Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti ustavne žalbe u sporu o sticanju svojine održajem

Kratak pregled

Ustavni sud odbio je kao neosnovanu ustavnu žalbu u sporu za utvrđenje prava svojine održajem. Sud je prihvatio stanovište redovnih sudova da podnosioci nisu bili savesni držaoci, jer su znali ili mogli znati za neusaglašenost faktičkog i katastarskog stanja.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća, i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Marija Draškić, dr Olivera Vučić, dr Goran P. Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i dr Milan Marković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi E. Š . i E r. Š, oboje iz Martonoša , na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 29. septembra 201 6. godine, doneo je

O D L U K U

Odbija se kao neosnovana ustavna žalba E. Š . i Er . Š . izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž. 4506/13 od 3. septembra 2014. godine i presude Osnovnog suda u Subotici – Sudska jedinica u Kanjiži P. 941/12 od 17. maja 2013. godine.

O b r a z l o ž e nj e

1. E. Š . i Er . Š, oboje iz Martonoša, podneli su 22. decembra 2014. godine, preko zajedničkog punomoćnika Ž . P, advokata iz Kanjiže, Ustavnom sudu ustavnu žalbu protiv presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž. 4506/13 od 3. septembra 2014. godine i Osnovnog suda u Subotici – Sudska jedinica u Kanjiži P. 941/12 od 17. maja 2013. godine , zbog povrede prava na pravično suđenje, prava na jednaku zaštitu prava i prava na imovinu, zajemčenih odredbama člana 32. stav 1, člana 36. stav 1. i člana 58. Ustava Republike Srbije.

U ustavnoj žalbi se, između ostalog, navodi: da je proizvoljno stanovište sudova da su podnosioci nesavesni sticaoci spornog dela predmetne nepokretnosti jer prilikom kupovine nisu proverili usaglašenost površine koja im je predata u posed, sa podacima iz evidencije nepokretnosti; da nijednim propisom nije ustanovljena takva obaveza kupca prilikom kupovine nepokretnosti; da su sudovi izgubili iz vida da se savesnost držaoca pretpostavlja, te da je teret dokazivanja činjenice da držalac nije savestan uvek na suprotnoj strani; da držalac ne može biti „malo savestan, malo nesavestan“; da je ostalo nejasno da li sudovi podnosioce smatraju nesavesnima od kupovine poljoprivrednog zemljišta ili smatraju da je njihova nesavesnost kasnije nastupila, odnosno kada ih je sin tužene (tokom 2007. godine) usmeno obavestio da postoji neusaglašenost podataka iz katastra sa stanjem na terenu; da prekid zastarelosti ne može nastati usmenim obaveštenjem, već preduzimanjem konkretnih pravnih radnji (utuženjem radi predaje u posed), koje tužena nije preduzela.

Predloženo je da Ustavni sud usvoji ustavnu žalbu, poništi osporene presude i podnosiocima prizna pravo na naknadu nematerijalne štete zbog povrede ustavnih prava, te dosudi troškove postupka po ustavnoj žalbi.

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku, na osnovu izvršenog uvida u osporene presude, utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj ustavnosudskoj stvari:

Osporenom presudom Osnovnog suda u Subotici - Sudska jedinica u Kanjiži P. 941/12 od 17. maja 2013. godine je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca E . Š . i Er . Š, ovde podnosilaca ustavne žalbe, kojim su tražili da se prema tuženoj V . Đ . utvrdi da su tužioci, po osnovu održaja, stekli pravo susvojine u jednakim suvlasničkim udelima na 6008/19463 delova katastarske parcele broj .../2, ukupne površine 01 ha 94 a 63 m2, upisane u LN broj 1831, KO Martonoš, što u prirodi predstavlja površinu od 6008 m2, širine 30,80 m i 65,72 m i dužine 211,63 m i 164,44 m, do susedne katastarske parcele broj .../1, KO Martonoš, što je tužena dužna da prizna i da trpi da se kod SKN u Kanjiži izvrši upis prava svojine u korist tužilaca, a nakon pravnosnažnosti presude.

Postupajući po žalbi tužilaca, Apelacioni sud u Novom Sadu je doneo osporenu presudu Gž. 4506/13 od 3. septembra 2014. godine, kojom je žalbu odbio i ožalbenu presudu u celini potvrdio.

U obrazloženju osporene drugostepene presude je, pored ostalog, navedeno: da je, prema utvrđenom činjeničnom stanju, kupoprodajnim ugovorom od 14. marta 2005. godine, zaključenim između M . R, M . S, T . H . i I . H, kao prodavaca sa jedne strane, i E . Š . i Er . Š, kao kupaca sa druge strane, ugovoreno da prodavci prodaju kupcima na „večito i neopozivo“ poljoprivredno zemljište - katastarsku parcelu broj .../1, ukupne površine 01ha 65a 49 m2, upisanu u LN broj 888 , KO Martonoš, za kupoprodajnu cenu od 80.000,00 dinara, pri čemu je kupoprodajna cena u celini isplaćena, a nekretnina predata u posed kupcima; da je ugovorom konstatovano da na pomenutoj nepokretnosti ne postoje ograničenja ni tereti, kao i da se sa njome graniči poljoprivredno zemljište tužene - katastarska parcela broj .../2, ukupne površine 1ha 94a 63 m2, u delu poseda od 1/1; da je tužena navedenu parcelu stekla nasleđem iza pokojnih roditelja; da su tužioci u posedu katastarske parcele broj .../1, a tužena u posedu susedne katastarske parcele broj .../2; da je rešenjem Osnovnog suda u Subotici P. 767/12 od 28. septembra 2012. godine, donetim u postupku po tužbi ovde tužilaca zbog smetanja poseda, protiv tuženih J. i A . Đ, odbijen tužbeni zahtev kojim je traženo da se utvrdi da su tuženi izvršili smetanje poseda, da im se zabrani dalje smetanje i da se obavežu da vrate u posed tužiocima deo poljoprivrednog zemljišta koje je predmet tužbenog zahteva u ovoj parnici; da je, polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, sud odbio tužbeni zahtev, nalazeći da nisu ispunjeni uslovi za sticanje prava svojine održajem u korist tužilaca; da je prvostepeni sud našao da se tužioci ne mogu smatrati savesnim držaocima dela parcele stečene ugovorom o kupoprodaji, iz razloga što tužioci prilikom kupovine nisu proverili međne linije ove parcele, odnosno nisu ispitali usaglašenost površina i položaja parcele koja im je predata u posed, sa podacima iz javne evidencije nepokretnosti, koji su dostupni i proverljivi; da je, takođe, sud našao da se nakon 2007. godine, tužioci svakako ne mogu smatrati savesnim držaocima, budući da je tada, prilikom registrovanja poljoprivrednog gazdinstva, sin tužene saznao da je došlo do pomeranja međne linije prema parceli koju su kupili tužioci, te da tužioci faktički obrađuju zemlju prema stanju pre komasacije, odnosno zemlju koja prema novim podacima više ne pripada katastarskoj parceli broj .../1, koju su stekli kupoprodajnim ugovorom, a o kojim saznanjima je imenovani obavestio tužioce.

U obrazloženju osporene drugostepene presude je dalje navedeno: da je prvostepeni sud pravilno zaključio da u konkretnom slučaju državina spornog dela katastarske parcele broj .../1 nije kvalifikovana savesnošću tužilaca; da iako smatraju da se zbog propusta da provere usaglašenost površina i položaja parcela iz ugovora sa stanjem u javnoj evidenciji nepokretnosti, ne mogu automatski smatrati nesavesnim, taj sud je mišljenja da iz utvrđenih činjenica i izvedenih dokaza nesumnjivo proizlazi da tužioci svakako nisu bili savesni u periodu potrebnom za sticanje prava svojine održajem na nepokretnoj stvari na kojoj drugi ima pravo svojine; da je tokom postupka nesumnjivo utvrđeno da tužioci traže utvrđenje prava svojine na površini od 60a 08m2, iz čega dalje proizlazi da im nije moglo ostati nepoznato da im je u posed predata znatno veća površina od one koja bi ima pripala po ugovoru; da je reč o tolikoj površini - „telu“ širine 30,80 m i 67,52 m i dužine 211,63m i 164,44 m, za koju tužiocima nije moglo ostati nepoznato da ne ulazi u onu površinu koju su kupili ugovorom iz 2005. godine; da je, samim tim, pravilan zaključak prvostepenog suda o nesavesnosti tužilaca, budući da površina u čiji su posed stupili višestruko prevazilazi površinu označenu u kupoprodajnom ugovoru; da je, osim toga, tokom postupka utvrđeno (tužioci ne spore u žalbi) da je sin tužene, svedok J . Đ, tokom 2007. godine obavestio tužioce o tome da su međne linije između katastarskih parcela br. .../2 ( u vlasništvu tužene) i .../1 ( u vlasništvu tužilaca) pomerene ka parceli tužilaca, te da tužioci praktično obrađuju zemljište koje prema premeru nakon komasacije ne ulazi u posed njihove parcele; da se od tog trenutka tužioci svakako više ne mogu smatrati savesnim držaocima, kako to pravilno nalazi prvostepeni sud; da se žalbom ističe da pretpostavka savesnosti tužilaca nije mogla biti obesnažena prostim obaveštenjem od strane sina tužene da je međna linija pomerena, već je bilo potrebno da tužena podigne tužbu radi predaje u posed i da sa tom tužbom uspe; da se, u tom smislu, tužioci pozivaju na shodnu primenu odredaba Zakona o obligacionim odnosima, koje regulišu prekid zastarelosti potraživanja, a vezano za odredbu člana 30. stav 3. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, kojom je propisano da se na prekid, odnosno zastoj održaja shodno primenjuju odredbe o prekidu, odnosno zastoju zastarelosti potraživanja; da ovi žalbeni navodi nisu osnovani; da je navedenim zakonskim odredbama propisano da do prekida vremena potrebnog za održaj dolazi podizanjem tužbe i svakom drugom radnjom vlasnika stvari preduzetom protiv uzukapijenta pred sudom ili drugim nadležnim organom, a u cilju utvrđivanja, obezbeđenja ili ostvarenja prava vlasnika; da je nesporno da u slučaju preduzimanja opisanih radnji vlasnika stvari dolazi do prekida roka za održaj i da uzukapijent ujedno prestaje biti savestan, ali to ne znači da na njegovu savesnost ne utiču i neke druge, pa i vanprocesne radnje vlasnika stvari, uključujući i saznanja samog uzukapijenta koja dovode u pitanje pretpostavku njegove savesnosti; da nasuprot žalbenim navodima, treba razlikovati vreme potrebno za održaj, sa jedne, i savesnost uzukapijenta, sa druge strane, iz čega dalje proizlazi da se pretpostavka savesnosti uzukapijenta može obesnažiti ne samo kada je vlasnik stvari protiv njega podneo tužbu, već i u svim drugim slučajevima iz kojih proizlazi da je držalac tuđe stvari znao, odnosno mogao znati da stvar koju drži nije njegova; da je o savesnosti uzukapijenta, odnosno o opravdanosti njegovog uverenja da mu pripada pravo čiju sadržinu faktički vrši, sud ovlašćen i dužan prosuđivati ne samo na osnovu toga da li je vlasnik stvari protiv njega preduzeo pomenute radnje pred sudom ili drugim državnim organom, već i na osnovu vanprocesnih radnji, kako vlasnika stvari, tako i samog uzukapijenta, na osnovu kojih se može sa sigurnošću ceniti da li je uzukapijent savestan; da su, u konkretnom slučaju, tužioci nesporno upoznati od strane sina tužene da „vređaju“ međnu liniju, budući da je ista pomerena ka parceli koju su kupili; da tužioci nisu postali vlasnici, ne zbog toga što je vreme neophodno za održaj prekinuto podizanjem tužbe , već zbog toga što nisu bili savesni; da iz napred iznetog sledi da je pravilno prvostepeni sud našao da u konkretnom slučaju nisu ispunjeni uslovi za sticanje svojine održajem, u smislu člana 28. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa .

4. Odredbama Ustava, na čije povrede se ustavnom žalbom ukazuje , utvrđeno je : da svako ima pra vo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1.); da se svakom jemči jednaka zaštita prava pred sudovima i drugim državnim organima, imaocima javnih ovlašćenja i organima autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave (član 36. stav 1.); da se j emči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (član 58. stav 1.) .

Odredbama Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa ("Službeni list SFRJ", br. 6/80 i 36/90, „Službeni list SRJ“, broj 29/96 i „Službeni glasnik RS“, broj 115/05 – dr. zakon) (u daljem tekstu: ZOSPO), koje su od značaja za konkretan spor, propisano je: da savestan i zakonit držalac nepokretne stvari, na koju drugi ima pravo svojine, stiče pravo svojine na tu stvar održajem protekom deset godina, da s avestan držalac nepokretne stvari, na koju drugi ima pravo svojine, stiče pravo svojine na tu stvar održajem protekom 20 godina (član 28. st. 2. i 4.). Odredbama člana 30. ZOSPO je propisano: da vreme potrebno za održaj počinje teći onog dana kada je držalac stupio u državinu stvari, a završava se istekom poslednjeg dana vremena potrebnog za održaj (stav 1.); da se u vreme potrebno za održaj uračunava i vreme za koje su prethodnici sadašnjeg držaoca držali stvar kao savesni i zakoniti držaoci, odnosno kao savesni držaoci (stav 2.); da se n a prekid, odnosno zastoj održaja shodno primenjuju odredbe o prekidu, odnosno zastoju zastarelosti potraživanja (stav 3.). Odredbama člana 72. ZOSPO je propisano: da je d ržavina zakonita ako se zasniva na punovažnom pravnom osnovu koji je potreban za sticanje prava svojine i ako nije pribavljena silom, prevarom ili zloupotrebom poverenja (stav 1.); da je državina savesna ako držalac ne zna ili ne može znati da stvar koju drži nije njegova (stav 2.); da se savesnost državine pretpostavlja (stav 3.).

Odredbom člana 388. Zakona o obligacionim odnosima ("Službeni list SFRJ", br. 29/78, 39/85, 45/89 i 57/89 i "Službeni list SRJ", br. 31/93, (22/99, 23/99, 35/99 i 44/99)) je propisano da se zastarevanje prekida podizanjem tužbe i svakom drugom poveričevom radnjom preduzetom protiv dužnika pred sudom ili drugim nadležnim organom, u cilju utvrđivanja, obezbeđenja ili ostvarenja potraživanja.

Odredbama Zakona o državnom premeru i katastru i upisima prava na nepokretnostima („Službeni glasnik RS“, br. 83/92, 53/93, 67/93, 48/94, 12/96, 15/96, 34/01 i 25/02 ) je bilo propisano: da i zrada katastra nepokretnosti obuhvata utvrđivanje katastarske teritorijalne jedinice, prikupljanje podataka o nepokretnostima i pravima na njima koje ne sadrži katastar zemljišta, katastarsko klasiranje i bonitiranje zemljišta, izlaganje na javni uvid podataka iz katastra zemljišta, podataka premera i katastarskog klasiranja zemljišta i utvrđivanje podataka o pravima na nepokretnostima, izradu katastarskog operata i ustrojavanje zbirke isprava (član 43.); da se p odaci premera nepokretnosti i podaci o katastarskom klasiranju zemljišta izlažu na javni uvid, po pravilu, za celu katastarsku opštinu na području katastarske opštine za koju se vrši izlaganje, da se u postupku izlaganja utvrđuje pravo svojine i druga stvarna prava, kao i drugi podaci koji se odnose na nepokretnosti (član 59. st. 1. i 3.); da p odaci premera, katastra zemljišta i katastarskog klasiranja i podaci o pravima na nepokretnostima, utvrđeni u postupku izlaganja na javni uvid u skladu sa odredbama ovog zakona, koji nisu osporeni u tom postupku, upisuju se u list nepokretnosti bez donošenja posebnog rešenja (član 69.); da se p ostupak izlaganja, u smislu ovog zakona, smatra okončanim kad komisija preda Republičkom geodetskom zavodu - organizacionoj jedinici u opštini overene listove nepokretnosti (zajedno sa zbirkom isprava), u koje su podaci uneti u skladu sa članom 69. ovog zakona i na osnovu konačnih rešenja Republičkog geodetskog zavoda donetih po prigovorima (član 69e.); da se p o završenom izlaganju na javni uvid podataka premera nepokretnosti i katastarskog klasiranja zemljišta, kao i podataka o pravima na nepokretnostima, izrađuje katastarski operat posebno za svaku katastarsku opštinu, odnosno deo katastarske opštine i ustrojava zbirka isprava (član 70.). Odredbama člana 72. navedenog Zakona je bilo propisano: da k ad Republički geodetski zavod utvrdi da je katastarski operat izrađen u skladu sa važećim propisima, rešenjem će potvrditi operat i dati ga organizacionoj jedinici u opštini na korišćenje i održavanje, da se sa katastarskim operatom daju i prepis zapisnika o opisu granica katastarske opštine, originalni podaci o snimanju detalja i računanju površina, skice detalja, radni originali planova i karte, prepis spiska uglednih zemljišta i prepis koordinata, nadmorskih visina i opisa položaja trigonometrijskih, nivelmanskih i veznih tačaka i podaci o poligonskoj i linijskoj mreži (stav 1.); da će u rešenju iz sta va 1. ovog člana Republički geodetski zavod odrediti dan početka primene katastarskog operata (stav 3.); da se r ešenje iz stava 1. ovog člana objavljuje se u "Službenom glasniku Republike Srbije" (stav 4.).

5. Ocenjujući navode o povredi prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud je, polazeći od utvrđenih činjenica konkretnog slučaja i ustavnopravnih razloga iznetih u ustavnoj žalbi, konstatovao da podnosioci, u suštini, ukazuju na proizvoljnost ocene parničnih sudova da, u konkretnom slučaju, nisu ispunjeni zakonski uslovi za sticanje prava svojine na delu katastarske parcele broj .../2, KO Martonoš, putem tzv. redovnog održaja.

Stoga Ustavni sud smatra da, prilikom ocene osnovanosti navoda o povredi prava na pravično suđenje, zapravo treba sagledati sprovedeni parnični postupak kao jedinstvenu celinu i oceniti da li je on bio vođen na način koji je podnosiocu osigurao pravo na pravično suđenje garantovano članom 32. stav 1. Ustava, odnosno da li je primena procesnog i/ili materijalnog prava bila proizvoljna ili arbitrerna, čime bi ukazala na očiglednu nepravičnost u postupanju redovnih sudova, a na štetu podnosioca ustavne žalbe.

Ustavni sud polazi od toga da održaj (usucapio) podrazumeva sticanje prava svojine na osnovu državine koja ima određene kvalitete i koja je trajala zakonom određeno vreme. Razlika između redovnog i vanrednog održaja se ogleda u kvalitetu državine, od čega zavisi i vremenska komponenta održaja, odnosno da li će period potreban za sticanje prava svojine po osnovu održaja biti kraći ili duži. S tim u vezi, kod redovnog održaja se zahteva da državina bude kvalifikovana, tj. zakonita i savesna, dok se kod vanrednog održaja uslov zakonitosti državine ne postavlja. Po shvatanju Ustavnog suda, zakonita jeste ona državina koja se zasniva na punovažnom pravnom osnovu koji je potreban za sticanje prava svojine, odnosno na osnovu koga bi, da je prethodnik zaista bio vlasnik, došlo do prenosa prava svojine uz odgovarajući modus aquirendi (predaja/upis u javne knjige). Savesna državina postoji onda kada držalac opravdano veruje da je stvar nabavio od vlasnika, tačnije kada nije znao, niti je mogao znati da određenu stvar stiče od nevlasnika. Pored navedenog, stvar na koju se pretenduje pravom svojine putem održaja ne sme biti pribavljena silom, prevarom ili zloupotrebom poverenja. U zavisnosti od toga da li je reč o redovnom ili vanrednom održaju, ZOSPO propisuje različite rokove potrebne za sticanje prava svojine. Konkretno, kada je reč o nepokretnim stvarima, ukoliko se radi o savesnoj i zakonitoj državini (redovni održaj) taj rok iznosi deset godina, a ukoliko je u pitanju samo savesna (ne i zakonita) državina (vanredni održaj), propisan je rok od 20 godina.

Parnični sudovi su se, u konkretnom slučaju, bavili pitanjem savesnosti državine podnosilaca na spornom delu katastarske parcele broj .../2, KO Martonoš, koja je u isključivoj svojini tužene i koja se graniči sa katastarskom parcelom podnosilaca broj .../1, KO Martonoš. Zakonitost državine nije bila sporna, imajući u vidu da su podnosioci, na osnovu ugovora o kupoprodaji od 14. marta 2005. godine, uvedeni od strane prodavaca i u posed spornog dela katastarske parcele broj .../2.

Kao što je već navedeno, savesna državina postoji onda kada držalac opravdano veruje da je stvar nabavio od vlasnika, odnosno kada nije znao, niti je mogao znati da određenu stvar stiče od nevlasnika. Prema odredbi člana 72. stav 3. ZOSPO, savesnost državine se pretpostavlja, iz kog razloga lice koje pretenduje na sticanje prava svojine održajem (uzukapijent) ne mora to dokazivati, već onaj ko tvrdi suprotno - da državina uzukapijenta nije savesna. Savesnost državine je relevantna u momentu sticanja, ali se to pitanje, po mišljenju Ustavnog suda, može postaviti i u toku perioda potrebnog za održaj, naročito ako nastupe ili se sazna za okolnosti koje dovode u ozbiljnu sumnju da je uzukapijent neku (nepokretnu) stvar stekao od nevlasnika.

Iz obrazloženja osporenih presuda proizlazi da je u KO Martonoš tokom 1995. godine bio pokrenut postupak komasacije poljoprivrednog zemljišta, čiji su efekti pravno uobličeni kroz postupak javnog izlaganja podataka premera, koje je sprovedeno tokom 2002. i 2003. godine. Ustavni sud je utvrdio da je rešenje o potvrdi katastarskog operata za katastarsku opštinu Martonoš objavljeno u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 123, od 14. decembra 2003. godine, sa početkom primene od narednog dana. U ovom rešenju je konstatovano da je katastarski operat, kao deo katastra nepokretnosti za KO Martonoš, opština Kanjiža, izrađen u skladu sa važećim propisima, te da danom početka njegove primene prestaju da važe katastar zemljišta i zemljišne knjige. Dakle, katastar nepokretnosti za KO Martonoš je počeo da se primenjuje 15. decembra 2003. godine, od kog datuma su na snazi premerni podaci koji su pravnosnažno i konačno utvrđeni u postupku javnog izlaganja. Prvostepeni sud je iz iskaza podnosioca E . Š . utvrdio da je on aktivno učestvovao u postupku komasacije, kao član saveta mesne zajednice Martonoš, ali da smatra da taj postupak nikada nije okončan i da promene premernih podataka, koje su (iz)vršene u postupku komasacije, nikada nisu verifikovane, te da je to razlog zbog kojeg vlasnici poljoprivrednog zemljišta u KO Martonoš svoje katastarske parcele i dalje koriste prema ranije važećim premernim podacima.

Iz napred iznetog Ustavni sud je zaključio da je ustavnopravno prihvatljivo stanovište redovnih sudova da podnosioci nisu bili savesni u toku celokupnog perioda koji je bio potreban za sticanje prava svojine na spornom delu katastarske parcele broj .../2 putem redovnog održaja. Čak i ako se uzme u obzir da su prodavci M. R, M . S, T . H . i I . H . podnosioce uveli u posed katastarske parcele broj .../1 koju je koristio njihov pravni prethodnik, tačnije u posed koji odgovara premernim podacima iz perioda pre komasacije i javnog izlaganja, Ustavni sud nalazi da se podnosioci svakako nisu mogli dalje pozivati na savesnost svoje državine od momenta kada im je vlasnik susedne nepokretnosti ukazao na to da su premerni podaci u zvaničnoj evidenciji nepokretnosti drugačiji od faktičkog stanja i pozvao ih da posed na svom poljoprivrednom zemljištu upodobe sa tim podacima.

Katastar nepokretnosti, koji je 15. decembra 2003. godine počeo da se primenjuje za KO Martonoš, predstavlja jedinstvenu evidenciju nepokretnosti, kojom su zamenjene dotada važeće evidencije - zemljišne knjige i katastar zemljišta. Uvođenje katastra nepokretnosti imalo je za cilj otklanjanje nedostatnosti zemljišnih knjiga (upis u katastar nepokretnosti je obavezan i ima konstitutivno dejstvo), ali i katastra zemljišta, u odnosu na koji katastar nepokretnosti predstavlja potpunu evidenciju koja sadrži kako podatke o nepokretnostima, tako i podatke o pravima na njima. S tim u vezi, dalje insistiranje podnosilaca na posedu katastarske parcele broj .../1 prema nevažećim premernim podacima, kao i eventualno utvrđenje prava svojine po osnovu održaja na spornom zemljištu, koje prema podacima iz katastra nepokretnosti pripada katastarskoj parceli tužene, po mišljenju Ustavnog suda, protivno je konceptu evidencije katastra nepokretnosti, koja se prevashodno zasniva na načelu pouzdanosti u tačnost upisanih podataka. Drugim rečima, ukoliko svako lice, koje je i dalje u posedu nepokretnosti prema ranije važećim premernim podacima, zatraži utvrđenje prava svojine, kao što je to u konkretnom slučaju, katastar nepokretnosti bi bio izložen konstantnim promenama katastarskog operata, što bi obesmislilo čitav postupak ustrojavanja jedinstvene evidencije nepokretnosti kroz postupak javnog izlaganja.

Polazeći od iznetog, Ustavni sud je ocenio da osporenim presudama Apelacionog suda u Novom Sadu Gž. 4506/13 od 3. septembra 2014. godine i Osnovnog suda u Subotici – Sudska jedinica u Kanjiži P. 941/12 od 17. maja 2013. godine nije povređeno prava podnosilaca ustavne žalbe na pravično suđenje, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava, te je, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr.zakon i 103/15) , ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu .

Što se tiče istaknute povrede prava na imovinu iz člana 58. stav 1. Ustava, Ustavni sud nalazi da podnosioci ustavne žalbe svoje tvrdnje o povredi ovog prava bliže ne obrazlažu, već ih, u stvari, izvode iz navoda o povredi prava na pravično suđenje iz člana 32. stav 1. Ustava. S obzirom na to da je Ustavni sud utvrdio su neosnovani navodi o povredi prava na pravično suđenje, to nema osnova ni za tvrdnju o povredi prava na imovinu.

Na povredu prava iz člana 36. stav 1. Ustava podnosioci su se samo formalno pozvali, ne navodeći nijedan razlog na kome zasnivaju svoje tvrdnje, zbog čega se Ustavni sud te navode nije posebno razmatrao.

6. S obzirom na izneto, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o neosnovanosti ustavne žalbe u sporu o sticanju svojine održajem

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti