Odluka Ustavnog suda o povredi prava u stečajnom i izvršnom postupku

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavne žalbe bivših zaposlenih i utvrđuje povredu prava na suđenje u razumnom roku i prava na imovinu. Neefikasnost izvršnog postupka i kasnije nemogućnost naplate potraživanja iz radnog odnosa u stečajnom postupku nad dužnikom u državnom vlasništvu predstavljaju povredu Ustavom zajemčenih prava.

Tekst originalne odluke

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda Vesna Ilić Prelić, predsednik Veća, i sudije Milan Stanić, dr Milan Škulić, Miroslav Nikolić, dr Dragana Kolarić, Tatjana Babić, dr Milan Marković i mr Tomislav Stojković, članovi Veća, u postupku po ustavnoj žalbi V. Z, S . B, V . M, Lj . B, H . M . i R . Ć, sv ih iz Novog Pazara, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi sa članom 170. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 22. novembra 2018. godine, doneo je

O D L U KU

1. Usvaja se ustavna žalba V. Z . i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru u predmetu I. 227/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10 , povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

2. Usvaja se ustavna žalba S . B . i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Novom Paz aru u predmetu I. 229/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10, povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

3. Usvaja se ustavna žalba V . M . i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru u predmetu I. 224/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10 , povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

4. Usvaja se ustavna žalba Lj . B . i utvrđuje da je u izvršnom postupku koji je vođen pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru u predmetu I. 226/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10 , povređeno pravo podnositeljke ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

5. Usvaja se ustavna žalba H . M . i R . Ć . i utvrđuje da je u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10 povređeno pravo podnositeljki ustavne žalbe na suđenje u razumnom roku, zajemčeno odredbom člana 32. stav 1. Ustava Republike Srbije.

6. Utvrđuje se pravo podnositeljki ustavne žalbe iz tač. 1-5. na naknadu nematerijalne štete svakoj u iznosu od po 300 evra, u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada nematerijalne štete se isplaćuje na teret budžetskih sredstava – razdeo Ministarstva pravde, u roku od č etiri meseca od dostavljanja ove odluke Ministarstvu.

7. Usvaja se ustavna žalba V . Z, S . B, V . M, Lj . B, H . M . i R . Ć . i utvrđuje da je u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10 podnositeljkama ustavne žalbe povređeno pravo na imovinu , zajemčeno odredbama člana 58. Ustava Republike Srbije.

8. Utvrđuje se pravo podnositeljki ustavne žalbe iz tačke 7. na naknadu materijalne štete svakoj u visini iznosa utvrđenih u stečajnom postupku iz iste tačke, umanjenih za iznose koji su im eventualni isplaćeni. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava – razdeo Ministarstva pravde , u roku od četiri meseca od dana dostavljanja ove odluke Ministarstvu.

O b r a z l o ž e nj e

1. V. Z , S . B, V . M . i Lj . B, sve iz Novog Pazara, podnele su Ustavnom sudu, 13. maja 2013. godine, preko punomoćnika R. G , advokata iz Beograda, ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku i prava na imovinu, zaje mčenih odredbama čl. 32. i 58. Ustava Republike Srbije u izvršnim postupcima koji su vođe ni pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru u predmetima I. 224/08, I. 226/08, I. 227/08 i I. 229/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10.

H. M . i R . Ć, obe i z Novog Pazara, podnele su, 29 . jula i 12. novembr a 2013. godine, preko punomoćnika R. G . i Š . D , advokata iz Novog Pazara, ustavnu žalbu zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku i prava na imovinu, zajemčenih odredbama čl. 32. i 58. Ustava u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10. Ustavne žalba su bile zavedene pod brojem Už-3793/2013.

Podnositeljke su, takođe, istakle i zahtev za naknadu materijalne štete u visini iznosa utvrđenih u stečajnom postupku, umanjenih za iznose koji su im isplaćeni, i zahtev za naknadu nematerijalne štete.

Nakon početka primene odredaba člana 2. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“, broj 101/13), kojima je za zaštitu prava na suđenje u razumnom roku u postupku koji još uvek nije okončan, predviđeno posebno, novo pravno sredstvo, prema kome o učinjenoj povredi prava, pre Ustavnog suda, odlučuje nadležan redovni sud, Ustavni sud je ustavnu žalbu ustupio na nadležnost redovnom sudu. Međutim, Privredni apelacioni sud je utvrdio da je rešenjem Privrednog suda u Kraljevu St. 31/10 od 30. maja 2014. godine zaključen stečajni postupak nad stečajnim dužnikom, koje je postalo pravnosnažano 20. juna 2014. godine, pa je spise predmeta vratio Ustavnom sudu kao nadležnom sudu za odlučivanje o postavljenim zahtevima podnos iteljki u ustavnim žalbama, budući da je stečajni postup ak već bio pravnosnažno okončan. Ustavni sud je formirao nov predmet pod brojem Už-9487/2016.

Sve podnositeljke su navele da su bivše zaposlene stečajnog dužnika F. "R .", ad Novi Pazar, da im nisu isplaćivane zarade, zbog čega su pojedine vodile određene parnične i izvršne postupke, da su nakon otvaranja postupka stečaja nad poslodavcem rešenjem Privrednog suda u Kraljevu St. 31/10 od 2. decembra 2010. godine, prijavile svoje potraživanje u postupku stečaja, da su im potraživanja u pretežnom delu priznata i isplaćena u visini od 9,83279% od utvrđenog potraživanja, ali da im u postupku stečaja nisu isplać ena celokupna potraživanja i da stečajni postupak nije okončan u razumnom roku .

2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu. Postupak po ustavnoj žalbi se, u smislu člana 175. stav 3. Ustava, uređuje zakonom.

U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama istaknutog zahteva, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

Odredbom člana 32. stav 1. Ustava, na čiju povredu se pozivaju podnositeljke u ustavnoj žalbi, utvrđeno je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega, dok se odredbom člana 58. stav 1. Ustava jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona.

3. Ustavni sud je, u sprovedenom postupku, izvršio uvid u spise predmeta izvršnih predmeta Opštins kog suda u Novom pazaru I. 224/08, I. 226/08, I. 227/08 i I. 229/08 i dostavljenu dokumentaciju i utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje:

3. 1. Činjenice koje se odnose na izvršni postupak u predmetu Opštin skog suda u Novom Pazaru I. 224/08:

Podnositeljka V . M . ( rođ. P.) iz Novog Pazara podnela je 6. mart a 2008. godine Opštinskom sudu u Novom Pazaru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika F. „R .“ ad iz Novog Pazara, kojom je tražila izvršenje pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 224/08 od 10. marta 2008. godine određeno je predloženo izvršenje zabranom i prenosom novčanih sredstava na računu izvršnog dužnika.

Rešenjem Osnovnog suda u Novom Pazaru I. 2155 /10 od 11. januara 2011. godine prekinut je postupak izvršenja zbog otvaranja stečajnog postupka nad izvršnim dužnikom.

3.2. Činjenice koje se odnose na izvršni postupak u predmetu Opštinsk og suda u Novom Pazaru I. 226/08:

Podnositeljka Lj. B . iz Novog Pazara podnela je 6. marta 2008 . godine Opštinskom sudu u Novom Pazaru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika F. „R .“ ad iz Novog Pazara, kojom je tražila izvršenje pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 226/08 od 1 0. marta 2008. godine određeno je predloženo izvršenje zabranom i prenosom novčanih sredstava na račun u izvršnog dužnika.

3.3. Činjenice koje se odnose na postupak u predmetu Osnovnog suda u Novom Pazaru I. 227/08:

Podnositeljka V. Z . iz Novog Pazara podnela je 6. marta 2008. godine Opštinskom sudu u Novom Pazaru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika F . „R .“ ad iz Novog Pazara, kojom je tražila izvršenje pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 227/08 od 10. marta 2008. godine određeno je predloženo izvršenje zabranom i prenosom novčanih sredstava na računu izvršnog dužnika.

Rešenjem Osnovnog suda u Novom Pazaru I. 2117/10 od 14. januara 2011. godine prekinut je postupak izvršenja zbog otvaranja stečajnog postupka nad izvršnim dužnikom.

3.4. Činjenice koje se odnose na postupak u predmetu Osnovnog suda u Novom Pazaru I. 229/08:

Podnositeljka S . B . iz Novog Pazara podnela je 6. marta 2008. godine Opštinskom sudu u Novom Pazaru predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika F . „R .“ ad iz Novog Pazara, kojom je tražila izvršenje pravnosnažne i izvršne presude Opštinskog suda u Novom Pazaru P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine.

Rešenjem Opštinskog suda u Novom Pazaru I. 229/08 od 10. marta 2008. godine određeno je predloženo izvršenje zabranom i prenosom novčanih sredstava na računu izvršnog dužnika.

Rešenjem Osnovnog suda u Novom Pazaru I. 2119/10 od 8. juna 2011. godine prekinut je postupak izvršenja zbog otvaranja stečajnog postupka nad izvršnim dužnikom.

3.5. Činjenice koje se odnose na stečajni postupak u predmetu Privrednog suda u Kraljevu St. 31/10:

Ustavni sud je od Privrednog suda u Kraljevu pribavio izveštaj od 9. juna 2017 . godine, o toku stečajnog postupka St. 31/10. Na osnovu uvida u dostavljeni izveštaj, utvrđeno je: da je 12. aprila 2010. godine od strane Narodne banke Srbije podnet predlog za pokretanje stečajnog postupka , usled bl okade računa dužnika duže od tri godine; da je , inače, tekući račun preduzeća bio u neprekidnoj blokadi od čak 4838 dana odnosno više od punih 13 godina; da je rešenjem Privrednog suda u Kraljevu St. 31/10 od 2. decembra 2010. godine otvoren stečajni postupak nad stečajnim dužnikom; da je u postupku stečaja 18. februara 2011. godine doneto rešenje o bankrotstvu stečajnog dužnika; da je celokupna imovina stečajnog dužnika prodata nakon četvrte prodaje za iznos od 43.100.000,00 dinara , 23. decembra 2011. godine; da je u toku postu pka 13. maja 2011. godine održano ispitno ročište, a zaključak o listi priznatih i osporenih potraživanja donet 13. maja i 2. novembra 2011. godine; da je rešenjem Privrednog suda u Kraljevu St. 31/10 od 22. jula 2013. godine, koje je postalo pravnosnažno 6. avgusta 2013. godine, poveriocima izvršena isplata po glavnoj deobi stečajne mase, pri čemu je procenat namirenja poverilaca u prvom isplatnom redu iznosio 100%, a u trećem isplatnom redu 9,8328% ; da su rešenjem istog suda St. 31/10 do 24. a prila 2014. Godine, po završno j deobi stečajne mase, namireni poverioci u trećem isplatnom redu za iznos od 0,18%, a rešenjem St. 31/10 od 30. maja 2014. godine, zaključen je ste čajni postupak i rešenje postalo pravnosnažno 20. juna 2014. godine; da prema izveštaju stečajnog sudije, iako je imovina unovčena u decembru mesecu 2011. godine, nije se mogla izvršiti deoba stečajne mase poveriocima usled vođenja dva sudska spora, nakon osporavanja prijava potraživanja, i to grupe od 74 radnika u predmetu P 1360/11 , a naročito na osnovu prijave broj 453 podnet e od strane V. Ć . na iznos od 98.576.866.210,36 dinara , koji postupak je vođen u predmetu P 340/12 . Kako je za sporna potraživanja trebalo da se rezervišu sredstva do konačnog rešenja spora, to bi usled potraživanja V. Ć, od preko 98,5 milijardi dinara, a što je činilo 99,64% od utvrđenih potraživanja, faktički celokupnu novčanu masu trebalo rezervisati, čime bi takva deoba i onako male stečajne mase bila potpuno necelishodna. Iz tog razloga nije vršena deoba, već samo izmirenje dela troškova stečajnog postupka, nakon čega je stečajni postupak i zaključen. U ovom stečajnom postupku podneto je ukupno 472 prij ave potraživanja, od čega 454 radnika i 18 komercijalnih poverilaca ili državnih ustanova, s tim što su gotovo svi radnici podnosili po više dopuna prijava potraživanja, usled č ega proces njihovog is pitivanja bio složen . Svi predlagači u ovom predmetu su podneli blagovremene prijave potraživanja u postupku stečaja i njihove prijave su uredno ispitane i donete odluke , što znači da su svi stekli status stečajnih poverilaca.

Predlagač V. Z . je prijavila potraživanje po prijavi broj 44, broj 44/1 i broj 214.

Po prijavi broj 44, po osnovu zarada po rešenju o izvršenju I. 326/2000 od 24. novembra 2004. godine, ukupan iznos prijavljenog potraživanja iznosio je 11.779,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 8.779,00 dinara, a osporeno za iznos od 3.000,00 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 878,90 dinara.

Po dopunskoj prijavi broj 44/1 , od 17. oktobra 2011. godine , prijavljena je kamata na glavni dug. Ukupan iznos prijavljenog potraživanja iznosio je 363.196,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 161.771,82 dinara, a osporeno za iznos od 201.424,18 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 16.195,65 dinara.

Po prijavi broj 214, prijavljena su potraživanja za minimalne zarade za period od 1. aprila 2004. do 6. marta 2007. godine, po presudi P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine i rešenju I. 227/08 od 10. marta 2008. godine. Ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 610.843,25 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 491.625,20 dinara, a osporeno za iznos od 119.218,05 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 49.218,64 dinara.

Predlagač S. B . je prijavila potraživanje po prijavi broj 34, broj 34/1 i broj 213 .

Po prijavi broj 34, po osnovu zarada po rešenju o izvršenju I. 326/2000 od 24. novembra 2004. godine ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 11.779,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 8.779,00 dinara, a osporeno za iznos od 3.000,00 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 878,90 dinara.

Po dopunskoj prijavi broj 34/1 od 17. oktobra 2011. godine prijavljena je kamata na glavni dug. Ukupna iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 363.196,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 161.771,82 dinara, a osporeno za iznos od 201.424,18 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobu stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 16.195,65 dinara.

Po prijavi potraživanja broj 213 prijavljena su potraživanja za minimalne zarade za period od 1. aprila 2004 do 6. marta 2007. godine po presudi P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine. Ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 610.843,25 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 491.625,20 dinara, a osporeno za iznos od 119.218,05 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 49.218,64 dinara.

Predlagač V. M . je prijavila potraživanje po prijavi broj 42, broj 42/1 i broj 212.

Po prijavi broj 42, po osnovu zarada po rešenju o izvršenju I. 326/2000 od 24. novembra 2004. godine ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 11.779,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 8.779,00 dinara, a osporeno za iznos od 3.000,00 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 878,90 dinara.

Po dopunskoj prijavi broj 42/1 od 17. oktobra 2011. godine prijavljena je kamata na glavni dug. Ukupna iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 363.196,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 161.771,82 dinara, a osporeno za iznos od 201.424,18 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobu stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 16.195,65 dinara.

Po prijavi potraživanja broj 212 prijavljena su potraživanja za minimalne zarade po presudi P1. 336/07 od 29. novembra 2007. godine. Ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 615.943,25 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 496.725,20 dinara, a osporeno za iznos od 119.218,05 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 49.729,22 dinara.

Predlagač Lj. B . je prijavila potraživanje po prijavi broj 53, broj 53/1 i broj 222.

Po prijavi broj 53, po osnovu zarada po rešenju o izvršenju I. 326/2000 od 24. novembra 2004. godine ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 11.779,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 8.779,00 dinara, a osporeno za iznos od 3.000,00 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 878,90 dinara.

Po dopunskoj prijavi broj 53/1 od 17. oktobra 2011. godine prijavljena je kamata na glavni dug. Ukupna iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 363.196,00 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 161.771,82 dinara, a osporeno za iznos od 201.424,18 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobu stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 16.195,65 dinara.

Po prijavi potraživanja broj 222 prijavljena su potraživanja za minimalne zarade za period od 1. januara 2004. do 30. oktobra 2007. godine po presudi P1. 943/06 od 30. oktobra 2007. godine.

Predlagač H. M . je prijavila potraživanje po prijavi broj 222, po presudi P1. 943/06 od 3. oktobra 2007. godine za minimalnu zaradu od 1. januara 2002. do 31. oktobra 2007. godine, izuzev za jul, avgusta i septembar 2004. godine. Ukupna iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 1.101.104,06 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 839.978,63 dinara, a osporeno za iznos od 261.125,43 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potraživanje u ukupnom iznosu od 84.093,75 dinara.

Predlagač R. Ć . je prijavila potraživanje po prijavi broj 222, po osnovu neisplaćenih zarada za period od 1. januara do 31. decembra 2002. godine i od 1. januara 2004. do 30. oktobra 2007. godine, a po presudi P1. 943/06 od 30. oktobra 2007. godine.

Ukupan iznos prijavljenog potraživanja je iznosio 760.783,45 dinara. Potraživanje je priznato u ukupnom iznosu od 677.454,94 dinara, a osporeno za iznos od 83.328,51 dinara. Za osporeno potraživanje nije pokrenut parnični postupak za utvrđenje. Kroz deobe iz stečajne mase namireno joj je potr aživanje u ukupnom iznosu od 67.822,83 dinara.

U zaključku navedenog izveštaja Privrednog suda u Kraljevu, navodi se da je nesporno da je stečajni postupak pokrenut nakon što je blokada tekućeg računa dužnika bila duža od 13 godina, da je stečajni postupak protekao relativno brzo i da bi se okončao u kratk om roku, jer je imovina prodata već pri kraju prve godine trajanja, ali je duže trajao usled vođenja sudskih sporova , u kojima je stečajni dužnik uspeo u sporu sa značajnim uspehom, u navedenom predmetu P. 340/12 .

4. Ocenjujući razloge i navode iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta povrede prava na suđenje u razumnom roku, zajemčenog odredbom člana 32. stav 1. Ustava, Ustavni sud je utvrdio da su podnositeljke ustavne žalbe tražile utvrđ enje povrede prava u izvršnim postupcima, koji su vođen i pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru u predmetima I. 224/08, I. 226/08, I. 227/08 i I. 229/08, kao i u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10, i zaključio da se osporeni postupci moraju posmatrati kao celina.

Posmatrajući osporene izvršne postupke, koji su vođeni pred Opštinskim sudom u Novom Pazaru , Ustavni sud je utvrdio da su postupci pokrenuti početkom marta 2008. godine, a da su prekinuti početkom i sredinom 2011. godine, jer je , u međuvremenu, u decembru 2010. godine, nad izvršnim dužnikom otvoren stečajni postupak, koji je okončan pravnosnažnim rešenjem Privrednog suda u Kraljevu St. 31/2010 od 30. maja 2014. godine. Iz navedenog proizlazi da su izvrš ni postupci trajali po više od dve i po godine, a stečajni postupak oko tri i po godine.

Ustavni sud je, imajući u vidu činjenice i okolnosti utvrđene u tački 3. obrazloženja, utvrdio da izvršni sud u osporenim izvršnim postupcima, nakon donošenja rešenja o izvršenju , nije preduzimao radnje u cilju sprovođenja izvršenja i namirenja izvršnih poverilaca.

Međutim, prema oceni Ustavnog suda, Privredni sud u Kraljevu je, u stečajnom postupku, preduzeo potrebne radnje u cilju okončanja postupka , ali nije mogao uticati na brže oko nčanje postupka, koji, s obzirom na utvrđenu složenost, nije trajao neprimereno dugo.

Ustavni sud je ocenio da su podnositeljke ustavne žalbe imale legitiman interes da se osporeni postupci okončaju u razumnom roku, kako bi naplatile svoje potraživanje iz radnog odnosa, utvrđeno pravnosnažnim sudskim presudama, kao i da svojim ponašanjem nisu doprinele dužini trajanja postupaka .

Imajući u vidu ukupnu dužinu trajanja osporenih postupaka, Ustavni sud je ocenio da je u njima došlo do prekoračenja trajanja suđenja u razumnom roku.

S obzirom na sve navedeno, Ustavni sud je, rukovodeći se svojom praksom, ocenio da je u osporeni m sudskim postupcima, posmatranim kao celina , podnositeljkama ustavne žalbe povređeno Ustavom zajemčeno pravo na suđenje u razumnom roku, pa je ustavnu žalbu usvojio , saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13 - Odluka US, 40/15 - dr. zakon i 103/15), odlučujući kao u tač. 1, 2, 3, 4. i 5. izreke.

5. Na osnovu člana 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je u tački 6. izreke odlučio da se pravično zadovoljenje podnositeljki ustavne žalbe iz tač. 1-5. izreke zbog utvrđene povrede prava na suđenje u razumnom roku iz člana 32. stav 1. Ustava, ostvari dosuđivanjem naknade nematerijalne štete svakoj u iznosu od po 300 evra, u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan isplate. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava – razdeo Ministarstva pravde, u roku od četiri meseca od dana dostavljanja ove odluke Ministarstvu.

Prilikom odlučivanja o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je cenio sve okolnosti od značaja za njeno određivanje, posebno ukupnu dužinu trajanja osporenih postup aka, utvrđenu složenost stečajnog postupka i postupanje nadležnih sudova u osporenim postupcima . Ustavni sud smatra da dosuđeni novčani iznos predstavlja adekvatnu i pravičnu kompenzaciju podnositeljkama za utvrđenu povredu Ustavom zajemčenog prava na suđenje u razumnom roku, učinjenu pre svega nepreduzimanjem radnji izvršenja od strane izvršnog suda. Odlučujući o visini naknade nematerijalne štete, Ustavni sud je imao u vidu kako sopstvenu, tako i praksu Evropskog suda za ljudska prava u sličnim slučajevima, ekonomske i socijalne prilike u Republici Srbiji, kao i samu suštinu naknade nematerijalne štete kojom se oštećenom pruža odgovarajuće zadovoljenje.

6. Analizirajući navode ustavne žalbe kojima je traženo da se utvrdi povreda prava na imovinu iz člana 58. Ustava u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu u predmetu St. 31/10, a imajući u vidu sve prethodno navedeno, u situaciji kada su podnositeljke ustavne žalbe onemogućene da namire svoje potraživanje iz radnog odnosa prema stečajnom dužniku koji je u pretežnom državnom vlasništvu , ustavnopravna ocena sprovedenog postupka u ovoj građanskopravnoj stvari, zasnovana na praksi Ustavnog suda i standardima Evropskog suda za ljudska prava potvrđuje da je podnositeljkama ustavne žalbe povređeno pravo na imovinu, zajemčeno odredbom člana 58. stav 1. Ustava. Shodno tome, Ustavni sud je odlučio kao u tački 7. izreke. (Ovakav stav Ustavni sud je zauzeo u Odluci Už-11100/2013 od 23. decembra 2015. godine).

Polazeći od iznetog, a uzimajući u obzir da Ustavni sud prilikom odlučivanja u postupku po ustavnoj žalbi uvažava i praksu međunarodnih institucija za zaštitu ljudskih prava, Sud je, saglasno članu 89. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, u tački 8. izreke utvrdio pravo podnositeljki ustavne žalbe iz tačke 7. izreke na naknadu materijalne štete štete svakoj u visini iznosa utvrđenih u stečajnom postupku koji je vođen pred Privrednim sudom u Kraljevu predmetu St. 31/10, umanjenih za iznose koji su im isplaćeni. Naknada se isplaćuje na teret budžetskih sredstava – razdeo Ministarstva pravde , u roku od četiri meseca od dana dostavljanja ove odluke Ministarstvu.

7. Polazeći od svega iznetog, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 1) i člana 45 . tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Vesna Ilić Prelić, s.r.

Odluka Ustavnog suda o povredi prava u stečajnom i izvršnom postupku

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti