Odbijanje ustavne žalbe zbog propuštanja da se traži izmena pojedinačnog akta

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio ustavnu žalbu zaposlenog koji je tražio naknadu štete zbog manje isplaćene plate. Sud je potvrdio stav da je podnosilac, nakon odluke o neustavnosti uredbe, bio dužan da prvo traži izmenu rešenja o plati.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, Predrag Ćetković, dr Goran P. Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi Milivoja Kostića iz Novog Sada, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 21. maja 2015. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Milivoja Kostića izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4685/12 od 20. septembra 2012. godine zbog povrede prava na pravično suđenje zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije, dok se u preostalom delu ustavna žalba odbacuje.

O b r a z l o ž e nj e

1. Milivoj Kostić iz Novog Sada izjavio je, 13. novembra 2012. godine , ustavnu žalbu protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4685/12 od 20. septembra 2012. godine zbog povrede načela zabrane diskriminacije, prava na pravično suđenje, prava na naknadu štete, prava na jednaku zaštitu prava i prava na rad , zajemčenih odredbama člana 21, člana 32. stav 1, člana 35. stav 2, člana 36. stav 1. i člana 60. st. 1. i 4. Ustava Republike Srbije.

Podnosilac u ustavnoj žalbi, pored ostalog, navodi: da je osporenom presudom preinačena prvostepena presuda i njegov tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan , za isplatu razlike u plati za period od 1. januara pa do 4. novembra 2007. godine, u kome se primenjivala odredba člana 7. stav 3. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata u Upravi za izvršenje zavodskih sankcija, za koju je Odlukom Ustavnog suda IU-63/2007 od 18. novembra 2010. godine utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom; da su redovni sudovi različito postupali, tako što su neki sudovi usvajali ovakve tužbene zahteve, dok su ih drugi odbijali kao neosnovane; da je u osporenoj presudi zauzet stav da kako podnosilac nije tražio poništaj, niti izmenu pojedinačnog akta na osnovu kojeg je izvršeno umanjenje plate, to nema osnova za primenu pravila o naknadi štete zbog nezakonitog rada državnog organa; da je ovakvo stanovište navedenih sudova u suprotnosti sa praksom sudova u Republici Srbiji ( dostavljene presude Osnovn og sud a u Valjevu, Osnovn og sud a u Paraćinu i Osnovn og suda u Nišu , kao i presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 43/11 od 15. marta 2011. godine i Apelacionog suda u Nišu Gž1. 702/12 od 27. aprila 2012. godine ), koji su istovetne tužbene zahteve usvajali i tuženu Republiku Srbiju obavezivali da tužiocima naknadi štetu zbog manje isplaćenih plata u periodu važenja podzakonskih akata za koje je utvrđeno da nisu u skladu sa zakonom, odnosno Ustavom. P odnosilac ustavne žalbe smatra da su mu osporenom presudom povređena označena Ustavom zajemčena prava, te je predložio da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu, poništi osporenu presudu i prizna mu pravo na naknadu materijalne štete.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U postupku pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je, u sprovedenom postupku , izvršio uvid u dokumentaciju priloženu uz ustavnu žalbu i utvrdio sledeće činjenice i okol nosti od značaja za odlučivanje:

Presudom Osnovnog suda u Valjevu P1. 695/11 od 29. marta 2012. godine, u stavu prvom izreke, usvojen je tužbeni zahtev tužioca, ovde podnosioca ustavne žalbe, pa je obavezana tužena Republika Srbija – Ministarstvo pravde, da mu na ime naknade štete usled manje isplaćene plate za period od 1. januara do 4. novembra 2007. godine, isplati iznos od 73.00 0,02 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na pojedinačno opredeljene mesečne iznose, počev od datuma dospelosti do isplate (bliže označene u sadržini tog stava), kao i da za tužioca za navedeni period na ime isplaćene razlike plate izvrši uplatu svih pripadajućih poreza i doprinosa. Stavom drugim izreke presude obavezana je tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka.

Postupajući po žalbi tužene, Apelacioni sud u Beogradu doneo je osporenu presudu Gž1. 4685/12 od 20. septembra 2012. godine, kojom je preinačio ožalbenu prvostepenu presudu u stavu prvom izreke, tako što je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da mu tužena na ime naknade štete usled manje isplaćene plate, za period od 1. januara do 4. novembra 2007. godine, isplati iznos od 73.002 dinara, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom; u stavu drugom izreke ukinuta je prvostepena presuda u delu koji se odnosi na uplatu pripadajućih poreza i doprinosa i u tom delu tužba je odbačena; stavom trećim izreke obavezan je tužilac da tuženoj naknadi troškove parničnog postupka. U obrazloženju osporene presude je , pored ostalog, navedeno da iz činjeničnog stanja utvrđenog u postupku pred prvostepenim sudom proizlazi: da je tužilac bio u radnom odnosu kod tužene do 4. novembra 2007. godine; da je rešenjem organa tužene, br oj 121-679-147/07-04/1 od 23. februara 2007. godine tužiocu, raspoređenom na radno mesto kulturno umetničkih aktivnosti u Službi za prevaspitavanje, u zvanju savetnika, određena VIII platna grupa, prvi platni razred i koeficijent za obračun i isplatu plate 2,53 koji se primenjiva o od 1. januara 2007. godine; da se prema tački 2. izreke naznačenog rešenja, koeficijent iz tačke 1. uvećava za 10% na osnovu staža osiguranja, koji se računa sa uvećanim trajanjem, a koji ima stepen uvećanja 12/16, tako da ukupan koeficijent tužioca iznosi 2,78; da je u tački 4. rešenja navedeno da tužiocu pripada dodatak na platu za svaku punu godinu rada ostvarenog u radnom odnosu, uvećanu za staž osiguranja koji se računa sa uvećanim trajanjem u iznosu od 4% od osnovice, srazmerno vremenu provedenom na radu; da je u utuženom periodu, tužiocu vršena isplata plate u skladu sa navedenim rešenjem; da je Odlukom Ustavnog suda Srbije od 18. oktobra 2010. godine utvrđeno da je odredba člana 7. stav 3. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata u Upravi za izvršenje zavodskih sankcija, kojom je bilo propisano da se državnim službenicima, kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem, a čije je radno mesto razvrstano u zvanje višeg savetnika, samostalnog savetnika i savetnika, bez obzira na stepen uvećanja staža za 10%, nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom; da tužilac u toj parnici potražuje razliku plate koja bi mu pripadala da mu je koeficijent plate bio pravilno uvećan za 30% po osnovu staža osiguranja, a u visini od 73.000,02 dinara, kako to proizlazi iz izveštaja tužene od 13. oktobra 2011. godine. Dalje je navedeno: da je prvostepeni sud usvojio tužbeni zahtev tužioca, nalazeći da je tužena dužna da tužiocu nadoknadi štetu u iznosima i sa kamatom, kako je to bliže označeno u stavu prvom izreke pobijane presude; da je , međutim, na pravilno i potpuno utvrđeno činjenično stanje, prvostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo, zbog čega je ožalbena presuda preinačena, a tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan ; da prema odredbi člana 61. Zakona o Ustavnom sudu, svako kome je povređeno pravo konačnim ili pravnosnažnim pojedinačnim aktom donetim na osnovu zakona ili drugog opšteg akta za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ima pravo traži od nadležnog organa izmenu tog pojedinačnog akta; da se predlog za izmenu konačnog ili pravnosnažnog pojedinačnog akta donetog na osnovu zakona ili drugog opšteg akta, za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom i prihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, može podneti u roku od šest meseci od dana objavljivanja odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“, ako od dostavljanja pojedinačnog akta do podnošenja predloga ili inicijative za pokretanje postupka nije proteklo više od dve godine; da, u konkretnom slučaju, tužilac nije tražio izmenu rešenja od 23. februara 2007. godine, kao pojedinačnog pravnog akta, koji je donet na osnovu odredbe člana 7. stava 3. označene Uredbe, za koju je utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom; da stoga, tužilac u toj parnici ne može osnovano tražiti naknadu štete zbog manje isplaćene plate, jer nije uspešno okončao postupak za poništaj rešenja o plati, u kome mu je koeficijent plate bio utvrđen na osnovu neustavne i nezakonite odredbe Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata u Upravi za izvršenje zavodskih sankcija; da kako je to rešenje ostalo na pravnoj snazi, ono deluje svojom materijalnom pravnosnažnošću i dokaznom snagom na koeficijent koji je tužiocu utvrđen ovim rešenjem po osnovu staža osiguranja koji se računa sa uvećanim trajanjem; da je pogrešan zaključak prvostepenog suda da tužilac u konkretnom slučaju nije bio dužan da traži izmenu pojedinačnog pravnog akta, koji je donet na osnovu nezakonite i neosnovane odredbe; da, kako predmetno rešenje nije stavljeno van snage u zakonskoj proceduri, propisanoj za otklanjanje posledica norme Uredbe, koja je nesaglasna sa Ustavom i zakonom, on ne može tražiti ni otklanjanje posledica donetih u njegovoj primeni do 14. januara 2011. godine; da je sporno rešenje izgubilo kapacitet izvršnosti od dana objavljivanje naznačene odluke Ustavnog suda Srbije IU-63/2007 od 18. novembra 2010. godine, do kada je to rešenje delovalo i na osnovu koga je tužiocu izvršen obračun i isplata plate; da je pogrešan zaključak prvostepenog suda da je tužilac, kao državni službenik, kome se staž računa sa uvećanim trajanjem i sa priznatim stepenom uvećanja 12/16, imao pravo da mu se još 2007. godine koeficijent za obračun uveća za 30%; da ovo stoga što je u tom periodu isplata plate tužiocu vršena u skladu sa pravnosnažnim i za taj period izvršnim rešenjem, da je u tački 2. tog rešenja tužiocu određeno uvećanje za 10% koeficijenta po osnovu staža osiguranja, sa stepenom uve ćanja 12/16; da sud nije ovlašćen da utvrđuje uvećanje koeficijenta iz ovog osnova suprotno pravnosnažnom i izvršnom pojedinačnom pravnom aktu i da tužilac nije koristio pravno dozvoljeni put da rešenje br oj 121-679-147/07-04/1 od 23. februara 2007. godine stavi pod kontrolu u odgovarajućem postupku i da na taj način materijalizuje pravne posledice naznačene odluke Ustavnog suda; da je iz iznetih razloga, pogrešan zaključak prvostepenog suda da je tužena tužiocu pričinila štetu i da osnov odgovornosti tužene proističe iz objavljene odluke Ustavnog suda Srbije; da je u odnosu na izvršeni pojedinačni pravni akt do objavljivanja odluke tog suda, na koji se odnosi potraživanje tužioca u ovom sporu, odlučno da li je on tražio izmenu tog pojedinačnog akta ili ne; da je, u konkretnom slučaju, tužilac tražio poništaj tačke 2 . spornog rešenja, ali je u toku postupka tužbu povukao ; da tužilac bio dužan da, kao državni službenik , aktivira proceduru po pravilima Zakona o opštem upravnom postupku, te da u slučaju negativne odluke u upravnom sporu traži poništaj negativno donetog pojedinačnog pravnog akta ; da je to mogao obaviti u rokovima koji su propisani odredbom članom 61. Zakona o Ustavnom sudu ; da je stoga pobijana presuda u tom delu preinačena, a tužbeni zahtev tužioca odbijen kako za iznos glavnog duga, tako i za kamatu i uplatu doprinosa; da po shvatanju apelacionog suda, kada zaposleni propusti da posle donošenja odluke Ustavnog suda traži izmenu pojedinačnog pravnog akta, na osnovu koga mu je obračunata i isplaćena plata do objavljivanja odluke Ustavnog suda, tada on ne može uspešno tražiti isplatu plate neposrednom primenom opšte pravne norme koja je trebalo da bude primenjena, a nije zbog propisa, za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da je nesaglasan ustavu ili zakonu.

4. Odredbama Ustava, na čije se povrede ustavnom žalbom ukazuje, je utvrđeno: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu, bez diskriminacije, kao i da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. do 3.); da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da svako ima pravo na naknadu materijalne ili nematerijalne štete koju mu nezakonitim ili nepravilnim radom prouzrokuje državni organ, imalac javnog ovlašćenja, organ autonomne pokrajine ili organ jedinice lokalne samouprave (član 35. stav 2.) ; da se svakom jemči jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave (član 36. stav 1.); da se jemči pravo na rad, u skladu sa zakonom, kao i da svako ima pravo na poštovanje dostojanstva svoje li čnosti na radu, bezbedne i zdrave uslove rada, potrebnu zaštitu na radu, ograničeno radno vreme, dnevni i nedeljni odmor, plaćeni godišnji odmor, pravičnu naknadu za rad i na pravnu zaštitu za slučaj prestanka radnog odnosa ; da se niko tih prava ne može odreći (član 60. st. 1. i 4.).

Zakonom o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US) propisano je: da kad Ustavni sud utvrdi da opšti akt ili kolektivni ugovor nije u saglasnosti sa zakonom, taj opšti akt ili kolektivni ugovor prestaje da važi danom objavljivanja odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“ (član 58. stav 3.); da kad Ustavni sud odredi način otklanjanja posledica koje su nastale usled primene opšteg akta koji nije u saglasnosti sa Ustavom ili zakonom, odluka Ustavnog suda ima pravno dejstvo od dana njenog objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije“ (član 59.); da se zakoni i drugi opšti akti za koje je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nisu u saglasnosti sa Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ne mogu primenjivati na odnose koji su nastali pre dana objavljivanja odluke Ustavnog suda, ako do tog dana nisu pravnosnažno rešeni (član 60. stav 1.); da se izvršenje pravnosnažnih pojedinačnih akata donetih na osnovu propisa koji se više ne mogu primenjivati, ne može ni dozvoliti ni sprovesti, a da će se započeto izvršenje obustaviti (član 60. stav 3.); da svako kome je povređeno pravo konačnim ili pravnosnažnim pojedinačnim aktom, donetim na osnovu zakona ili drugog opšteg akta, za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ima pravo da traži od nadležnog organa izmenu tog pojedinačnog akta, u skladu sa pravilima postupka u kome je pojedinačni akt donet (člana 61. stav 1.); da se predlog za izmenu konačnog ili pravnosnažnog pojedinačnog akta, donetog na osnovu zakona ili drugog opšteg akta, za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, može podneti u roku od šest meseci od dana objavljivanja odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“, ako od dostavljanja pojedinačnog akta do podnošenja predloga ili inicijative za pokretanje postupka nije proteklo više od dve godine (člana 61. stav 2.); da ako se utvrdi da se izmenom pojedinačnog akta ne mogu otkloniti posledice nastale usled primene opšteg akta za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, Ustavni sud može odrediti da se ove posledice otklone povraćajem u pređašnje stanje, naknadom štete ili na drugi način (člana 62.).

Odredbama Zakona o državnim službenicima („Službeni glasnik RS“, br. 79/05, 81/05, 83/05, 64/07, 67/07, 116/08 i 104/09) propisano je: da se ovim zakonom uređuju prava i dužnosti državnih službenika i pojedina prava i dužnosti nameštenika, kao i da se pojedina prava i dužnosti državnih službenika u pojedinim državnim organima mogu posebnim zakonom urediti i drukčije, ako to proizlazi iz prirode njihovih poslova (član 1. st. 1. i 2.); da o pravima i dužnostima državnog službenika odlučuje rukovodilac rešenjem, ako ovim ili drugim zakonom ili drugim propisom nije drukčije određeno, kao i da se pri odlučivanju o pravima i dužnostima državnog službenika primenjuje zakon kojim se uređuje opšti upravni postupak, izuzev kod odlučivanja o odgovornosti za štetu (član 140. st. 1. i 4.).

Odredbom člana 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima („Službeni list SFRJ“, br. 29/78, 39/85, 45/89 i 57/89 i „Službeni list SRJ“, br. 31/93, (22/99, 23/99, 35/99 i 44/99)) propisano je da pravno lice odgovara za štetu koju njegov organ prouzrokuje trećem licu u vršenju ili u vezi sa vršenjem svojih funkcija.

Odredba člana 7. stav 3. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata u Upravi za izvršenje zavodskih sankcija („Službeni glasnik RS“, br. 16/07 i 21/09) (u daljem tekstu: Uredba) propisivala je da se državnim službenicima kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem, a čije je radno mesto razvrstano u zvanje višeg savetnika, samostalnog savetnika i savetnika, koeficijent, bez obzira na stepen uvećanja staža, uvećava za 10%.

Tačkom 1. izreke Odluke Ustavnog suda IU-63/2007 od 18. novembra, objavljene u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 1/11, od 14. januara 2011. godine, utvrđeno je da odredba člana 7. stav 3. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata u Upravi za izvršenje zavodskih sankcija („Službeni glasnik RS“, br. 16/07 i 21/09) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, dok tačkom 2. nije prihvaćena inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti odredaba člana 2, člana 7. st. 1 i 2. i člana 10. iste uredbe.

5. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi u pogledu povrede prava na pravično suđenje, Ustavni sud polazi od toga da je Zakonom o Ustavnom sudu precizno regulisan postupak otklanjanja posledica nastalih usled primene opšteg akta za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom.

U parničnom postupku koji je prethodio podnošenju ustavne žalbe utvrđeno je da je podnosiocu plata u utuženom periodu isplaćivana na osnovu rešenja broj 121-679-147/07-04/1 od 23. februara 2007. godine, kojim mu je određena VIII platna grupa, prvi platni razred, sa koeficijent om za obračun i isplatu plate u visini od 2,53 koji se uvećavao za 10% po osnovu staža osiguranja koji se računa sa uvećanim trajanjem, tako da je ukupno iznosio 2,78.

Odluka Ustavnog suda kojom je utvrđeno da jedan zakon ili drugi opšti akt, odnosno pojedine njegove odredbe, nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, ima dve vrste pravnog dejstva. Takva odluka najpre deluje erga omnes, u skladu sa odredbom člana 166. stav 2. Ustava, po kojoj su odluke Ustavnog suda konačne, izvršne i opšteobavezujuće. Potom ostvaruje pojedinačno dejstvo prema donosiocu zakona, odnosno drugog opšteg akta, zatim prema subjektima koji su ga izvršavali (sprovodili), a na kraju i prema pojedincima na koje se taj akt neposredno primenjivao. Saglasno odredbama člana 61. Zakona o Ustavnom sudu, svako kome je povređeno pravo konačnim ili pravnosnažnim pojedinačnim aktom donetim na osnovu zakona ili drugog opšteg akta za koji je utvrđeno da je nesaglasan sa Ustavom i zakon om, ima pravo da od nadležnog organa (donosioca pojedinačnog akta) traži izmenu tog pojedinačnog akta, u skladu sa pravilima postupka u kome je pojedinačni akt donet. Po shvatanju Ustavnog suda, podnošenje zahteva za izmenu pojedinačnog akta jeste obavezujući pravni put u pravcu otklanjanja eventualnih posledica koje je primena neustavnog zakona, odnosno opšteg akta, proizvela. S tim u vezi, ukoliko takav zahtev nije podnet u zakonom propisanom roku (šest meseci od dana objavljivanja odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“, ako od dostavljanja pojedinačnog akta do podnošenja predloga ili inicijative za pokretanje postupka nije proteklo više od dve godine), po oceni Ustavnog suda, nastupa prekluzija (gubitak) prava da se u zakonom utvrđenoj proceduri zahteva i otklanjanje posledica koje je primena zakona ili drugog opšteg akta nesaglasnog Ustavu, odnosno zakonu, proizvela.

S obzirom na to da je u postupku koji je prethodio ustavnoj žalbi bilo nesporno da se podnosilac svom poslodavcu nije obratio zahtevom za izmenu rešenja broj 121-679-147/07-04/1 od 23. februara 2007. godine, Ustavni sud nalazi da je podnosilac, protekom roka iz člana 61. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, prekludiran u pravu da zahteva otklanjanje posledica koje je primena odredbe člana 7. stav 3. Uredbe u konkretnom slučaju proizvela. Po mišljenju Ustavnog suda, podnošenje tužbe redovnom sudu ne može zameniti obraćanje nadležnom organu zahtevom za izmenu pojedinačnog akta, niti takvu obavezu može isključiti. Takođe, ne može dovesti ni do eventualnog prekida toka zastarelosti za podnošenje takvog zahteva. Redovni sudovi bi jedino bili nadležni u situaciji da je tužena, nakon izmene pojedinačnog rešenja, neosnovano uskratila isplatu razlike u plati, između one koja je podnosiocu isplaćena u spornom periodu i one koja mu je po zakonu pripadala za staž osiguranja koji se računa sa uvećanim trajanjem (ovakav stav Ustavni sud je već izrazio u Odluci Už-5055/2013 od 18. jula 2013. godine).

Apelacioni sud u Beogradu, u obrazloženju osporene drugostepene presude, upravo polazi od činjenice da podnosilac ustavne žalbe nije iskoristio zakonom utvrđeni pravni put, jer nije u odgovarajućem postupku zatražio izmenu pojedinačnog akta donetog na osnovu odredbe člana 7. stav 3. Uredbe, koju je Ustavni sud svojom odlukom „kasirao“. S tim u vezi, za Ustavni sud je ustavnopravno prihvatljivo tumačenje Apelacionog suda u Beogradu, po kome je podnosilac, kao državni službenik, bio dužan da aktivira proceduru po pravilima Zakona o opštem upravnom postupku, a potom, za slučaj neuspeha, da traži poništaj negativnog pojedinačnog akta u upravnom sporu.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da podnosiocu ustavne žalbe osporenom presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1. 4685/12 od 20. septembra 2012. godine nije povređen o prav o na pravično suđenje zajemčen o odredb om člana 32. stav 1. Ustava. Stoga je Sud ustavnu žalbu u tom delu odbio kao neosnovanu, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, odlučujući kao u prvom delu izreke.

6. Ocenjujući navode podnosioca ustavne žalbe o različitom postupanju nadležnih redovnih sudova, Ustavni sud je utvrdio da je Apelacioni sud u Kragujevcu prilikom donošenja presude Gž1. 43/11 od 15. marta 2011. godine, kao sud poslednje instance, u sličnoj činjeničnoj i pravno j situaciji našao da bez obzira na to što tužilja V. T. nije tražila poništaj pojedinačnog pravnog akta donetog na osnovu Pravilnika o uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Trgovinskom sudu u Kragujevcu – Odeljenje u Jagodini 1Su. 8-2/06 od 12. juna 2006. godine, za koji je Ustavni sud svojom odlukom utvrdio da nije u skladu sa Ustavom i zakonom, ona ima pravo na naknadu štete na osnovu odredbe člana 35. stav 2. Ustava.

Ostale presude dostavljene uz ustavnu žalbu (presude Osnovnog suda u Valjevu P1. 814/11 od 19. marta 2012. godine , Osnovnog suda u Zaječaru P1. 495/10 od 24. februara 2012. godine i Osnovnog suda u Paraćinu – Sudska jedinica u Ćupriji P1. 260/11 od 19. avgusta 2011. godine ), Ustavni sud nije cenio, s obzirom na to da se ne može sa sigurnošću utvrditi da li su iste bile predmet žalbenog postupka pred nadležnim drugostepenim sudom. U pogledu presude Apelacionog suda u Nišu Gž1. 702/12 od 27. aprila 2012. godine, koja je takođe dostavljena uz ustavnu žalbu, Ustavni sud je konstatovao da predmet žalbenog postupka nije bila odluka o glavnoj stvari, već isključivo odluka o zateznoj kamati, kao sporednom potraživanju, iz kog razloga ni ova odluka nije uzeta u razmatranje prilikom odlučivanja o istaknutoj povredi prava na jednaku zaštitu prava pred sudovima. I pored toga, Ustavni sud ukazuje da zahtev pravne sigurnosti dopušta određena odstupanja u tumačenju koja se prihvataju kao sastavni deo svakog pravosudnog sistema, te stoga jedna potencijalno različita odluka - presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1. 43/11 od 15. marta 2011. godine ne predstavlja dovoljan razlog da se utvrdi postojanje povrede prava na jednaku zaštitu prava iz člana 36. stav 1. Ustava.

Ustavni sud ocenjuje da kako zaključivanje Apelacionog suda u Beogradu u osporenoj presudi nije bilo očigledno proizvoljno niti arbitrerno, odnosno kako sudski postupak u celini nije bio nepravičan na način utvrđen odredbom člana 32. stav 1. Ustava , to se ni navodi o povredi prava na prava na naknadu štete i prava na rad , zajemčenih odredbama člana 35. stav 2 . i člana 60. st. 1. i 4. Ustava, u konkretnom slučaju ne iskazuju kao ustavnopravno prihvatljivi.

Konačno, u vezi sa navodima o povredi načela zabrane diskriminacije, Ustavni sud konstatuje da se odredbama člana 21. Ustava ne jemči nijedno određeno ljudsko ili manjinsko pravo, odnosno sloboda, već se utvrđuju načela u skladu sa kojima se ostvaruju sva zajemčena prava i slobode. Stoga je i povreda ovog načela akcesorne prirode, što znači da do nje može doći samo u vezi sa utvrđenom povredom ili uskraćivanjem nekog konkretnog prava ili slobod e, a što u konkretnom slučaju Ustavni sud nije utvrdio.

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu odbacio ustavnu žalbu, jer nisu ispunjene Ustavom i Zakonom utvrđene pretpostavke za vođenje postupka, odlučujući kao u drugom delu izreke.

7. Na osnovu svega navedenog i odredaba člana 42b stav 1. tačka 1), člana 45. tačka 9) i člana 46. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA



Vesna Ilić Prelić

Slični dokumenti

• Už 8442/2013: Odluka Ustavnog suda o povredi prava na jednaku zaštitu prava
• Už 936/2012: Odluka Ustavnog suda o povredi prava na jednaku zaštitu prava
• Gž1 4283/2021: Nemogućnost ostvarivanja naknade štete bez prethodne izmene pojedinačnog akta
• Už 5055/2013: Odluka Ustavnog suda o naknadi štete nakon utvrđivanja neustavnosti propisa