Usvojena ustavna žalba zbog proizvoljnog obustavljanja izvršnog postupka

Kratak pregled

Ustavni sud je usvojio ustavnu žalbu, utvrdivši povredu prava na pravično suđenje i imovinu. Nižestepeni sudovi su neosnovano obustavili izvršenje pravnosnažnih presuda, pogrešno tumačeći da se podnositeljka sporazumom o socijalnom programu odrekla sudski utvrđenih potraživanja.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Hajruše Muratović iz Novog Pazara, na osnovu člana 167. tačka 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 8. jula 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Usvaja se ustavna žalba Hajruše Muratović izjavljena protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 482/08 od 28. maja 2008. godine i rešenja Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 801/08 od 20. juna 2008. godine i utvrđuje da je podnositeljki ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije i pravo na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

2. Poništava se rešenje Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 801/08 od 20. juna 2008. godine i određuje da Viši sud u Novom Pazaru ponovo odluči o žalbi izjavljenoj protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 482/08 od 28. maja 2008. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. Hajruša Muratović iz Novog Pazara je 29. jula 2008. godine, preko punomoćnika Refije Garibović, advokata iz Novog Pazara, podnela Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv rešenja Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 482/08 od 28. maja 2008. godine i rešenja Okružnog suda u Novom Pazaru Gž. 801/08 od 20. juna 2008. godine, zbog povrede prava na pravično suđenje i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1. i člana 58. Ustava Republike Srbije.

Podnositeljka ustavne žalbe je navela da je bila u radnom odnosu kod Društvenog preduzeća Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara i da se od 1993. godine nalazila na plaćenom odsustvu. Za vreme plaćenog odsustva podnositeljka ustavne žalbe je više puta tužila poslodavca za naknadu zarade i Opštinski sud u Novom Pazaru je doneo više presuda u korist podnositeljke ustavne žalbe koje su postale pravnosnažne i izvršne. Opštinski sud u Novom Pazaru je doneo rešenje o izvršenju I. 482/08 od 29. aprila 2008. godine i dozvolio izvršenje presuda P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine. Podnositeljki je prestao radni odnos 6. februara 2007. godine, kada je zaključila sporazum sa poslodavcem o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada. Potpisivanjem navedenog sporazuma podnositeljka je prihvatila socijalni program, a u sporazumu je konstatovano da podnositeljki prestaju sva potraživanja prema DP Savremena konfekcija „Raška“. Pozivajući se na ovaj sporazum, punomoćnik izvršnog dužnika je izjavio žalbu na pomenuto rešenje o izvršenju I. 482/08, te je Opštinski sud u Novom Pazaru osporenim rešenjem I. 482/08 od 28. maja 2008. godine usvojio žalbu i ukinuo rešenje o izvršenju I. 482/08 od 29. aprila 2008. godine, a postupak izvršenja obustavio. Okružni sud u Novom Pazaru je osporenim rešenjem Gž. 801/08 od 20. juna 2008. godine žalbu podnositeljke ustavne žalbe odbio kao neosnovanu i potvrdio rešenje Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 482/08 od 28. maja 2008. godine. Podnositeljka ustavne žalbe zaključuje da je Opštinski sud u Novom Pazaru neosnovano utvrdio da je potpisivanjem sporazuma o međusobnom regulisanju prava i obaveza po osnovu rada prebijen dug preduzeća prema podnositeljki ustavne žalbe. Predložila je da Ustavni sud poništi osporena rešenja i naloži da se izvrše pravosnažne presude na osnovu kojih je doneto rešenje o izvršenju I. 482/08 od 29. aprila 2008. godine. Podnositeljka je istakla i zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog povrede ustanovljenih ljudskih prava i za naknadu troškova postupka pred Ustavnim sudom.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava zajemčeno je svakom pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega.

Odredbama člana 58. st. 1. i 2. Ustava utvrđeno je da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, kao i da pravo imovine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spise predmeta Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 482/08 i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Opštinski sud u Novom Pazaru je 5. januara 2005. godine doneo presudu P1. 439/04 kojom je usvojio tužbeni zahtev tužilje, ovde podnositeljke ustavne žalbe, i obavezao tuženu DP Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara da tužilji na ime minimalne zarade za period od 1. juna 2001. godine do maja 2004. godine isplati iznose koji su navedeni u izreci presude, kao i troškove parničnog postupka u iznosu od 7.800,00 dinara.

Opštinski sud u Novom Pazaru je 20. oktobra 2005. godine doneo presudu P1. 412/05 kojom je usvojio tužbeni zahtev tužilje, ovde podnositeljke ustavne žalbe, i obavezao tuženu DP Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara da tužilji na ime minimalne zarade za period od 1. juna 2004. godine do 30. juna 2005. godine isplati iznose koji su navedeni u izreci presude, kao i da joj uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 1. juna 2004. godine do 30. juna 2005. godine, te da joj isplati na ime troškova parničnog postupka iznos od 9.750,00 dinara.

Opštinski sud u Novom Pazaru je 4. oktobra 2006. godine doneo presudu P1. 395/06 kojom je usvojio tužbeni zahtev tužilje, ovde podnositeljke ustavne žalbe, i obavezao tuženu DP Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara da tužilji na ime minimalne zarade za period od 1. jula 2005. godine do 1. oktobra 2006. godine isplati iznose koji su navedeni u izreci presude, kao i da joj uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za period od 1. jula 2005. godine do 1. oktobra 2006. godine, te da joj naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 11.700,00 dinara.

Opštinski sud u Novom Pazaru je 7. decembra 2007. godine doneo presudu P1. 224/07 kojom je delimično usvojio tužbeni zahtev tužilje, ovde podnositeljke ustavne žalbe, i obavezao tuženu DP Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara da tužilji uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje, za zdravstveno osiguranje i za osiguranje za slučaj nezaposlenosti za period od 1. oktobra 2006. godine do 6. februara 2007. godine, kao dana prestanka radnog odnosa, a u preostalom delu, kojim je tužilja tražila da se tužena obaveže da tužilji isplati naknadu zarade u visini minimalne zarade počev od 1. oktobra 2006. godine do 6. februara 2007. godine, sa zakonskom zateznom kamatom, tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan, te je obavezana tužena da tužilji naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 7.425,00 dinara.

Podnositeljka ustavne žalbe je 22. aprila 2008. godine podnela Opštinskom sudu u Novom Pazaru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika DP Savremena konfekcija „Raška“ iz Novog Pazara, na osnovu pravnosnažnih i izvršnih presuda Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine, P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine i P1. 224/07 od 7. novembra 2007. godine, plenidbom novčanih sredstava sa računa dužnika, kao i popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika.

Opštinski sud u Novom Pazaru je 29. aprila 2008. godine doneo rešenje o izvršenju I. 482/08 kojim je usvojio predlog za izvršenje i odredio troškove izvršenja u iznosu od 6.000,00 dinara.

Povodom žalbe punomoćnika izvršnog dužnika izjavljene protiv rešenja o izvršenju I. 482/08 od 29. aprila 2008. godine, Opštinski sud u Novom Pazaru je 28. maja 2008. godine doneo osporeno rešenje I. 482/08 kojim je žalbu usvojio, delimično ukinuo rešenje o izvršenju i sprovedene izvršne radnje, a postupak izvršenja delimično obustavio u delu u kome je rešenje o izvršenju određeno na osnovu presuda tog suda P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine. Opštinski sud je našao da je žalba izvršnog dužnika osnovana u delu u kome se odnosi na potraživanja izvršnog poverioca po presudama P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine, jer su navedene presude - izvršne isprave donete u periodu pre potpisivanja sporazuma o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada između izvršnog poverioca i izvršnog dužnika od 6. februara 2007. godine, dakle u postupku u kome izvršni dužnik nije mogao istaći da je u članu 2. sporazuma navedeno da preduzeće (izvršni dužnik), na dan prestanka radnog odnosa zaposlenog (izvršni poverilac), nema bilo kakva dugovanja prema zaposlenom. Imajući u vidu ovakvo stanje stvari, sud je našao da je potraživanje izvršnog poverioca prestalo da postoji. Sud se u svom obrazloženju pozvao na odredbu člana 15. stav 1. tačka 8) Zakona o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04), prema kojoj se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenog poravnanja. U obrazloženju osporenog rešenja je takođe navedeno da je potraživanje izvršnog poverioca po osnovu izvršne isprave P1. 224/07 od 7. novembra 2007. godine utvrđeno nakon potpisivanja navedenog sporazuma, te je u odnosu na isto sud našao da po žalbi izvršnog dužnika ne može odlučivati.

Protiv rešenja I. 482/08 do 28. maja 2008. godine izvršni poverilac, ovde podnositeljka ustavne žalbe, izjavila je 30. maja 2008. godine žalbu Okružnom sudu u Novom Pazaru, sa predlogom da Okružni sud usvoji žalbu i preinači prvostepeno rešenje u korist poverioca.

Postupajući po podnetoj žalbi, Okružni sud u Novom Pazaru je 20. juna 2008. godine doneo osporeno rešenje Gž. 801/08 kojim je odbio žalbu kao neosnovanu i potvrdio ožalbeno rešenje. Prema stanovištu Okružnog suda, pravilno je prvostepeni sud usvojio žalbu punomoćnika izvršnog dužnika i ukinuo rešenje kojim je određeno izvršenje i sve provedene izvršne radnje, uz pravilnu primenu odredaba člana 15. tačka 8) u vezi člana 19. Zakona o izvršnom postupku.

4. Za ocenu navoda i razloga ustavne žalbe sa stanovišta Ustavom zajemčenih prava na čiju se povredu podnositeljka ustavne žalbe poziva, od značaja su sledeće odredbe zakona:

Zakonom o izvršnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 125/04) propisano je: da se žalba protiv rešenja o izvršenju može izjaviti iz razloga koji sprečavaju izvršenje, a naročito ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke ili pre toga, ali u vreme kad izvršni dužnik to nije mogao da istakne u postupku iz kog potiče izvršna isprava, odnosno ako je potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle zaključenja poravnanja (član 15. tačka 8)); da prvostepeni sud može, ako oceni da je osnovana, žalbu izvršnog dužnika izjavljenu protiv rešenja o izvršenju u roku, usvojiti, ukinuti rešenje o izvršenju, obustaviti izvršenje u celini ili delimično ili ukinuti sprovedene radnje (član 19. stav 1.); da je sudska odluka kojom je naloženo ispunjenje potraživanja izvršna, ako je postala pravosnažna i ako je protekao rok za dobrovoljno ispunjenje, koji teče od dana dostavljanja odluke izvršnom dužniku, a završava se protekom poslednjeg dana roka određenog sudskom odlukom, ako zakonom nije drukčije određeno (član 32. stav 1.); da će sud po službenoj dužnosti obustaviti izvršenje ako se u toku izvršnog postupka, sve dok izvršenje ne bude sprovedeno, utvrdi da je potraživanje prestalo usled propasti predmeta izvršenja, smrti, odnosno prestanka stranke koja nema pravnog sledbenika, prebijanja potraživanja i iz drugih zakonom određenih razloga (član 68. stav 2.).

5. Ocenjujući navode i razloge ustavne žalbe sa aspekta Ustavom zajemčenih prava na pravično suđenje i prava na imovinu, a polazeći od utvrđenog činjeničnog i pravnog stanja stvari vezanog za osporeni izvršni postupak, Ustavni sud je utvrdio da je podnositeljka ustavne žalbe prema poslodavcu imala nesporno potraživanje po osnovu minimalne zarade ostvarene za vreme plaćenog odsustva, koje je utvrđeno pravosnažnim presudama Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine. Pozivanje Opštinskog i Okružnog suda u Novom Pazaru u ožalbenim rešenjima na odredbe člana 15. tačka 8) i člana 19. Zakona o izvršnom postupku, kao na relevantne odredbe za tvrdnju da je podnositeljki ustavne žalbe prestalo potraživanje na osnovu sporazuma o regulisanju međusobnih prava i obaveza po osnovu rada koji je zaključen 6. februara 2007. godine, a koji se ima upodobiti situaciji kada je poveriočevo potraživanje prestalo na osnovu činjenice koja je nastupila posle izvršnosti odluke, po oceni Ustavnog suda nije osnovano, budući da se podnositeljka ustavne žalbe prihvatanjem socijalnog programa nije odrekla novčanih potraživanja koja su utvrđena pravosnažnom sudskom presudom. U sporazumu je konstatovano da u periodu koji nije označen, jer su mesta za njegovo navođenje ostala prazna, ne postoji dug preduzeća po osnovu neisplaćenih zarada prema zaposlenom (podnositeljki ustavne žalbe). Po oceni Ustavnog suda, na osnovu izjave podnositeljke ustavne žalbe o nepostojanju duga preduzeća od 6. februara 2007. godine, bez bližeg određenja osnova i iznosa duga, te konkretnog perioda na koji se isti odnosi, sudovi u izvršnom postupku nisu mogli izvesti validan zaključak da je na taj način potraživanje podnositeljke ustavne žalbe iz izvršnih isprava - presuda P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine prestalo da postoji.

Ustavni sud je stoga ocenio da je podnositeljka ustavne žalbe osporenim rešenjima o obustavi izvršnog postupka proizvoljno i nepravedno uskraćena za imovinu, koju predstavlja novčano potraživanje na ime neisplaćene minimalne zarade utvrđene pravosnažnim i izvršnim presudama Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 439/04 od 5. januara 2005. godine, P1. 412/05 od 20. oktobra 2005. godine i P1. 395/06 od 4. oktobra 2006. godine. Na taj način je podnositeljki ustavne žalbe povređeno pravo na pravično suđenje zajemčeno odredbom člana 36. stav 1. Ustava i pravo na imovinu zajemčeno odredbom člana 58. stav 1. Ustava. Ustavni sud je u svojim ranije donetim odlukama izrazio stav da svako novčano potraživanje dosuđeno pravosnažnom sudskom odlukom ulazi u imovinu poverioca, te da neizvršenje sudske odluke kojom je to potraživanje dosuđeno predstavlja povredu prava na mirno uživanje imovine (Vidi odluke Ustavnog suda: Už-1455/2008 od 16. jula 2009. godine i Už-122/2009 od 21. januara 2010. godine).

6. Na osnovu izloženog i odredbe člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07), Ustavni sud je ustavnu žalbu usvojio, te utvrdio da su osporenim rešenjima povređena prava podnositeljke ustavne žalbe na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava i na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava.

Ustavni sud je ocenio da su u konkretnom slučaju posledice učinjene povrede prava takve prirode da se mogu otkloniti samo poništajem drugostepenog rešenja, kako bi nadležni sud doneo novu odluku o žalbi poverioca u izvršnom postupku.

7. Ustavni sud je u svojoj odluci Už - 1141/2008 od 13. maja 2008. godine zauzeo istovetan pravni stav u pogledu povrede prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava i prava na imovinu iz člana 58. Ustava.

8. Polazeći od izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tačka 9) i člana 89. st. 1. i 2. Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Usvojena ustavna žalba zbog proizvoljnog obustavljanja izvršnog postupka

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti