine i presude Opštinskog suda u Zrenjaninu P1. 1539/07 od 17. aprila 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Aleksandar Knežev iz Zrenjanina je 5. juna 2009. godine, preko punomoćnika Miloša Lončara, advokata iz Novog Sada, podneo Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv pojedinačnih akata navedenih u izreci, zbog povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i prava na naknadu štete iz člana 35. stav 2. Ustava.

U ustavnoj žalbi je, između ostalog, navedeno da su osporenom presudom Vrhovnog suda Srbije Rev. 445/09 od 11. marta 2009. godine podnosiocu ustavne žalbe povređena Ustavom zajemčena prava na pravično suđenje i na naknadu štete, jer je kao odlučna činjenica za presuđenje sporne stvari korišćen dokument – akt (rešenje) nadležnog starešine o utvrđivanju visine plate podnosioca, koji ne postoji. Podnosilac ustavne žalbe je detaljno obrazložio utvrđeno činjenično stanje u parnici koju je vodio radi naknade štete zbog manje isplaćene zarade.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Osnovnog suda u Zrenjaninu P1. 1539/07, dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

Osporenom presudom Opštinskog suda u Zrenjaninu P1. 1539/07 od 17. aprila 2008. godine, po tužbi ovde podnosioca ustavne žalbe, protiv tuženog Ministarstva odbrane Republike Srbije, radi naknade materijalne štete, vrednost predmeta spora 796.722,68 dinara, odbijen je kao neosnovan prigovor mesne nenadležnosti suda za postupanje u predmetnoj pravnoj stvari istaknut od strane tuženog (stav 1. izreke), odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se obaveže tuženi da mu na ime naknade štete zbog manje isplaćene zarade za period od 1. decembra 2000. godine do 31. maja 2005. godine isplati ukupan iznos od 796.722,68 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 15. aprila 2005. godine do isplate (stav 2. izreke) i određeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka (stav 3. izreke).

Podnosilac ustavne žalbe je 21. maja 2008. godine izjavio žalbu protiv navedene prvostepene presude. Rešavajući o podnetoj žalbi, Okružni sud u Zrenjaninu je doneo osporenu presudu Gž1. 326/08 od 3. decembra 2008. godine, kojom je žalba odbijena kao neosnovana i potvrđena prvostepena presuda.

Protiv presude Okružnog suda u Zrenjaninu Gž1. 326/08 od
3. decembra 2008. godine podnosilac ustavne žalbe je 13. januara 2009. godine podneo reviziju, koja je osporenom presudom Vrhovnog suda Srbije Rev. 445/09 od 11. marta 2009. godine odbijena kao neosnovana. U obrazloženju osporene revizijske presude je, između ostalog, navedeno: da u sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 361. stav 2. tačka 9) Zakona o parničnom postupku na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, kao ni povrede iz tačke 12) istog člana, jer, po oceni Vrhovnog suda Srbije, drugostepena presuda sadrži jasne i potpune razloge o odlučnim činjenicama, koje nisu protivurečne zapisnicima o izvedenim dokazima, a ocenjeni su i žalbeni razlozi od odlučnog značaja; da razlozi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava nisu osnovani; da je pravilno drugostepeni sud zaključio da u radnjama državnih organa ili službenih lica nema nepravilnog i nezakonitog rada organa, pa ni odgovornosti države. U obrazloženju ove presude je dalje navedeno da pojedinačno rešenje nadležnog starešine o visini plate ima svojstvo upravnog akta, da je njime utvrđeno pravo na platu profesionalnog vojnika i obim tog prava (visina plate), a da se zakonitost tih upravnih akata, što podrazumeva i pravilnost obračuna visine plate, odnosno kontrolu pravilne primene odredaba pozitivnih propisa, ocenjuje u upravnom postupku, pred nadležnim organima, kao i u upravnom sporu; da samo konačno i pravnosnažno rešenje nadležnog organa o visini plate profesionalnog pripadnika Vojske Jugoslavije predstavlja osnov za isplatu od države, odnosno da odredba člana 75. Zakona o Vojsci Jugoslavije ne predstavlja neposredni izvor prava za isplatu plate profesionalnih vojnika. Takođe je navedeno da nadležan organ (vojnoračunovodstveni centar) nije vršio selekciju, niti diskriminaciju u isplati, kako po visini vrednosti boda, tako i u odnosu na pojedine kategorije budžetskih korisnika iz vojnog budžeta, pa se nisu stekli uslovi za građanskopravnu odgovornost države.

4. Odredbama Ustava, na čiju se povredu poziva podnosilac u ustavnoj žalbi, utvrđeno je: da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1); da svako ima pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete koju mu nezakonitim ili nepravilnim radom prouzrokuje državni organ, imalac javnog ovlašćenja, organ autonomne pokrajine ili organ jedinice lokalne samouprave (član 35. stav 2.).

Odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije (“Službeni list SRJ“, br. 43/94, 28/96, 22/99, 44/99, 74/99, 3/02 i 37/02) bilo je propisano: da se ukupan iznos sredstava za plate profesionalnih vojnika utvrđuje prema zvaničnom podatku o neto zaradi koja služi kao osnov za utvrđivanje zarada zaposlenih u republici članici na čijoj teritoriji je sedište Saveznog ministarstva za odbranu, objavljenom u službenom glasilu te republike, s tim da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih oficira i oficira po ugovoru ne može biti manja od tri, niti veća od pet neto zarada iz ovog stava, da prosečna plata po činu i položajna plata profesionalnih podoficira i podoficira po ugovoru iznose od 65% do 75%, a prosečna plata vojnika po ugovoru, po činu i dužnosti od 55% do 60% od prosečne plate po činu i položajne plate svih profesionalnih oficira (član 75. stav 1.); da Savezna vlada, pored ostalog, propisuje platu po činu, platu po činu i dužnosti i položajnu platu (član 87.); da načelnik Generalštaba i starešine jedinica, odnosno ustanova koje on odredi rešavaju, pored ostalog, o određivanju plate u Vojsci (član 152. tačka 7)).

Odredbama Uredbe o platama i drugim novčanim primanjima profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije (“Službeni list SRJ“, br. 35/94, 9/96, 1/2000 i 54/02) bilo je propisano: da se ovom uredbom propisuju uslovi i merila za utvrđivanje plate i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika na službi u Vojsci Jugoslavije i da se plata i druga novčana primanja profesionalnih vojnika izražavaju u bodovima (član 1.); da Savezna vlada, u smislu člana 75. Zakona, određuje koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika u Vojsci i da savezni ministar za odbranu, u okviru ukupnih iznosa sredstava iz stava 1. ovog člana, donosi odluku o vrednosti boda za obračunavanje plata i drugih novčanih primanja profesionalnih vojnika u Vojsci (član 52.); da se plata profesionalnom vojniku u Vojsci utvrđuje na osnovu naredbe, odnosno rešenja o postavljenju na formacijsko, odnosno radno mesto i podataka o oceni rezultata rada, a obračunava se i isplaćuje po platnom spisku (član 53. stav 1.).

Odredbom tačke 1. Odluke Savezne vlade o izmeni Odluke o određivanju koeficijenta za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika i civilnih lica u Vojsci Jugoslavije (“Službeni list SRJ“, br. 35/94, 9/96 i 1/2000) je bilo propisano da koeficijent za utvrđivanje ukupnog iznosa sredstava za plate profesionalnih vojnika iznosi 3,0 prema neto zaradi po zaposlenom isplaćenoj za prethodni mesec u privredi republike članice na čijoj je teritoriji sedište Saveznog ministarstva za odbranu.

5. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta sadržine Ustavom zajemčenih prava na čiju povredu se podnosilac poziva, Ustavni sud je utvrdio da su o zahtevu podnosioca ustavne žalbe za utvrđivanje prava na naknadu materijalne štete i isplatu razlike zarade odlučivali Ustavom i zakonom ustanovljeni sudovi koji su u postupku sprovedenom u skladu sa zakonom utvrdili činjenično stanje od značaja za donošenje odgovarajuće odluke i odlučili o pravu podnosioca ustavne žalbe primenom materijalnih propisa kojima su tada ta prava bila uređena. Po oceni Ustavnog suda, utvrđeno činjenično stanje, kao i obrazloženje zauzetog pravnog stava u ovoj stvari, predstavljaju ustavnopravno utemeljen osnov za donošenje osporenih presuda. Iz navedenih razloga osporenim pojedinačnim aktima, po shvatanju Ustavnog suda, nije povređeno Ustavom garantovano pravo podnosioca ustavne žalbe na pravično suđenje i na naknadu štete.

Po oceni Ustavnog suda, zakonitost odluka o isplati plata, kao i pravilnost obračuna visine plata se ne ocenjuje u parničnom postupku. Naime, podnosiocu ustavne žalbe je plata redovno isplaćivana u visini utvrđenoj odlukom nadležnog organa, pa stoga proizlazi da isplata koja je vršena u skladu sa pravnosnažnim pojedinačnim aktom ne predstavlja nepravilan i nezakonit rad državnog organa. Takva odgovornost bi, nasuprot tome, mogla postojati samo u situaciji kada bi nadležni organ bez zakonskih razloga uskratio isplatu plate, odnosno na drugi način nepravilno, nezakonito ili selektivno postupao u izvršenju pojedinačnih rešenja.

Ustavni sud nalazi da su osporene presude obrazložene, da je odgovoreno na bitne navode i zahteve podnosioca, te da ocena sudova data u osporenim presudama nije posledica proizvoljnog tumačenja ili neprihvatljive primene merodavnog materijalnog prava.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud je utvrdio da je ustavna žalba neosnovana, te je saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07), ustavnu žalbu odbio.

Ustavni sud je isti stav je zauzeo u svojoj Odluci broj Už – 1098/2008 od 24. februara 2010. godine.

5. S obzirom na izneto, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša Slijepčević

Odbijanje ustavne žalbe u sporu za naknadu štete profesionalnog vojnika

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti